Gemanipuleerd enzym houdt brood al jaren extra vers

Indrukwekkend is staatssecretaris Terpstra's lijstje van 'nieuwe voedingsmiddelen' niet. Afgelopen dinsdag zegde zij de Kamer tijdens een debat over transgene soja toe dat zij met een overzicht komt van door genetische manipulatie verkregen voedingsmiddelen die in Nederland zijn toegelaten, of die ter beoordeling zijn voorgedragen....

RIK NIJLAND

Van onze verslaggever

Rik Nijland

AMSTERDAM

Dat lijstje heeft ze verpakt in de Voortgangsrapportage Biotechnologie en Nieuwe Voedingsmiddelen die haar ministerie inmiddels klaar heeft liggen voor de Kamer.

Het blijkt een bescheiden opsomming te bieden, die niettemin een beeld geeft van de veranderingen die de komende jaren in het voedselpakket te verwachten zijn. Compleet is de lijst niet. Oudere 'nieuwe voedingsproducten', die al voor juli 1993 in de handel waren, zijn niet allemaal vermeld.

Al sinds jaar en dag zijn broodverbeteraars op de markt die dienen om het halfje bruin langer 'mals' te houden. De enzymen die broodfabrieken daarvoor gebruiken, worden geproduceerd door genetisch gemanipuleerde bacteriën. Deze hulpstoffen zaten al lang in het brood voordat in 1993 in de Warenwet kwam te staan dat het gebruik van dergelijke gemanipuleerde voedingsmiddelen toestemming behoeft van het ministerie van VWS. De meeste producenten van broodverbeteraars hebben zich alsnog vrijwillig gemeld.

Dat is niet gebeurd voor het enzym chymosine van Gist-brocades, dat eveneens wordt gemaakt door genetisch gemanipuleerde bacteriën, en dat al van ver voor 1993 stamt. Het enzym is te gebruiken als stremsel bij de kaasbereiding. In Nederland wordt het niet toegepast, maar het wordt gebruikt in buitenlandse kazen die ook in Nederland mogen worden verkocht.

Twee grondstoffen uit de agrarische sector zijn wel formeel goedgekeurd. Inmiddels volop bekend is de Amerikaanse soja die resistent is gemaakt tegen het bestrijdingsmiddel Roundup. Deze soja wordt sinds begin deze maand aangevoerd in Nederland.

Het andere toegelaten agrarische product is van eigen bodem: amylopectine uit genetisch veranderde aardappels. Het bedrijf Avebe heeft dit jaar 600 hectare aardappels laten telen die een gen hebben ingebouwd gekregen waardoor het zetmeel volledig bestaat uit de amylopectine-vorm. Gewone aardappels bestaan voor een deel uit een ander, minder goed te verwerken zetmeel.

De voedingsmiddelen die met dit Avebe-zetmeel worden geproduceerd, dienen op het etiket de vermelding 'bereid met behulp van moderne biotechnologie' te dragen. Oorspronkelijk zouden de eerste voedingsmiddelen met dit zetmeel begin volgend jaar op de markt komen, maar inmiddels heeft Avebe laten weten voorlopig af te zien van het gebruik van het zetmeel in de voedingsindustrie. Het zal alleen worden verkocht voor de fabricage van industriële producten.

Vanuit de agrarische sector zijn verder nog aanvragen ingediend voor gemanipuleerd koolzaad, dat wordt gebruikt in de voedingsmiddelenindustrie, en voor twee verschillende vormen van radicchio (een wat op krulsla lijkende plant) die mannelijk steriel zijn gemaakt. Deze laatste twee staan als groen- en roodlof op de lijst van Terpstra.

Bij aanvragen beoordeelt het ministerie vooral de veiligheid van de producten, tenzij dat al is gebeurd in een ander EU-land. Is dat het geval dan wordt door het ministerie gekeken in hoeverre het onderzoek voldoet aan de Nederlandse criteria en of er nog nader veiligheidsonderzoek nodig is. Bij de toelating van de transgene soja werd blind gevaren op onderzoek dat in Engeland is uitgevoerd.

Op de lijst voor de Kamer staan ook twee soorten babymelk van Nutricia. Het ene product, Nenatal, is al toegelaten en wordt gebruikt bij te vroeg geboren kinderen die in de couveuse liggen. Op de verpakking staat vermeld dat het een product is van de moderne biotechnologie. De vraag is of er ooit een bezorgde ouder is die dat in het ziekenhuis gaat nalezen.

In de melk zitten gewijzigde vetten die zijn gefabriceerd door gemanipuleerde schimmels. Volgens Nutricia wordt daardoor de calcium-opname in het darmkanaal sterk verbeterd, waardoor het kind sterkere botten krijgt en minder last heeft van verstopping. Hetzelfde middel wil Nutricia ook gaan gebruiken in melk voor klein uitgevallen zuigelingen. Daarvoor moet het ministerie nog toestemming verlenen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden