Gematigde Kosovaren voelen zich bedreigd

Skenderaj is het hart van Drenica. Hier werd Hashim Thaci geboren, hier stierf de legendarische Adem Jashari , hier ligt de wieg van het Kosovo Bevrijdings Leger (UCK), hier is de oorlog van de Albanezen tegen de Serviërs begonnen, en hier - zeggen de mannen van Drenica - woedde de...

Wie luistert naar affiches en de graffiti op de muren kan gemakkelijk geloven dat de gemeenteraadsverkiezingen in Skenderaj vandag gaan om één partij: het PDK. Alleen af en toe duikt ook die andere partij op: de LDK, de Democratische Liga van Kosovo, de partij van de gematigde Ibrahim Rugova. Affiches van het LDK zijn schaars: op de ruit van de winkel van Fadil Geci hangt er eentje. Geci is kandidaat nummer twee op de lijst.

Ook op het pand ernaast hangen een paar affiches. Daar is het 'kantoor' van het LDK gevestigd. Maar het is verlaten. Geci en het LDK zijn te vinden in het gemeentehuis, waar ook de VN haar kantoren heeft. Dat is een veiligheidsmaatregel, maar niemand wil het openlijk zo noemen. Formeel heet het dat de VN en de OVSE alle partijen ruimte aanbieden. Maar informeel wil een medewerkster van de OVSE in het naburige Glogovc wel zeggen dat dit uitsluitend gebeurt om de LDK te beschermen tegen aanvallen van buitenaf.

Het LDK is - in Skenderaj nog meer dan in enige andere plaats in Kosovo - doelwit van aanvallen, intimidaties en zelfs moord. Sinds het eind van de oorlog zijn drie LDK-activisten gedood. Op 2 november 1999 werd Haki Imeri doodgeschoten, een geliefd politicus van het LDK in Skenderaj. Xhafer Behrami, de voorzitter van het LDK in heel Drenica, werd op 11 juni doodgeschoten, samen met zijn zoon Baki.

Fadil Geci zelf waagt zich niet normaal op straat. Als hij te voet gaat, loopt hij snel: 'Ik merk wel eens dat ik word gevolgd', zegt hij. Hij beweegt zich bij voorkeur per auto, maar zelfs dat is niet echt veilig: ook op zijn auto zijn twee maanden geleden schoten afgevuurd. Elke twee, drie weken krijgt hij dreigtelefoontjes, en soms een briefje. De boodschap is altijd dezelfde: stap uit het LDK, anders word je binnenkort geliquideerd.

Geci: 'Dit zijn heel oude communistische methodes om mensen te bedreigen en te intimideren.' Voor Geci staat vast uit welke hoek de bedreigingen komen: die van het PDK. 'Alleen leden van het LDK worden bedreigd,' zegt hij veelbetekenend.

Twee weken geleden ontving Geci zijn laatste dreigtelefoontje. Daarna is het rustig geworden. Zelfs de OVSE is verbaasd over de rust in Skenderaj. Menazza: 'In augustus waren we bang dat al die aanslagen een voorbode zouden zijn van wat zich tijdens de verkiezingen zou gaan afspelen. Maar we hebben hier niet meer dan drie kleine schendingen van de electorale regels gehad.' Voor die schendingen (schieten in de lucht tijdens verkiezingsbijeenkomsten; graffiti op verkeersborden en overheidsgebouwen) zijn straffen uitgedeeld: drie keer duizend DM. Alledrie aan de PDK.

De enige grote manifestatie van het LDK verliep ongestoord. Menazza, een beetje schamper: 'Maar misschien was dat omdat KFOR driehonderd soldaten had geposteerd rond het cultureel centrum waar de bijeenkomst was.' Hoe dan ook, het bleef rustig, ook toen de achthonderd LDK-aanhangers naar huis gingen. Menazza: 'We hebben geen idee hoe serieus die intimidaties nu eigenlijk zijn. Maar er is intimidatie, dat is zeker. Maar zij is vooral psychologisch.'

Op straat blijkt dat al snel. Praten met mensen in Skenderaj is moeilijk. Sokol Hoxha en Bedri Kackini drinken koffie op een terras aan de hoofdstraat. Zij krimpen een beetje in elkaar als de politiek ter sprake komt. Hoxha mompelt: 'Nee, daarover praten we liever niet.' Maar even later zegt hij zacht: 'Na de oorlog hadden we meer verwacht. We hadden vooral verwacht dat we vrijheid zouden hebben te zeggen wat we willen.'

Fadil Geci rekent erop dat na de verkiezingen alles anders zal worden. Niet alleen omdat het LDK volgens hem de meerderheid gaat krijgen in Skenderaj, maar vooral omdat niemand de partij dan meer weg kan pesten. 'Na de verkiezingen is er een geheel nieuwe situatie.'

Dat is, na de kalme verkiezingsperiode, precies wat de OVSE nerveus maakt. Menazza: 'Het PDK is sterk zichtbaar aanwezig op straat, maar pas in de stemhokjes zal blijken hoe sterk het werkelijk is. Als het PDK inderdaad wint, is er niets aan de hand. Maar als het LDK wint, zie ik problemen.'

Bij de OVSE in Glogovc, het tweede PDK-bolwerk in Drenica, heerst dezelfde zorg: 'Het PDK kan zich niet veroorloven in Drenica te verliezen. Ze rekenen hier in Glogovc zelfs op negentig procent. Dat zullen ze nooit krijgen. De vraag is hoe ze reageren als ze veel minder krijgen. Dan zullen ze gevestigde posities moeten opgeven. En dat zullen ze niet zonder slag of stoot doen, ben ik bang.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden