Reportage Zonne-energie

Geluidsscherm wekt elektriciteit op met ochtendzon uit het oosten en middagzon uit het westen

Geluidswal van zonnepanelen langs de A50. De zonnepanelen wekken aan beide kanten stroom op. Beeld Marcel van den Bergh

Langs de A50 bij het Brabantse Uden prijkt sinds maandag een unicum: ’s werelds grootste muur van dubbelzijdige zonnecellen, vermomd als geluidsscherm. De ‘Solar Highways’ moet niet alleen het verkeerslawaai tegenhouden, maar ook tussen de 145 en 175 megawattuur aan zonnestroom opwekken, genoeg om 40 tot 60 huishoudens van groene energie te voorzien.

‘Hier krijg ik nou energie van’, grapte minister Cora van Nieuwenhuizen nadat ze maandag het 400 meter lange en 5 meter hoge geluidsscherm had geopend door symbolisch een uit de kluiten gewassen groene stekker in een contrastekker te steken, terwijl aan de andere kant van het scherm het verkeer over de A50 raasde. Dankzij de dubbelzijdige zonnecellen vangt het geluidsscherm aan de ene kant de ochtendzon uit het oosten en aan de andere kant de middagzon uit het westen. 

Het met een EU-subsidie van 1,4 miljoen euro gefinancierde ‘demonstratieproject’, tot stand gebracht door een consortium van Nederlandse bedrijven, zal 18 maanden worden getest. Als de 136 in het scherm geïntegreerde zonnepanelen naar behoren presteren, dan zouden de overige 1.250 kilometer aan geluidsschermen langs de Nederlandse snelwegen ook wel eens een metamorfose tot zonnecellen kunnen ondergaan, zo is de bedoeling.

Grote sprong voor energietransitie

Een kleine stap voor de automobilist – wie 120 kilometer per uur rijdt, de plaatselijke maximumsnelheid, zoeft er in 12 seconden voorbij – maar een grote sprong voor de energietransitie, denkt Wim Sinke, hoofdonderzoeker zonne-energie bij ECN part of TNO. Dit Pettense onderzoekscentrum was een van de initiatiefnemers van Solar Highways, net als Rijkswaterstaat en het Eindhovense Solar Energy Application Centre. 

Het bijzondere aan het nieuwe geluidsscherm, zegt Sinke, is dat de zonnecellen naadloos in de geluidswering zijn verwerkt, als een soort sandwich van twee glasplaten met een fotovoltaïsche cel ertussen. Hoewel zonnepanelen niet bekend staan om hun schoonheid, is de symbiose van geluidswal en zonnestroom bijna mooi te noemen. ‘Ik vind in elk geval van wel’, zegt Sinke.

En esthetiek is niet onbelangrijk wil zonnestroom op den duur in een aanzienlijk deel van de Nederlandse energiebehoefte voorzien, zegt Sinke. De ambitie van de zonne-energiesector is om de opwekking van zonnestroom in dertig jaar tijd te vervijftigvoudigen, maar daarvoor zou bij wijze van spreken wel een gebied ter grootte van het IJsselmeer achter plakken zwart of blauw silicium moeten verdwijnen. ‘En dat is natuurlijk helemaal niet de bedoeling. Je wilt zonnecellen het liefst zo onzichtbaar mogelijk combineren met reeds bestaande functies, zoals in een geluidsscherm.’

Baanbrekend, zegt zonnepaneel-onderzoeker Michael Debije (TU Eindhoven) over Solar Highways. Debije was betrokken bij een proef met energieopwekkende geluidsschermen in Den Bosch, een voorloper van Solar Highways, maar was niet betrokken bij het maandag geopende geluidsscherm. ‘400 meter is zonder twijfel het grootste voorbeeld van dubbelzijdige zonnecellen dat ik ken.’

Graffiti-artiesten

Niet het flauwe schijnsel van de zon in Nederland, maar jongeren met spuitbussen vormen een van de grootste moeilijkheden voor een geluidsscherm annex zonnemuur, weet Debije. Een hagelnieuw geluidsscherm kan een onweerstaanbaar canvas zijn voor graffiti-artiesten, wat desastreus kan uitpakken voor de effectiviteit van zonnecellen, weet de geboren Amerikaan. ‘Je hebt een goed schoonmaaksysteem nodig, anders gaat er door de verf veel licht verloren.’

Het consortium achter het geluidsscherm – bestaande uit onder meer aannemer Heijmans en het Venlose Scheuten Glass – heeft het graffiti-gevaar proberen in te dammen met gehard veiligheidsglas met een speciale ‘vandalisme- en graffiti-bestendige’ beschermlaag. Tags zijn daardoor makkelijk schoon te verwijderen, en de kans op schade is verder verkleind door alle gevoelige onderdelen, zoals de elektronica, zo goed mogelijk in het geharde glas te integreren.

Debije ziet een grote toekomst voor energieopwekkende geluidsschermen en andere toepassingen van dubbelzijdige zonnecellen. Ze zouden ook kunnen worden toegepast in andere bestaande objecten, zoals glazen buitenruimten voor rokers, fietsenstallingen met glazen overkappingen en eerst en vooral bushokjes. ‘Een bushokje bestaat meestal uit vier glazen wanden, of soms drie als het dak niet van glas is. Daar zou je heel goed zonnecellen in kunnen verwerken.’

Maar ook hier komt de grootste bedreiging van vandalen, weet Debije. ‘Toen PSV de laatste keer kampioen werd sneuvelde er in Eindhoven tussen de 20 en 30 bushokjes door hooligans. Als daar zonnecellen in zouden hebben gezeten was dat helemaal een vreselijk dure grap geweest, dus daar zou je iets op moeten verzinnen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden