Geluidshinder Schiphol is oplosbaar

De combinatie van een economisch vitaal Schiphol en geringe geluidshinder voor omwonenden is mogelijk. Daarvoor moet dan wel het systeem van meetpunten worden gewijzigd, vindt Philip Hofmeijer....

De Wet Luchtvaart deugt niet, aldus het PvdA-Kamerlid en ex-Greenpeace campagneleider Diederik Samsom (de Volkskrant, 28 juli). De wet pretendeert omwonenden te beschermen en tegelijk een groei van Schiphol mogelijk te maken. Vanaf het begin in 1995 heeft de Tweede Kamer, dus onze samenleving, in dit dossier de verkeerde keuzes gemaakt. Oorzaak was een gebrek aan kennis en inzicht, gekoppeld aan ondeugdelijke informatie en onzin, een en ander overgoten met een ruime dosis emotie. Een tweede Brent Spar scenario: goede bedoelingen met een tegengesteld effect.

Nu blijkt dat de wet in zowel het beschermen van omwonenden als in het garanderen van de groei van de luchtvaart tekortschiet, is het volgens Samsom tijd om de regelgeving op de helling te zetten. Verrassend hoofdpunt in het nieuwe beleid à la Samsom: het verder aanscherpen van de regelgeving rond Schiphol. Hiermee negeert Samsom alle lessen uit het verleden en laat hij degenen die hinder ondervinden van Schiphol definitief in de steek.

Het kan ook anders: door niet gelijk in een trechter van regelingen te springen waarin alle betrokkenen klem komen te zitten. Het is tijd om een paar stappen terug doen en eens na te denken over wat luchtvaart eigenlijk is en doet. Op basis van dat te verwerven inzicht kunnen we dan eindelijk gaan proberen echte hinder ook daadwerkelijk aan te pakken.

Luchtvaart is een bijzonder efficiënte vorm van openbaar vervoer. Anders dan wat milieugroepen ons willen doen geloven is luchtvaart veilig, zuinig, relatief schoon en supersnel. Heel bijzonder, en een groot verschil met andere vormen van openbaar vervoer, is dat de gebruiker betaalt. De omvang van de luchtvaart beweegt mee met die van de economie. Is er sprake van economische groei dan groeit ook de omvang van de luchtvaart. Omgekeerd gaat dat principe ook op, zoals we nu zien.

Luchtvaart is dus infrastructuur. Luchtvaart 'doet' op zichzelf niets. De aanwezigheid van luchtvaart is een randvoorwaarde voor economische ontwikkeling. Een luchthaven met een mainport functie is extra waardevol: de hele wereld ligt immers binnen bereik. Die mainport-functie bestaat alleen bij de gratie van transitpassagiers. Die overstappers leveren op zich niet zoveel op, maar ze garanderen wel het netwerk. Het pleidooi van sommigen om toch vooral de overbodige transitpassagiers te weren getuigt van onkunde en kortzichtigheid.

Kiezen we voor economische groei, zoals ook de PvdA van Diederik Samsom doet, gekoppeld aan een toekomst voor onze economie als kenniseconomie (en wat zou het anders moeten zijn), dan is het noodzakelijk luchtvaart in Nederland te laten groeien naar behoefte. Niet meer, maar zeker ook niet minder. Zo'n keus voor luchtvaart naar behoefte opent ook de weg voor een werkbare aanpak van het enige echte nadeel dat luchtvaart met zich brengt, geluidhinder.

De discussie over Schiphol spitst zich toe op de gevolgen van de wet: meetpunten, handhavingsnormen en zoneringsystemen, metingen, decibellen, aantallen gehinderden, slaapgestoorden, de kerosineprijs en de waarde van een transitpassagier. Een heel roedel van verse deskundigen buitelt over elkaar om aan te tonen waar het mis ging. Alle argumentatie stoelt echter op de gevolgen van de trechter waar de Schipholdiscussie sinds 1995 in terechtgekomen is.

Het huidige beleid is gebaseerd op een aanname, namelijk het idee dat er binnen een door de overheid vastgestelde zone wél sprake is van hinder en daarbuiten niet. Dat idee moest worden onderbouwd door het systeem van meetpunten waar momenteel zoveel over te doen is. Aardig bedacht, ware het niet dat hinder niet uit te drukken is in decibellen. Sommige mensen in 'officieel gehinderd' gebied blijken geen hinder te hebben, terwijl anderzijds sommige mensen buiten dat gebied wél hinder ondervinden. Omwonenden die hinder ondervinden van vliegtuigen hebben een reëel probleem. Het probleem is echter dat geluidhinder een individuele zaak is die niet via de huidige collectieve maatregelen kan worden opgelost.

Collectieve vermindering van geluidsdruk alleen, waar door nieuwe technieken heus nog wat ruimte is, blijkt niet te leiden tot vermindering van individuele hinder. Een aanpak met als sleutelbegrippen individualiteit, eigen verantwoordelijkheid, betrouwbare informatie, keuzemogelijkheden en vooral een overheid op afstand biedt wel zicht op oplossingen.

De bestuurlijke trechter waarin we zitten maakt echte oplossingen fundamenteel onmogelijk. Alle reden om uit die trechter te stappen in plaats van ons nog verder klem te werken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden