Geloof is onderwerping

Open brief Charb rechtvaardigt zich

Twee dagen voor zijn dood bij de aanslag op Charlie Hebdo, legde Stéphane Charbonnier de laatste hand aan een open brief waarin hij een pleidooi houdt voor de vrijheid van meningsuiting en afrekent met de kritiek dat zijn tijdschrift islamofoob is. Hier een fragment.

'De laatste redactieraad', schilderij van Kamagurka/Herr Seele als hommage aan Charlie Hebdo. Foto Collectie OvG

Volgens het woordenboek Le Robert betekent 'islam' in het Arabisch 'onderwerping'. Een moslim is iemand die zich onderwerpt aan God. Waarom onderwerpt hij zich? Omdat zijn god de beste, de sterkste, de best gekapte is, maar vooral omdat hij, als hij het tegendeel beweert, tot lang na het einde van de wereld in de hel zal branden. De gelovige wordt dus verzocht niet met God te dollen, op straffe van iets ergers dan de dood, en dat tot in de eeuwigheid. Moeten we nu alle imams, rabbijnen en pastoors die hun schaapjes aansporen de Heer te vrezen voor het gerecht slepen? Dragen die toegewijde dienaars van hun Schepper niet bij aan de ontwikkeling van een soort theofobie?

Als we naar sommige preken luisteren, begrijpen we dat de ietwat onnozele en beïnvloedbare gelovige met geknepen billen thuiskomt, in de zekerheid dat zijn kleinste beweging door het goddelijke oog wordt geregistreerd. God is een superbewakingscamera, waartegen niemand echt protesteert. Toch is die opgehangen zonder dat er ook maar één afgevaardigde of burger is geraadpleegd. Maar laten we het daar niet over hebben.

Ik zou voor de grap een keer alle dreigbrieven moeten publiceren die ik bij Charlie Hebdo van katholieke fascisten en moslimfascisten heb ontvangen. Het belangrijkste argument om ons ervan te overtuigen dat we met blasfemie moeten stoppen, is stomweg dat God het ons na onze dood zwaar te verduren zal geven. Hebben sommige gevoelige zielen niet alle reden om een fobie voor godsdiensten te ontwikkelen, wanneer die zo dreigend doen? Een fobie voor God?

Eigenlijk zijn de eerste islamofoben dus de gelovigen zelf. Ze doen het in hun broek bij het idee dat hun wrekende God hen bij de geringste dwaling zal straffen.

Over Charbonnier

Charbonnier, die 47 jaar is geworden, was sinds 2009 hoofdredacteur van het satirische tijdschrift Charlie Hebdo. Hij was een van de twaalf slachtoffers bij de terreuraanslag van 7 januari.

Bang zijn is een recht

Bang zijn voor de islam is wel idioot, absurd en nog een heleboel andere dingen, maar het is geen misdrijf. Zo kun je ook blijk geven van je angst voor het christendom of het jodendom zonder dat een rechter ervan wakker ligt of de gerechtelijke machine in werking wordt gesteld. Het kan trouwens ook gebeuren dat een gelovige een fobie heeft voor andere godsdiensten. Hem is bijgebracht dat de zijne de beste ter wereld is. Nee, niet de beste, de Enige Echte! Als hij verkondigt dat de teksten die hij voor heilig houdt de waarheid zeggen, bedoelt hij daarmee dat de andere leugens vertellen. Het is mogelijk dat hij bang is bij het vooruitzicht dat de meerderheid zich tot de 'valse godsdienst' zal bekeren. Of om precies te zijn, dat het gros van de klanten naar de concurrent zal gaan. Er is niets verbazingwekkends aan het feit dat katholieken islamofoob zijn, en moslims kathofoob, dat is precies wat hun religieuze leiders van hen vragen. Niet van andermans godsdienst houden is de dagelijkse praktijk van de voorgangers van alle geloofsovertuigingen, en dat lijkt niemand te storen. Pastoors, imams en rabbijnen hebben het recht islamofoob, judeofoob of kathofoob te zijn zonder dat iemand hun dat kwalijk neemt.

Laten we daarbij niet vergeten dat er geen godsdienst bestaat zonder gelovigen. Een tekst wordt alleen maar heilig en eventueel gevaarlijk omdat een fanatieke lezer besluit om de inhoud van zijn lievelingsboek letterlijk in praktijk te brengen. Je moet wel heel naïef zijn om de teksten die aan de basis van alle grote godsdiensten liggen letterlijk te nemen, en volkomen gestoord om thuis na te willen doen wat ze verkondigen. Kortom, het probleem is niet de Koran of de Bijbel, slaapverwekkende, onsamenhangende en slecht geschreven romans, maar de gelovige die de Koran of de Bijbel leest zoals iemand de gebruiksaanwijzing leest voor het in elkaar zetten van een Ikeakast. Je moet alles precies doen zoals op het papier staat, anders stort de hele handel in... De ongelovige moet precies langs de stippellijnen de keel worden afgesneden, anders zal God me na mijn dood de Club Med ontzeggen.

Neem een willekeurig kookboek, verklaar dat alles wat erin staat de Waarheid is en pas letterlijk toe, op jezelf en op anderen, wat deze nieuwe Heilige Schrift bepleit. Het resultaat? Een bloedbad. Bakt je buurman pannenkoeken zonder gluten, omdat hij allergisch is? Het Heilige Boek zegt niets over die denkbeeldige situatie! Op de brandstapel met je buurman, heiligschennis! Smeert hij te veel boter op de bodem van zijn taartvorm? De dood!

Hetzelfde experiment kan met elk willekeurig boek worden gedaan. Probeer het voor de lol eens met een boek van Stephen King...

Alle denkrichtingen worden aan kritiek onderworpen

'Heilige' teksten zijn alleen heilig voor degenen die erin geloven. Al spannen sommige islamitische en katholieke organisaties zich er sinds jaar en dag voor in om blasfemie door de Franse justitie als misdrijf erkend en bestraft te krijgen, niemand riskeert een gevangenisstraf als hij een of ander religieus dogma heeft bekritiseerd.

Een gelovige kan God lasteren voor zover dat iets voor hemzelf betekent. Een niet-gelovige kán God niet lasteren, ook al doet hij nog zo zijn best. God is alleen heilig voor degene die in hem gelooft. Om God te beschimpen of te kwetsen moet je ervan overtuigd zijn dat hij bestaat. De strategie van de als antiracisten vermomde gemeenschapsdenkers bestaat erin dat ze blasfemie laten doorgaan voor islamofobie, en islamofobie voor racisme.

(Tekst gaat verder onder foto)

Stéphane Charbonnier. Foto anp

Communisten zouden het bijvoorbeeld niet in hun hoofd halen om anticommunisten uit te maken voor communistofoben, noch om te eisen dat die worden veroordeeld voor anticommunistisch racisme. Je kunt de werkelijkheid proberen te dwingen zoveel je wilt, maar dan nog zul je weinig mensen zover krijgen dat ze erkennen dat er een communistisch 'ras' bestaat. Het islamitische 'ras' bestaat evenmin. Het communisme is tegenwoordig een minderheidsdenkrichting in Frankrijk, die regelmatig wordt aangevallen of op zijn minst heftig wordt bespot door alle trouwe pleitbezorgers van het zegevierende liberale model. Er zijn (helaas) geen massa's communisten in de wereld, de communistische partij is (helaas) niet de tweede partij van Frankrijk, er zijn (helaas) meer moskeeën dan afdelingen van de communistische partij, en een communist die op zijn werk in contact staat met klanten mag geen mooie grote gele hamer en sikkel op zijn rode T-shirt spelden. Al kun je het bestaan van Marx of Lenin, in tegenstelling tot dat van God, moeilijk ontkennen, toch is het geen blasfemie, racisme of communistofobie als je de waarde van hun geschriften of toespraken in twijfel trekt. In Frankrijk is een godsdienst niets anders dan een verzameling teksten, tradities en gewoonten die op zich aanvechtbaar zijn. Marx een clownsneus opzetten is niet meer of minder kwetsend en aanstootgevend dan Mohammed uitdossen met dezelfde rode neus.

God is groot genoeg om het voor zichzelf op te nemen

Echt, als God bestaat en hij is even machtig als zijn dienaars beweren, dan zullen wij, de heidenen, de ongelovigen, de laïcisten, de atheïsten, de antitheïsten, de ongodsdienstigen en de afvalligen, het bezuren... We worden onherroepelijk veroordeeld tot de vlammen van de hel.

Vandaar de volgende vraag: waarom doen gelovigen een beroep op de menselijke rechtspraak om ons te straffen, als de goddelijke rechtspraak dat zal doen, en heel wat strenger dan welke rechter dan ook? Wie is dan die zogenaamd almachtige God, die advocaten nodig heeft om ons een proces aan te doen? Voelt God zich niet beledigd als hij constateert dat degene die hij tot dan toe als een goede gelovige beschouwde liever zijn toevlucht neemt tot justitie dan tot het gebed? Waarom zou een gelovige zijn God het risico laten lopen een modderfiguur te slaan door een op aarde verloren proces, terwijl hij de zekerheid heeft al zijn processen in de hemel te winnen? Ik wil met niemand overhoop komen te liggen, maar is het, vanuit het oogpunt van de gelovige, geen blasfemie als je aan magistraten die misschien zelf ongelovig zijn, vraagt om andere ongelovigen in naam van God te veroordelen? Bega je niet een soort zonde van hoogmoed als je de verdediging van God op je neemt? Heeft God, de Schepper van de wereld, die breedgeschouderde vent die met onze planeet speelt zoals een automobilist voor het stoplicht met de pulkjes uit zijn neus, meester Huppeldepup nodig om zijn eer te zuiveren?

Door godslasteraars een proces aan te doen, bewijzen communitaristische organisaties maar één ding: dat ze niet in God geloven.

Of ze zijn voor dubbel straffen, wat bijzonder boosaardig en pervers is. Ze willen dat we hier, in Frankrijk, worden veroordeeld, en nog een keer daarboven. Of liever gezegd daarbeneden, aangezien er over het algemeen wordt verondersteld dat de hel ondergronds is, en het paradijs boven.

Dat gelovigen een handvol godslasteraars de hel op aarde willen laten beleven, is een vorm van vervalsing. Hoe kan de meest talentvolle gelovige wedijveren met God door een slap aftreksel van de officiële hel te knutselen, van die hel waar de huid van de terechtgestelden na het afstropen telkens weer aangroeit? Iedereen die het zou wagen een kopie te maken van Disneyland zou meteen van het pretpark een proces kunnen verwachten. Het is dus verbazingwekkend dat God, die de reputatie heeft nog strenger aan de voorschriften vast te houden dan de erfgenamen van Disney, niet hard optreedt tegen de knutselende gelovigen die zich op aarde storten op de exploitatie van een themapark waar ze niet de rechten van hebben.

Boek

Charb: Brief aan de huichelaars die het racisme voeden. Uit het Frans vertaald door Gertrud Maes en Martine Woudt. Verschijnt op 18 december bij Lebowski Publishers, 88 pag., euro 14,99.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.