nieuws groei den haag

Gemeente Den Haag wil stad volbouwen met wolkenkrabbers

Steeds meer steden kiezen voor hoogbouw. Zo ook Den Haag, waar in 2020 een aantal flinke woontorens moet verrijzen. Een slimme oplossing of futuristische dagdroom?

Zo moet de skyline van Den Haag er volgens de plannen uitzien in 2020. In de woontorens is plek voor duizenden woningen. Beeld KCAP / Life makes Sens / Fakton

Als het aan de Haagse wethouder Boudewijn Revis ligt, staat het torentje van de premier straks in de schaduw van een heus Haags Manhattan. De stad groeit razendsnel, zegt Revis: van 460 duizend bewoners in 2000 naar 535 duizend nu en ver voorbij 600 duizend over twintig jaar. Uitdijen kan nauwelijks, want Den Haag grenst aan de Noordzee en aan randgemeenten. Dan blijft er één oplossing over, zegt de gemeente: de hoogte in.

Hoogbouw in de binnensteden; Rotterdam zette de trend, andere grote steden sluiten zich daar steeds vaker bij aan. Wolkenkrabbers rondom de stations genieten bij gemeentebesturen dikwijls de voorkeur boven buitenwijken die langzaam de weilanden inkruipen. Amsterdam bouwt de woonwijk Haven-Stad, maar zet ook woontorens neer op het gebied van de voormalige Bijlmerbajes, Utrecht bouwt hoog langs het spoor, Eindhoven wil drie woontorens op het stationsplein.

Den Haag publiceerde deze week een bouwplan dat de binnenstad drastisch zal veranderen. Bij de stations Den Haag Centraal, Laan van NOI, en met name Hollands Spoor / Laakhaven verrijzen vanaf 2020 woontorens die in totaal 7.700 tot 11.500 woningen moeten tellen. De restricties op hoogbouw, die zonder uitgebreide vergunning nu is beperkt tot 140 meter, worden in die gebieden opgeheven. De skyline van Den Haag zal nooit meer hetzelfde zijn.

De huidige skyline van Den Haag. Als het aan de gemeente ligt, zal die in 2020 voorgoed veranderd zijn. Beeld Google Earth

Door te bouwen bij knooppunten van het openbaar vervoer slaat de gemeente een hele familie vliegen in één klap, zeggen voorstanders van binnenstedelijke hoogbouw. Toch al opgeknapte stationsgebieden - doorgaans problematische plekken - worden verder ontwikkeld tot stedelijke hotspots, vol glimmend raamwerk en sfeervolle verlichting. Al die nieuwe bewoners hoeven geen auto mee te brengen naar hun nieuwe appartement, en kunnen vaak klimaatneutraal fietsen naar hun werk. De stad blijft bereikbaar als woonbestemming, groene ruimte blijft groen, water blijft water.

In kringen van stedebouwkundigen, planologen en architecten woedt echter een felle richtingenstrijd over stedelijke hoogbouw. Wethouders laten zich meeslepen door futuristische dagdromen, zeggen tegenstanders. De nadelen van hoogbouw in de steden: je hebt nog altijd veel ruimte nodig, omdat hoogbouw een schaduw werpt. Je kunt niet pal naast de wand van een wolkenkrabber een huis bouwen. De kosten per vierkante meter zijn hoger dan wanneer een weiland aan de rand van de stad wordt omgezet in een woonwijk, meer hoogbouw betekent een verdere trek van lage en middeninkomens naar de rand van de stad.

Impressie van toekomstige hoogbouw bij Den Haag Hollands Spoor aan de achterzijde. Beeld KCAP / Life makes Sens / Fakton

‘Dat is een geloofsdiscussie waar ik me niet aan waag’, zegt Co Verdaas, hoogleraar gebiedsontwikkeling aan de TU Delft en voormalig Tweede Kamerlid voor de PvdA. ‘Je moet kijken waar mensen behoefte aan hebben: beide. Grond in steden is duur, er is ruimte om de lucht in te gaan, het is logisch om dat te gaan doen. Tegelijk zijn er mensen die behoefte hebben aan Vinex-achtige wijken in satellietsteden. 

‘Ik vind het veel belangrijker dat naar de lange termijn gekeken wordt, naar een functionerend samenhangend systeem: kunnen spoorverbindingen naar de stad de extra bewoners aan, is er voldoende hoogwaardige infrastructuur naar de regio?’

Dat vindt de provincie Zuid-Holland ook. In de verstedelijkingsalliantie, een samenwerkingsverband van acht gemeenten in de zuidelijke Randstad, willen bestuurders uit de regio een gemeenschappelijke strategie ontwikkelen om vóór 2040 ongeveer 250 duizend woningen te bouwen. Daarbij moet groen worden beschermd, woon-werkverkeer beperkt, steden duurzaam ontwikkeld, en binnenstedelijke woonruimte weer beschikbaar gemaakt. 

In Den Haag kiest men voor de vlucht naar boven. ‘Wij hebben geen keus’, zegt wethouder Revis, verantwoordelijk voor Stadsontwikkeling. ‘Als we niet alle stukjes groen, alle sportvelden en alle binnentuintjes willen volbouwen, dan moeten we de hoogte in. We hebben wel drie uitstekend bereikbare stations, met daar omheen voldoende ruimte, die we kunnen ontwikkelen.’

Dat wordt nog een flinke uitdaging, erkent ook de wethouder. Een van de bouwlocaties wordt een overkapping boven de A12 met daarop een stel wolkenkrabbers - toch wat complexer dan bouwen op een weiland. Rondom Hollands Spoor hoeft volgens de wethouder maar één gebouw te verdwijnen. Bij Laan van NOI heeft de gemeente te maken met een welwillende eigenaar van het gebouw waarin vroeger het ministerie van Sociale Zaken zat (en dat nu wordt bewoond door asielzoekers en studenten). 

Alle benodigde grond is in particuliere handen, maar bij het verstrekken van vergunningen zegt Revis af te zullen dwingen dat er voldoende sociale- en middenhuurwoningen worden gebouwd. ‘Ongeveer dertig procent van de woningen zal onder de sociale huur vallen’, zegt de wethouder. ‘Net als bij nieuwbouw elders in de stad.’

Een tip van Verdaas van de TU Delft: zorg voor variatie. ‘Het is prettig toeven in steden als er verschillende types mensen zijn, en verschillende niveaus wat betreft wonen. Een inclusieve stad moet haar bewoners de mogelijkheid bieden om door te stromen in hun wooncarrière zonder dat ze daarvoor de stad moeten verlaten. Anders gezegd: een stad zonder roltrap functioneert niet.’

Richtingenstrijd: naar buiten of naar boven bouwen?

Bouwen in het groen is hard nodig, zei minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren in februari: steden moeten uitbreiden op de weilanden. Het leverde felle kritiek op van bestuurders die vinden dat er genoeg woonruimte binnen de steden te creëren is. De richtingenstrijd in detail.  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.