Gematigden Iran winnen meerderheid in parlement

De dubbele verkiezingsdag van afgelopen vrijdag is een onverwacht groot succes geworden voor de gematigde president Hassan Rohani en zijn medestanders. Maandag maakte het ministerie van Binnenlandse Zaken bekend dat de hervormingsgezinden en de gematigde conservatieven samen een meerderheid hebben verkregen in het parlement. Ook wonnen de hervormingsgezinden een meerderheid in de machtige Raad van Experts.

Iraanse vrouwen laten hun vinger met inkt zien, het bewijs dat ze hebben gestemd. Beeld epa

De Iraanse staatstelevisie maakte maandag bekend dat de conservatieve hardliners niet langer de overhand hebben in het parlement. Hervormingsgezinde politici, die voorstanders zijn van een uitbreiding van individuele vrijheden en een toenadering tot het Westen, hebben minstens 85 zetels verworven. Gematigde conservatieven zijn uitgekomen op 73. Daarmee hebben ze gezamenlijk een meerderheid in het parlement, dat 290 zetels telt.

Hardliners zijn uitgekomen op zo'n 68 zetels, tientallen zetels minder dan in de samenstelling van het huidige parlement. De definitieve zetelverdeling is nog onduidelijk. Van de 290 zetels zijn 59 nog onbeslist. Deze zullen in een tweede stemronde worden bepaald, die waarschijnlijk zal plaatsvinden in april.

Vrijdag gingen Iraniërs naar de stembus om te stemmen voor het parlement en de Raad van Experts, die de hoogste geestelijk leider van het land benoemt. De Iraanse staatstelevisie meldde maandag dat de opkomst 62 procent bedroeg. In de hoofdstad lag dat percentage aanzienlijk lager: 50 procent van de stemgerechtigden vond zijn of haar weg naar het stemlokaal.

Afgelopen weekeinde wees veel erop dat de hardliners hun stevige positie in het landsbestuur zouden behouden. Het aartsconservatieve establishment boekte weliswaar een pijnlijke nederlaag in hoofdstad Teheran, maar leek in de rest van de land genoeg steun te genieten om in het zadel van de macht te blijven.

Weinig hoop voor hervormingsgezinde Iraniërs

'Ons doel is om de hardliners zetels te laten verliezen' Met stampende voeten en veel gegil lijken de ruwweg drieduizend jongeren persoonlijk de weg te willen banen voor meer vrijheid in Iran. Maar de gedwongen afwezigheid van hun politieke leiders laat zien hoe ver ze nog zijn verwijderd van hun ideaal.

Raad van Experts

De overwinning van de hervormingsgezinden was het grootst in het relatief liberale Teheran, waar het vooral middenstanders zijn die de hardliners uit het zadel willen wippen. Zij zijn op zoek naar meer individuele vrijheden. Eerder werd op maandag bekend dat de progressieve krachten alle dertig parlementszetels bestemd voor vertegenwoordigers van de hoofdstad hebben gewonnen.

Ook verkregen de hervormingsgezinden een meerderheid van 59 procent in de Raad van Experts. Bij die verkiezing boekten zij eveneens hun grootste winst in de hoofdstad. Vijftien van de zestien raadszetels gereserveerd voor de vertegenwoordigers van Teheran gingen naar de progressieve factie. De 88-koppige raad wordt momenteel gedomineerd door conservatieve hardliners.

De Raad van Experts is een invloedrijk orgaan, belast met de taak de hoogste geestelijk leider van het land, de Grootayatollah, te benoemen en eventueel af te zetten. Ali Khamenei bekleedt die functie sinds 1989, maar het is goed mogelijk dat de nieuw verkozen raad, die zetelt voor acht jaar, met een opvolger zal komen. Khamenei is 76 jaar oud en kampt met gezondheidsklachten.

De uitslag is een pijnlijke tegenslag voor de conservatieven in Iran. De hardliners verloren naast hun meerderheid in de raad ook een belangrijk leider; de aartsconservatief Mohammad Yazdi, de huidige voorzitter van de raad, werd niet herkozen.

Een Iraanse vrouw brengt haar stem uit Beeld Getty Images

Atoomakkoord

De regering van de gematigde Rohani probeert het land te hervormen, maar de meeste staatsinstellingen zijn nog steeds in handen van aartsconservatieve geestelijken. Wanneer de hervormingsgezinden sterk in het parlement naar voren komen, krijgt Rohani meer mogelijkheden om zijn beleid uit te voeren. Een verlies voor de hervormingsgezinden zou 'een groot verlies voor de Iraanse natie' zijn, volgens de invloedrijke oud-president Akbar Hashemi Rafsanjan aan de vooravond van de verkiezingen.

De stemming was de eerste sinds Iran met de belangrijkste wereldmogendheden het zogenaamde atoomakkoord sloot. In ruil voor het afbouwen van het Iraanse kernprogramma hieven westerse landen de economische sancties op. Iraanse hardliners verwerpen de deal en keren zich tegen betere banden met het Westen.

De uitslag is zodoende ook een voorbode voor de kansen van Rohani bij de presidentsverkiezingen in 2017, wanneer zijn termijn afloopt.

Iraanse mannen brengen vrijdag hun stem uit voor een nieuw parlement en een nieuwe Raad van Experts Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden