Gemeente krijgt meer greep op àlle onderwijs

Het paarse onderwijsbeleid lijkt alleen maar te bestaan uit bezuinigingen op hogescholen, universiteiten en op de studiefinanciering. Maar buiten de storm die in het hoger onderwijs woedt, heeft de coalitie nog een fundamentele koerswijziging op het programma staan....

Van onze verslaggever

EDE

Vooral in het basis- en voortgezet onderwijs gaat de gemeente een grotere rol spelen als de plannen van D66, PvdA en VVD werkelijkheid worden. Het betreft het beheer van schoolgebouwen, het aanpakken van onderwijsachterstanden en het beheer over de schoolbegeleiding. Om die taak voor alle scholen, inclusief de confessionele, te kunnen uitvoeren, moet wel eerst het openbaar onderwijs worden verzelfstandigd.

Op korte termijn komt er een wetsvoorstel dat de 'overheidsstichting' mogelijk maakt, zodat de gemeente geen directe bemoeienis meer hoeft te hebben met de openbare school en zich helemaal kan concentreren op het overkoepelende onderwijsbeleid.

Die gedachte is niet nieuw, en in de verkiezingsprogramma's van elk van de drie coalitiepartners is het een terugkerend thema. Maar zolang het CDA meeregeerde, was iedere suggestie voor een grotere rol van de lokale overheid onbespreekbaar: het moest en zou het zelfstandige schoolbestuur zijn, dat over de eigen school alles besliste.

Op het congres 'Paars onderwijsbeleid' van de Landelijke Vereniging van Gemeentelijke Onderwijs Adviseurs haastte staatssecretaris T. Netelenbos zich donderdag te ontkennen dat de nieuwe beleidslijn een bedreiging is voor het bijzonder onderwijs. 'Het CDA doet niets anders dan de boodschap uitventen dat het bijzonder onderwijs bij ons niet veilig is. Ik bestrijd dat.'

Toch is er sprake van een fundamentele koerswijziging. In de vorige regeerperiode met het CDA had minister Ritzen na maanden vergaderen een moeizaam 'Schevenings akkoord' bereikt met alle zuilen. Paars maakt nu keuzes die daar onbespreekbaar waren: een veel sterkere rol voor de gemeente om een lokaal onderwijsbeleid te kunnen voeren voor àlle scholen en het verzelfstandigen van het openbaar onderwijs.

Voor dat lokale onderwijsbeleid krijgt de gemeente het beheer over de schoolgebouwen in de regio. In het Schevenings akkoord waren het nog de afzonderlijke schoolbesturen die in dat beheer de hoofdrol zouden gaan spelen. Datzelfde geldt voor het achterstandsbeleid. In plaats van de eerdere afspraken dat de scholen een gemeenschappelijk plan zouden opstellen, wil Netelenbos nu dat de gemeente het initiatief neemt. De rijkssubsidie voor de schoolbegeleidingsdiensten volgt dezelfde route: ze wordt niet, zoals de bedoeling was, overgemaakt naar de scholen, maar naar de gemeente.

Op die manier moet de gemeente in staat zijn om een slagvaardiger beleid te voeren, denkt Netelenbos. Dan kunnen nu nog gescheiden onderdelen zoals jeugdbeleid, sociale vernieuwing, cultuur en welzijn elkaar op lokaal niveau aanvullen en versterken. Tot nu toe koesterde het onderwijs het isolement. Toen bijvoorbeeld het begrip sociale vernieuwing werd bedacht, stond het ministerie van Onderwijs op een eigen aanpak. 'Het resultaat is dat er bij Binnenlandse Zaken wèl een wet ligt en bij Onderwijs nog steeds niet.'

Maar is een grotere rol van de gemeente nu typisch paars onderwijsbeleid? 'Dat bestaat niet en komt er ook niet', meende de onderwijshistoricus N. Dodde in Ede. 'Dit kabinet zet de lijn voort van Lubbers III en kan gerust Lubbers IV heten, maar dan zonder het CDA. Voor het onderwijs maakt het niet uit welke minister er zit of van welke partij hij afkomstig is.'

De gedachte van een grotere rol van de gemeente, die als lokaal bestuurder meer greep krijgt op het totale onderwijs, is volgens Dodde een trend die al jaren geleden is ingezet en een keer werkelijkheid wordt. Dat geldt ook voor het gegeven dat de openbare school in de toekomst losser komt te staan van de gemeente.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden