Geluk voor veel Polen in EU onvindbaar

Sinds de toetreding tot de EU zijn veel Polen voor een beter leven naar het buitenland getrokken. Groot-BrittanniIerland en Zweden zijn in trek....

Op een van de Poolse televisiestations loopt sinds enkele weken een serie over de Slag om Engeland. Met zo'n titel verwacht je een programma over de Tweede Wereldoorlog, maar in plaats van het op te nemen tegen de Duitse Luftwaffe gaan de Poolse helden van de serie in Groot-Brittannip zoek naar werk.

Sinds de Poolse toetreding tot de Europese Unie oefent Groot-Brittannien buitengewone aantrekkingskracht uit op werkzoekende Polen. Samen met Ierland en Zweden is het een van de drie lidstaten waar inwoners van de tien nieuwkomers zonder arbeidsvergunning aan de slag kunnen. Waarschijnlijk honderdduizenden Polen zijn in de loop van de voorbije zes maanden hun geluk gaan zoeken over het Kanaal.

Waarom zoveel Polen naar het buitenland trekken, ligt eigenlijk voor de hand. Polen wordt al jaren geplaagd door een grotewerkloosheid. Bijna een op vijf Polen zit zonder werk. Het vooruitzicht van gemakkelijk geld verdienen doet de rest. Het gemiddelde loon ligt in Groot-Brittanniijna zeven keer hoger dan in Polen. Het is een lokroep die vele Polen niet kunnen weerstaan.

Neem Marcin, een van de helden van de huidige Slag om Engeland. Als pas afgestudeerde leraar Engels verdient hij in Polen duizend zloty (230 euro) per maand. Op zoek naar een hogere levensstandaard zegt hij zijn oude job vaarwel en vertrekt al liftend naar Londen. Hij overleeft er op een menu van yoghurt en brood.

Marcins zoektocht naar werk lijkt niets op te leveren. Maar wanneer hij op het punt staat om naar huis terug te keren, krijgt hij een job aangeboden in een hotel in Cambridge. Hij krijgt er als keukenhulp het minimumloon van 4,75 pond (zeven euro) per uur, een bedrag waar de meeste Britten hun neus voor ophalen.

Een werkzoekende schrijnwerker uit Slupsk, een andere deelnemer aan het docudrama, heeft veel minder geluk dan Marcin. Na enkele dagen is zijn geld op en moet hij in de buitenlucht slapen. Ten einde raad gaat hij bij het Poolse consulaat in Londen bedelen om geld voor een kaartje terug naar Polen. Dat Engeland geen land van melk en honing is, moeten ook drie ex-mijnwerkers ondervinden, die hun geluk zoeken in Ierland. Na acht afleveringen dolen ze nog altijd werkeloos rond in de omgeving van Dublin.

Door de grote concurrentie op de arbeidsmarkt moeten vele Polen onverrichterzake naar huis terugkeren. Vaak hebben ze hun mislukking grotendeels aan zichzelf te wijten. Verleid door de hoge Britse lonen hebben ze zich zonder voorbereiding in een onzeker buitenlands avontuur gestort.

De kwaliteitskrant Rzeczpospolita vertelde onlangs het schrijnende verhaal van de 59-jarige Tadeusz Malik, die in Polen zijn werk opgaf om in Londen een nieuw leven te beginnen. Nog voor hij in Engeland aankomt, loopt het al fout. Aangekomen bij het Kanaal blijkt hij niet over voldoende geld te beschikken om ook nog de overtocht van zijn wagen te betalen. Daarna gaat het het van kwaad tot erger.

Op zijn eindbestemming aangekomen, moet Malik vaststellen dat hij met het Duits dat hij tijdens een verblijf in het Ruhrgebied heeft geleerd, in Engeland niet ver komt. Zoals andere Polen die zonder geld naar Londen gekomen zijn, eindigt hij als dakloze in het bekende Victoria Station, waar nog een gedachte hem bezighoudt: 'Als ik met de wagen was gekomen, had ik tenminste nog een dak boven mijn hoofd gehad.'

Het minste dat na een half jaar EU-lidmaatschap gezegd kan worden, is dat het openen van de Britse arbeidsmarkt de hooggespannen verwachtingen niet heeft ingelost. Zoals hun landgenoten in de meeste andere lidstaten zijn de Polen in Groot-Brittanniooral gedoemd tot zwart werk. Uit recente cijfers van het Poolse ministerie van Europese Zaken blijkt dat in Groot-BrittanniIerland en Zweden samen sinds mei amper dertigduizend Polen vast werk gevonden hebben, een fractie vergeleken bij het aantal Polen dat dit jaar op een wettelijke manier aan de slag kon in een van de lidstaten waar ze wel een arbeidsvergunning nodig hebben.

Alleen al in Duitsland, dat voorlopig de deur op een kier houdt voor werkzoekers uit de nieuwe lidstaten, hebben dit jaar bijna driehonderdduizend Polen een (tijdelijke) arbeidsvergunning gekregen. Ze werken vooral in de landbouw en de bouw.

Maar aan de problemen waarmee Poolse werkzoekers in Groot-Brittannie kampen krijgen, zit ook een goede kant. Volgens het toetredingsverdrag van Athene moeten de oude lidstaten uiterlijk in 2011 hun arbeidsmarkt volledig openstellen voor de inwoners van de tien nieuwkomers. Door de tegenvallende prestaties van de Polen op de Britse arbeidsmarkt, is het niet waarschijnlijk dat veel landen zolang zullen wachten. Een verloren slag hoeft voor Polen nog niet het einde van de oorlog te betekenen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden