Gelukkigscheiden

De kerstdagen voorbij – en nu lekker scheiden. Dit weekeinde werd er in Utrecht een heuse beurs voor georganiseerd...

Lekker weg in eigen land: de eerste echtscheidingsbeurs. Afgelopen zaterdag was het zover. In de Jaarbeurs van Utrecht presenteerden dienstverleners en commerciële instellingen zich op de gestaag groeiende markt van gescheiden stellen.

De media waren massaal uitgerukt en stortten zich op iedere voorbijganger, die nogal eens een collega bleek, of een gelukkig getrouwde professional die om louter beroepsmatige redenen de beurs bezocht. Maar tussen de ongeveer duizend bezoekers waren ze er ook echt: de scheidende stellen en de heimelijke piekeraars. Zoals de bezoeker die anoniem wil blijven: ‘Ik wil scheiden, maar mijn vrouw wil niet. En dus ben ik hier om me eens te informeren; hoe dat moet, met ons en onze twee kinderen.’ De mysterieus glimlachende vrouw naast hem is zijn nicht: ‘Zij ondersteunt me’.

Het is er de tijd voor: statistieken tonen een piek na de kerstdagen en de zomervakantie. Organisator Fred Schonewille, mediator en universitair docent in Utrecht: ‘Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat wanneer een slechte relatie na een vakantie of kersttijd niet is verbeterd,die eigenlijk over is.’

Dat ziet ook de vereniging Familierecht Advocaten en Scheidingsbemiddelaars (vFAS), waarbij 850 kantoren zijn aangesloten. De vFAS meldde vorige maand een ‘explosieve’ toename van 10 á 15 procent ruziënde stellen die zich bij echtscheidingsadvocaten meldden. Veel kantoren zagen hen nog vóór de jaarwisseling komen.

Wie zaterdag de locatie en de talloze advocatenkantoren, banken, notarissen en scheidingsbemiddelaars zag, leerde hoe de commercie de lucratieve echtscheidingsmarkt heeft gevonden. Toch zijn het nobele bedoelingen die organisator Schonewille dreven, zegt hij. ‘Wij willen vooral wijzen op de risico’s van een huwelijk. Wanneer je je daarvan bewust bent, is de kans op mislukken kleiner’.

Scheiden raadt hij niemand aan: ‘Kinderen zijn vrijwel altijd de dupe’, aldus Schonewille. ‘Dat blijkt uit elk onderzoek. Zelfs wanneer ze al ouder zijn, kan een scheiding diepe wonden achterlaten.’

Met de beurs wil hij met mede-organisator Felix Merks laten zien ‘hoe het wel goed kan gaan’, wanneer scheiden onvermijdelijk is. Het idee ontstond in eigen brein, zegt Schonewille, zelf als mediator opgeleid door de grondlegger van deze sector, prof. G.P. Hoefnagels, schrijver van het standaardwerk Gelukkig getrouwd, gelukkig gescheiden. ‘Nergens ter wereld bestaat een beurs als deze, behalve in Oostenrijk. Maar dat is een wat amateuristische aangelegenheid, waar de mannen op zaterdag mogen komen en de vrouwen op zondag.’

Deze beurs moet een jaarlijks evenement worden, als het aan de bedenkers ligt. Tegelijk lijkt het duo die ontwikkeling in de weg te zitten met het concept van een ‘Relatiegarantiepolis’. Tegen een luttel bedrag verzekeren huwelijkspartners zich tegen het inzakken van de relatie: in een jaarlijkse ‘huwelijks-APK’ bij een relatietherapeut bespreken de partners hoe het gaat. Mocht alles fout lopen, dan zijn de twee verzekerd tegen de torenhoge kosten van advocaten en andere bemiddelaars. Schonewille: ‘Elke werkgever zou zijn werknemers zo’n verzekering cadeau moeten doen’.

De eerste editie van de echtscheidingsbeurs bood een eigentijdse inzage in de praktische bezwaren die tussen droom en daad staan. Waar ‘de zoete oorlog van het minnen’ (Herman van Veen) overgaat in een kille kernwapenwedloop, staat een legertje commerciële bedrijven klaar om de strijdkrachten te bevoorraden.

Wie in die strijd het biologische vaderschap van de kinderen wil aantonen of bestrijden, kan terecht bij bureau Verilabs. Voor 495 euro biedt het bureau met wattenstaafjes en wangslijm een rechtsgeldige uitslag. ‘Donderdag testen, dinsdag duidelijkheid.’

Het privé-detectivebureau had op het laatste moment afgehaakt, naar verluidt omdat men zich realiseerde dat het schaduwen van vreemdgangers een stuk adequater verloopt wanneer de identiteit verborgen blijft. Maar net zo tot de verbeelding sprekend is een nieuwkomer op deze markt: Ex-comm, een bureau dat zich presenteert als ‘intermediair bij communicatieconflicten’.

Het bureau buigt zich op verzoek over alle hatemails en scheld-sms’jes waarmee exen elkaar naar het leven staan. Initiatiefneemster Marjoleine Verberg (‘Gelukkig getrouwd; ik kwam erop nadat ik een vriend zag lijden onder stalking door zijn ex’) zegt: ‘Stalken door je ex kan soms diep ingrijpen. Je weet nu wel dat ze jou een klootzak vindt, maar bij dertig sms’jes per dag kan dat nog hard aankomen. Wij beschermen onze klant.’

Ze pakt een schema erbij en legt uit: de opdrachtgever levert zijn mobiel in en krijgt een vervangend nummer. Zonder dat de boosaardige ex het weet, komen alle scheldkanonnades binnen bij Ex-comm, dat de boodschappen kuist tot de kern, zoals de opvang van de kinderen aanstaand weekend, en ze doorstuurt naar de ontvanger. Desgewenst beperkt tot éénmaal per dag, wat de nachtrust en de werksfeer overdag aanzienlijk kan verhogen. Verberg: ‘Kinderen merken het wanneer vader of moeder steeds gestrest raakt van mails. Zij zijn gebaat bij communicatie zonder die negatieve emoties.’

Nog een gaatje in de markt: scheidingskaartje.nl. Via de website verkopen de initiatiefnemers (‘Begonnen als hobby naast mijn meubelbedrijf’, aldus mede-oprichter Marcel Wassenaar) zo’n duizend ansichtkaarten per maand waarmee de buitenwereld geïnformeerd kan worden. De knipoog wordt niet geschuwd: onder een foto van een kikker staat: ‘Geen prins’. Bij de afbeelding van een stuk prikkeldraad: ‘Eindelijk vrij’. ‘Scheiden is al pijnlijk genoeg’, verklaart Wassenaar de toon van sommige van de 48 kaartjes. Het ook minder cynisch: een simpel kaartje met ‘Exit’, of treinrails tussen een bomenrij met de tekst: ‘Het spoor liep dood’.

Vooral de vele workshops werden afgelopen zaterdag goed bezocht. Ze gaven een nogal ontmoedigende inzage in de lijdensweg van het echtscheiden. Zoals Youp van ‘t Hek in 1983 al zong op zijn Eerste Officiële Nederlandse Echtscheidings Elpee: ‘We praten via advocaten/ En met pillen houden we ons staand/ En m’n eigen zoon en dochtertje/ zie ik maar twee keer in de maand.’

De weg naar de verlossing is er bepaald niet sneller op geworden, bleek zaterdag. Fiscalisten, financiële planners, advocaten, notarissen, relatietherapeuten en mediators moeten allemaal geraadpleegd – met een beetje pech vergt een scheiding zo’n twee jaar, maar dan ben je ook door ‘een gestructureerde aanpak van de chaos’ gegaan, zoals advocate en scheidingsbemiddelaar Ernée Loeb het betitelde, inclusief ‘intakefase, inventarisatie, informatie, inventieve- of creatieve fase, uitwerkingsfase en afronding’. ‘En vergeet de bakker niet: hij weet altijd meer dan u over andere scheidingen, het brengt u wellicht op een goed idee.’

‘Ah, daar gaat mijn doelgroep’, zegt Gerrit Bruijnes verheugd bij de aanblik van een hevig scheldende vrouw door de gangen van de Jaarbeurs. Ervaringsdeskundige Bruijnes pikt ze er zo uit, de ongelukkige verlatenen. Voor hen schreef hij een boek: Op jezelf, een wat studentikoos ogende, maar reuzepraktische handleiding voor wie op eigen benen komt te staan. Met recepten, een stoomcursus knopen aanzetten en hoe de cv te ontluchten.

Het vond allemaal zijn weg afgelopen zaterdag. Vooral naar vrouwen, want dat zijn volgens Schonewille doorgaans de initiatiefnemers bij scheiding. ‘Natuurlijk, het cliché van de oudere man die er met zijn jongere secretaresse vandoor gaat, bestaat nog. Ook de komst van kinderen is vaker het einde van een huwelijk. Maar nu vrouwen minder financieel afhankelijk zijn van hun man, gebeurt het steeds vaker dat zij het initiatief nemen voor een scheiding. Ze geven hun man nog een halfjaar de tijd, zonder het hem te zeggen, en hakken dan de knoop door.’

En dan begint het pas. Eerlijk delen, om met Youp van 't Hek te spreken: ‘Ik de eerste dertien delen van de encyclopedie/ eerlijk delen, eerlijk delen in volmaakte harmonie/ van de A tot aan de M, dat is toch redelijk nietwaar?/ En de helft van het fornuis/ Ik haal het straks wel uit elkaar/ Jij de skies en ik de stokken/ Jij het stopje, ik het bad/ Jij het schaakbord, ik de stukken/ Jij het kind en ik de kat.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden