Geloof weg in strijd tegen corruptie

Analyse corruptie in oekraïne

Het terugtreden van gouverneur Saakasjvili van Odessa roept de vraag op hoezeer president Porosjenko in Oekraïne schoon schip wenst te maken. De oud-president van Georgië komt mogelijk met zijn eigen partij.

De Oekraïnse president Porosjenko (links-midden) en Mikhail Saakasjvili (rechts-midden). Foto REUTERS

Het werd gezien als de vuurproef voor de europeanisering van Oekraïne: de aanstelling van een van 's werelds bekendste corruptiebestrijders in een van de meest louche regio's van Oekraïne. Maandag gooide Mikhail Saakasjvili na nog geen 1,5 jaar de handdoek in de ring als gouverneur van de provincie Odessa. Zijn reden: er valt niet te hervormen onder de Oekraïense president Porosjenko.

Saakasjvili, oud-president van Georgië, claimt dat Porosjenko en zijn regering helemaal niet uit zijn op een corruptievrij Oekraïne. Integendeel. 'De president steunt persoonlijk twee clans in Odessa', zei Saakasjvili bij de aankondiging van zijn ontslag. 'Odessa kan zich alleen ontwikkelen als Kiev is bevrijd van aannemers van steekpenningen, die georganiseerde misdaad en wetteloosheid rechtstreeks beschermen.'

Het zijn woorden met gewicht. Saakasjvili wordt beschouwd als de man die Georgië, net als Oekraïne een voormalige Sovjetrepubliek met grote corruptieproblemen, tussen 2004 en 2013 opschoonde van omkopingspraktijken.

Zijn ontslag toont aan dat Saakasjvili onder Porosjenko onvoldoende ruimte krijgt om zijn beleid uit Georgië in Oekraïne te kopiëren. De verwachting is dat Saakasjvili zijn strijd zal voortzetten in een eigen partij. Maandag suggereerde hij dat: 'Ik zal er alles aan doen om Oekraïne te bevrijden van dit schorem, van dit corrupte vuil dat zich verrijkt op het bloed van onze soldaten en de slachtoffers van Maidan.'

Saakasjvili's uittrede roept de vraag op of Oekraïne onder Porosjenko wel kan hervormen. In februari stapte economieminister Aivaras Abromavicius op omdat zijn maatregelen tegen corruptie voortdurend geblokkeerd zouden worden door een bondgenoot van Porosjenko. Natalie Jaresko, een in de VS geboren financieel expert, vertrok in april. Voor hervormers is onder Porosjenko geen plek, zo lijkt het.

De bevolking heeft het vertrouwen in de president verloren. Minder dan een op de vijf Oekraïners is positief over hem, blijkt uit recente peilingen. In het voorjaar van 2014, net na de revolutie op het Maidanplein, stond meer dan de helft van de Oekraïners achter hem. Ook het vertrouwen van het parlement is gekelderd. De meerderheid vindt dat de regering te weinig doet tegen corruptie. De publicatie van een lijst met bezittingen van politici maakte vorige week duidelijk hoe groot de kloof nog steeds is tussen politici en inwoners. Premier Volodymyr Groysman meldde dat hij en zijn vrouw 1,6 miljoen euro aan contanten bezitten. Plus een verzameling van twaalf luxe horloges en 90 miljoen euro op verschillende bankrekeningen.

De lijst werd met afschuw bekeken door inwoners. Zelf verdienen zij gemiddeld geen 200 euro per maand.

Twee broers in Porosjenko's partij gaven op dat ze 24 miljoen euro in contanten hebben. De justitieminister: een klein miljoen op de bank en een half miljoen cash. Parlementariër Mikhail Dobkin: 1.780 flessen wijn. De baas van de fiscale dienst en zijn vrouw: diamanten, bontjassen, een geweer, en euro- en dollarbiljetten ter waarde van 2 miljoen euro.

President Porosjenko zelf gaf 23 miljoen euro aan banktegoeden op. Het helpt niet dat 'chocoladekoning' Porosjenko ook nog altijd eigenaar is van een chocoladefabriek in Rusland. Hij is zijn belofte om de fabriek te verkopen nog niet nagekomen wegens 'slechte marktomstandigheden'.

Toch zet Oekraïne onder zijn leiding stappen om corruptie te bestrijden. De publicatie van de lijst met bezittingen van politici en topambtenaren is daar een van. Voorheen was er geen enkele transparantie.

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) gaf in september groen licht voor de overboeking van 900 miljoen euro naar Kiev. Het geld maakt deel uit van een pakket aan noodleningen. Om de tranches te ontvangen, moet Oekraïne aantonen dat het hervormingen heeft doorgevoerd.

De 900 miljoen komt een jaar later dan verwacht, omdat de regering niet aan de eis voldeed. Nu is dat wel het geval, stelt het IMF. Dat betekent dat de Europese Unie en de Verenigde Staten hun financiële steun aan Oekraïne ook weer voortzetten.

Het gaat langzamer dan Saakasjvili en westerse regeringen eisen, maar op papier hervormt Porosjenko wel. Al lukt het hem nauwelijks om de Oekraïense bevolking daarvan te overtuigen.

Meer over