Gelukkig snapt geniale wetenschapper het ook niet

Bert Wagendorp wil het artikel van Martijn Calmthout begrijpen, maar is blij met de woorden van Alan Guth, de geniale geleerde. Die snapt ook niets van heelal.

null Beeld null

In de Volkskrant stond gisteren een stuk van Martijn van Calmthout over een 'unieke rimpeling van ruimte en tijd'. Ik begon het meteen te lezen, want ik heb een grote interesse in dingen die ik volstrekt onbegrijpelijk vind, en daarvan zijn de raadselachtige entiteiten ruimte en tijd - vooral tijd, maar die is sinds Einstein niet los te zien van ruimte - twee goede voorbeelden.

Het stuk ging over 'de wondere wereld van de zwaartekrachtgolven'. Een gravitatiegolfdetector in de VS heeft mogelijk een rimpeling van ruimte en tijd opgepikt. Als dat klopt hebben we het bewijs te pakken voor de inflatiehypothese, en daarnaar zijn we al 35 jaar op zoek.

De inflatiehypothese werd in 1980 opgesteld door Alan Guth en Andrei Linde. Ze waren flink aan het rekenen geweest en stelden dat in de eerste seconde na de oerknal - het startschot van het universum - kort sprake was van supersnelle uitdijing. Het duurde tien tot de macht min 35 seconde. Dat is echt kort: een triljoenste van een triljoenste van een triljoenste van een seconde, ongeveer. De tijd gaat snel, maar een triljoenste seconde is écht voorbij voor je het weet.

In die korte tijdspanne explodeerde het heelal van iets dat kleiner was dan een atoom naar formaatje voetbal. Daarna voltrok de uitdijing zich gelijkmatiger, alhoewel nog altijd met een onvoorstelbare snelheid, tot op de dag van vandaag.

Hoe je al rekenend tot zo'n idee kunt komen, is voor een gewone geest niet te bevatten. Als het idee dan ook nog eens blijkt te kloppen wordt het eng. In 1974 leverden Russell Hulse en Joseph Taylor het indirecte bewijs voor de inflatietheorie, waarvoor ze negentien jaar later de Nobelprijs voor Natuurkunde kregen. Het Nobelprijscomité houdt er nu eenmaal 19de-eeuwse snelheden op na. Vorig jaar leek het er even op dat het directe bewijs ook was geleverd, tot bleek dat Amerikaanse wetenschappers geen echo van de oerknal hadden waargenomen, maar stof in de Melkweg.

Maar misschien is het nu wel zover en hebben we de 'smoking gun' van de oerknal te pakken. Die eerste seconde die de 13,7 miljard jaar erna bepaalde, inclusief de vorming van die merkwaardige gemeenschap op de planeet Aarde.

Het opmerkelijke van het verhaal van Van Calmthout was, dat het gisteren op de site van de Volkskrant veruit het meestgelezen stuk was. Om half tien gisteravond stond de teller op 32.550 lezers, 25 duizend meer dan het stuk op de tweede positie, over de opstand der huisartsen.

Mijn hypothese luidt dat, naarmate we meer worden overspoeld met actuele hypes, onze belangstelling voor vraagstukken van de eeuwigheid toeneemt. Mogelijk omdat elementaire info over het ontstaan van het heelal kwesties als het bezoek van Wilders aan Almere tot iets onbeduidends relativeert, en daar kun je soms flink behoefte aan hebben.

Deze hypothese moet nog wel worden bewezen.

Het is niet uitgesloten dat in Amerika sprake was van een 'oefensignaal' waarmee de alertheid van de wetenschappers werd getest. Dat zou een schande zijn - de zoektocht naar de waarheid over de eerste seconde van het heelal verdraagt geen testprogrammaatjes en nepsignalen.

Als je een paar uur hebt zitten lezen over iets dat eigenlijk niet te bevatten is, kom je erachter dat je alleen maar méér niet weet dan toen je begon je er een beetje in te verdiepen. Dat is teleurstellend, maar gelukkig las ik ook nog even een interview terug met Alan Guth uit de Volkskrant van 31 januari van dit jaar. Daarin bevestigde de geniale geleerde dat hij het ook niet begreep, maar dat het wel een gegeven was.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden