Gemeente mag niet zomaar korten op huishoudelijke hulp

Gemeenten zijn wel degelijk verantwoordelijk voor het schoonhouden van de huizen van hun hulpbehoevende inwoners. Zij zijn bovendien verplicht bij elke hulpbehoevende onderzoek te doen wat zij die moeten bieden om zelfredzaam te zijn. En kunnen niet, zoals bijvoorbeeld de gemeente Utrecht, volstaan met een niet gefundeerde standaardtoekenning van anderhalf uur huishoudelijke hulp per week, voor een 'schoon huis'.

In Amersfoort maakt een medewerkster van thuiszorgorganisatie Buurtzorg schoon. Beeld anp

Dit heeft de Centrale Raad van Beroep woensdag geoordeeld in de eerste langverwachte uitspraken over de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo). De uitspraken hebben grote gevolgen voor het gemeentelijk beleid. Gemeenten zijn sinds 1 januari 2015 verantwoordelijk voor veel meer zorg voor hun inwoners en krijgen daarvoor minder geld. Voor huishoudelijke hulp 40 procent minder.

De nieuwe wmo schrijft voor dat burgers zelfredzamer moeten zijn en meer een beroep moeten doen op hun omgeving. Maar volgens veel gemeenten is de nieuwe wet niet duidelijk over de grenzen waaraan het gemeentelijk beleid voor bijvoorbeeld huishoudelijke hulp aan moet voldoen. Sommige gemeenten stopten helemaal met het bekostigen van huishoudelijke hulp, andere sneden rigoureus in het aantal uren.

Dat leidde tot een hausse aan rechtszaken, die woensdag resulteerde in deze eerste richtinggevende uitspraak van de hoogste bestuursrechter. Die stelt bijvoorbeeld onomwonden dat huishoudelijke hulp wel degelijk onder de Wmo valt. Zeker twintig gemeenten hadden gesteld dat huishoudelijke hulp niet langer een taak is van de gemeente. Die hebben volgens de rechter de nieuwe wet niet goed gelezen. 'Er is geen enkel aanknopingspunt dat de wetgever heeft willen breken met deze ondersteuning bij de zelfredzaamheid van mensen met een beperking.'

Ook veegde de hoogste bestuursrechter de vloer aan met het door Utrecht gevoerde beleid. Utrecht had gezegd dat alle hulpbehoevende inwoners ongeacht hun situatie teruggingen naar anderhalf uur huishoudelijke hulp per week. Alleen in uitzonderlijke gevallen kon daar iets bij komen.

Gevolgen

'De cliënten moeten hun eerder toegekende aantal uren volledig behouden', oordeelde de rechter, die vindt dat gemeenten niet zonder deugdelijk verhaal de uren kunnen beperken als de situatie van de cliënt gelijk is gebleven. 'Gemeenten hebben beleidsvrijheid maar moeten wel met objectief en onafhankelijk onderzoek duidelijk maken hoe ze bepalen wat nodig is om een schoon huis te bereiken. Ze kunnen niet volstaan met standaardoplossingen.'

Veel gemeenten zijn afgestapt van het toekennen van uren, en spreken nu liever over de beoogde resultaten als een schoon en leefbaar huis. De rechter vindt dat onvoldoende als gemeenten daarbij niet duidelijk maken wat dat concreet inhoudt. Ze moeten precies omschrijven hoeveel zorg daarmee wordt geboden.

Advocaat Bernard de Leest van de Utrechtse cliënten is zeer tevreden met de uitspraak 'die gehakt maakt van het gemeentelijk beleid'. 'Fijn dat hij de vloer aanveegt met dat schoon en leefbaar-huisprincipe. Mensen konden daartegen nauwelijks bezwaar maken, omdat je niet weet wat het betekent.'

De gevolgen van deze uitspraak zullen groot zijn, voorspelt hij. 'Veel gemeenten moeten helemaal opnieuw beginnen. Utrecht had niet meer gedaan dan het beschikbare budget delen door het aantal cliënten en daarmee een standaard aantal uren hulp geformuleerd. Dat kan dus niet.'

Volgens De Leest moet in elk geval de gemeente Utrecht alle honderden ingediende bezwaarschriften tegen vermindering van hulp opnieuw gaan bekijken. Hulpbehoevenden die geen bezwaarschrift hebben ingediend, zouden dat volgens hem nu alsnog moeten doen.

De gemeente Utrecht komt later deze dag met een reactie, als ook het ministerie.

Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden