Gemaksmenu voor de veestapel

Europa's grootste leverancier van mengvoeders voor koeien, varkens en kippen zit in de Achterhoek. Het bereiden van veevoeding wordt steeds meer een wetenschap.

Als een bureaumaarschalk, gewapend met draadloze muis en plasmascherm, toont Bert-Jan Ruumpol (53) op de kaart van West-Europa hoe een Achterhoeks mengvoerbedrijf is uitgegroeid tot een imperium.


Op de eerste sheet, in 2000, is ForFarmers nog maar een groene stip in Oost-Nederland. 2000-2005: de vlek dijt uit richting noord- en zuid-Nederland en de Duitse grensstreek. 2006-2011: Noord-Duitsland kleurt groen, van Nedersaksen tot Voor-Pommeren. 2012: heel Nederland, België en Groot-Brittannië zijn in de greep van ForFarmers, evenals tweederde van Duitsland.


Met twee overnames in korte tijd is ForFarmers uitgegroeid tot Europa's grootste producent van mengvoeders. Vorige maand kreeg ForFarmers groen licht van de Europese Mededingingsautoriteit voor de overname van de Brabantse concurrent Hendrix UTD voor 92,5 miljoen euro. Hendrix was een onderdeel van Nutreco. En eind maart volgde het Britse BOCM Pauls, voor 85 miljoen euro. Daarmee is ForFarmers in twee klappen Europa's grootste, met een jaaromzet van 6,6 miljard euro.


Het woord 'mengvoeder' roept misschien vooral associaties op met Theo Maassens Mengvoeders United en de afscheidstoespraak voor Henk van den Tillaart. ForFarmers maakt en levert korrelvoer voor koeien, varkens en kippen. In het magazijn naast de fabriek liggen de zakken te wachten op hun afnemers: gele zakken met ponybrokken, rode zakken met melkvervangers voor biggetjes.


Met een vloot van 200 vrachtwagens rijden de truckers van ForFarmers de bestellingen rond. De draad is door de band heen, constateert logistiek manager Frank van Kerkhof, bij een van de trucks tikkend op het rubber. 'Die moet niet doorrijden, dan klapt-ie eraf. Kunnen we betalen.'


Op de achterzijde van de trucks staat de slagzin van ForFarmers: 'De beste brokkenmakers van Nederland'. Gelukkig voor bumperklevers slaat dat niet op de rijvaardigheden van de chauffeurs, maar op de voederbrokken die in tien fabrieken in Nederland en Duitsland gemaakt worden. De verst verwijderde ligt in het Brandenburgse Rapshagen. De fabriek in het Gelderse Lochem ligt pal aan het Twentekanaal, gemakkelijk voor de aanvoer van het graan, dat in een silo naast de fabriek wordt opgeslagen. Twee binnenvaartschepen liggen langs de kade.


Melasse

'Boeren met ambitie' staat in koeienletters op de fabriek - een sombere betonkolos die boven het Lochemse platteland uitrijst. In verband met de trommelvliezen is betreden op eigen risico; de machines gieren in de naar melasse geurende fabriekshal. Het proces van graansilo tot eindproduct: eerst doseren, dan mengen, dan malen, dan persen, tot er korrels van een vingerkoot lang overblijven.


Het is een wetenschap, zegt Ruumpol. De missie: steeds minder voer nodig hebben om één kilo vlees te produceren. 'In 2050 lopen er 9 miljard mensen rond op de wereld. Nu al zijn er voedseltekorten. We werken er dus voortdurend aan om met minder grondstoffen meer voedsel te produceren.'


Dat betekent eindeloos mengen en doseren, mengen en doseren. 'Het is belangrijk dat de dieren niet te vet en niet te mager worden. Als ze te weinig voer krijgen, kunnen ze niet groeien. Maar je kunt ze ook te veel voeren. Dat wordt weer uitgescheiden als mest.'


ForFarmers maakt het voer smakelijker of juist minder smakelijk naar gelang de groeiwensen van de veeteler. 'Vleesvarkens mogen niet te vet worden, want naar vet is weinig vraag. Met variaties in grondstoffen kunnen we het voer smakelijker maken of juist het tegenovergestelde.' Moet de eetlust van varkens bijvoorbeeld een kleine prikkel krijgen, dan voegt ForFarmers een vanilleachtige geur toe aan het voer.


ForFarmers heette tot 2006 ABCTA, naar de fusie van begin deze eeuw tussen de mengvoerbedrijven ABC en CTA. Maar omdat ABCTA internationaal gezien niet al te best bekte, liet het bedrijf zich herdopen tot ForFarmers. In Nederland zal het bedrijf na de overname van Hendrix UTD verder gaan onder de naam ForFarmers-Hendrix. In Groot-Brittannië blijft de naam BOCM Pauls gehandhaafd.


Is Ruumpol, gezien de stormachtige expansie van zijn concern, niet bang voor overmoed? Neen, zegt hij in statig Achterhoeks. Ruumpol praat graag in termen van schaalgrootte, uitdaging en ontwikkelingslijnen. 'We hadden comfortabel voort kunnen gaan op de oude voet. Maar we wilden klaar zijn voor de toekomst.' Niet defensief, maar offensief opereren is het devies. 'We willen een winnende speler zijn. Daarvoor is schaalgrootte nodig.'


Grote stappen

'We kwamen vorig jaar wel voor de discussie: dit zijn twee grote stappen, moeten we dat zo kort na elkaar doen? Maar Hendrix is veelal actief in dezelfde gebieden als wij, dus er zijn veel mogelijkheden voor integratie. En BOCM Pauls is in staat zelfstandig voort te gaan, zodat wij ons voor nu vooral op de integratie met Hendrix kunnen richten.' Hoeveel banen deze 'integratie' gaat kosten, kan Ruumpol nog niet zeggen.


'We hebben nergens een marktaandeel groter dan 27 procent', zegt Ruumpol. 'In Nederland zitten we op 27 procent, in Groot-Brittannië op 20 procent, in Duitsland op 15. Dat ForFarmers in Europa de grootste in zijn soort is, heeft er ook mee te maken dat veel mengvoederproducenten zich beperken tot één regio of land. Het uiteindelijke doel, zegt Ruumpol, moet in 2016 bereikt zijn: een mengvoerafzet van 10 miljoen ton. Met de overnames zit ForFarmers nu op 6,5 miljoen ton.


Overnamen doen is nu eenmaal vrijwel de enige manier om nog te groeien in de Europese mengvoersector, zegt Ruumpol. 'De Nederlandse boerenbedrijven worden steeds groter, maar minder in aantal. De dierenaantallen blijven hetzelfde of lopen terug.' In 2010 telde Nederland 12 miljoen varkens, enkele miljoenen minder dan een decennium eerder. Het aantal kippen stagneert al jaren rond de 100 miljoen, het aantal koeien is stabiel op 4 miljoen.


Maar is de grote groei voor ForFarmers niet buiten West-Europa te halen? Nutreco deed niet voor niets afstand van Hendrix, omdat de vleesconsumptie in West-Europa stagneert of zelfs achteruitloopt, terwijl die in opkomende economieën als Rusland, Brazilië en China juist stijgt.


'Wij groeien toch aardig in Europa, dacht ik', zegt Ruumpol lachend. ForFarmers blijft zich voorlopig richten op West- en Midden-Europa, legt hij uit. 'We zijn in deze markt kennelijk in staat ons brood te verdienen.' En verder in de toekomst, als de overnames van Hendrix en BOCM Pauls goed verteerd zijn? 'Je moet nooit iets uitsluiten, maar het ligt op dit moment niet in onze ontwikkelingslijnen.'


Bedrijf: ForFarmers

Waar: Lochem

Sinds: 2000

Aantal werknemers: 2.500

Jaaromzet: 6,6 miljard euro

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden