Geloof in de kracht van koemest Systeem van certificaten

De burgemeester van Leeuwarden wil dat heel Nederland op biogas gaat stoken en rijden. Om gas uit koemest een impuls te geven wil hij een nieuwe leiding aanleggen.

SANDER HEIJNE

LEEUWARDEN - Op waterbedden liggen een paar koeien onderuitgezakt te herkauwen. Enkele meters verderop staat een soortgenoot te twijfelen of ze zich zal laten melken. Weer een ander gaat op een rooster staan en tilt haar staart op. Een formidabele hoeveelheid stront spettert in het rond. De uitwerpselen worden direct afgevoerd door een mechanische trekarm en verdwijnen in een grote tank achter de boerderij.

Gadegeslagen door een jong poesje loopt Ferd Crone tussen de beesten door. Enthousiast legt de burgemeester van Leeuwarden uit met welke experimenten de universiteit van Wageningen bezig is op de koeiencampus, zoals hij de proefboerderij aan de rand van zijn gemeente noemt.

De waterbedden dienen voor een proef naar het dierenwelzijn. Met de computergestuurde melkmachine bestudeert de universiteit hoe vaak koeien zichzelf willen laten melken, en welke frequentie het meeste melk oplevert.

Zelf is Crone vooral geïnteresseerd in de automatische poepafvoer, of eigenlijk in het gas dat in de uitwerpselen verstopt zit. 'Wist u dat het in ontwikkelingslanden heel normaal is om op biogas te koken?', vraagt de burgemeester. 'Ze hoeven daarvoor alleen maar een hoop stront in een emmer te doen en deze af te dekken. Na een dag hebben ze genoeg gas om een heerlijk potje op te koken.'

De burgemeester loopt naar de twee silo's achter de stal. 'In feite zijn dat ook twee grote emmers', zegt hij wijzend op de biogasinstallaties. 'Als we de mest verwarmen tot 37 graden komt het gas er vanzelf uit.'

Biogas is een mengsel van methaan (aardgas) en CO2 en kan uit allerlei soorten biomassa worden gewonnen. Van dierlijke mest tot allerhande organisch afval. Wanneer de CO2 van het methaan wordt gescheiden, kan het gas rechtstreeks aan het aardgasnet worden toegevoegd. Bij het verbranden van methaan komt minder CO2 en fijnstof vrij dan bij benzine of steenkool.

Methaan uit dierlijke mest wordt als schoon gas gezien, omdat de CO2 die bij de verbranding vrijkomt via het veevoer al afkomstig is uit de atmosfeer. Bij verbranding van fossiele brandstof is dat niet het geval. Crone wil zijn stad vanaf 2020 volledig op duurzame energie laten draaien, met biogas als voornaamste brandstof. Met een simpel rekensommetje schetst hij de mogelijkheden van het groene gas.

'Eén koe produceert jaarlijks genoeg gas om vijf huishoudens van warmte te voorzien', zegt de burgemeester. Nederland telt vier miljoen koeien. In potentie is er dus meer dan genoeg biogas om alle Nederlandse huishoudens te verwarmen. 'Het gas dat overblijft kunnen we dan voor andere duurzame toepassingen gebruiken', zegt Crone samenzweerderig terwijl hij knikt naar zijn dienstauto, een zwarte Audi A6. 'Bijvoorbeeld om dat soort foute bakken te laten rijden.'

Technisch is het geen probleem meer om benzineauto's op aardgas te laten rijden. Duitsland en Italië tellen honderdduizenden aardgasauto's. Het enige dat tankstations nodig hebben om een pomp te installeren, is een aansluiting op het aardgasnet.

Maar aardgas is nog geen biogas. Voor de groene gasdroom van de burgemeester van Leeuwarden in vervulling kan gaan, moeten er nog een paar praktische problemen worden opgelost.

Zo is biogas voorlopig nog veel te duur om de concurrentie aan te kunnen met het gas dat in Slochteren gratis uit de bodem spuit. 'Als de energieprijs zou verdubbelen, zoals voor de crisis werd voorspeld, zouden we een eind in de goede richting komen', zegt Peter Jan ten Haken. De bedrijfsleider van de koeiencampus begrijpt heel goed dat veel boeren er voorlopig voor terugdeinzen om te investeren in een biogasinstallatie.

'In Nederland krijgt een boer die in biogas investeert tien jaar subsidie', aldus Ten Haken. 'Dat is te weinig om de installatie terug te verdienen.' In Duitsland en België doen de overheden meer moeite om het gaspotentieel van de veestapel te benutten. Ten Haken: 'De belofte om de gasinstallaties twintig jaar te steunen is in die landen heel normaal. Dan weet de boer tenminste dat hij zijn investering kan terugverdienen.'

De Nederlandse boeren die desondanks een biogasinstallatie hebben aangeschaft, kunnen hun gas nog niet aan het aardgasnet leveren. Daarvoor moet het CO2 eerst van het methaan worden gescheiden. De meeste biogasinstallaties drijven daarom rechtstreeks een aggregaat aan dat elektriciteit opwekt, maar daarbij gaat veel energie verloren.

Crone wil daarom dwars door Friesland een biogasleiding aanleggen - van Holwerd naar Leeuwarden. Aan het uiteinde van de leiding moet een installatie komen die het CO2 uit het gas haalt, zodat het gezuiverde methaan aan het aardgasnet kan worden toegevoegd. Twaalf boeren hebben al toegezegd biogas aan de leiding te leveren als deze er komt. Maar ook dat is nog allerminst zeker.

Want net als de biogasinstallaties is de biogasleiding in het begin afhankelijk van overheidssteun. De Friezen hebben hun hoop gevestigd op hun SDE-aanvraag (stimulering duurzame energie) om de leiding te bouwen. In januari besluit Den Haag of Friesland zijn biogasleiding krijgt.

Crone: 'Minister Verhagen (Economische Zaken) heeft hier met eigen ogen gezien dat we een veelbelovend project hebben en heeft deze ook opgenomen in zijn Green Deal. Ik hoop dat hij de daad bij het woord voegt.'

Om zijn lobby kracht bij te zetten somt hij nog een keer zijn argumenten op. Biogas heeft maar een paar jaar steun nodig voordat de markt volwassen is, betoogt Crone. Net als het aardgasnet in de jaren zestig. En als de infrastructuur er eenmaal ligt, kan het een wezenlijke bijdrage leveren aan het terugdringen van de CO2- en fijnstofuitstoot. Bovendien maakt biogas Nederland minder afhankelijk van landen als Rusland.

De chauffeur van Crone, Riemer, heeft het verhaal al vaak genoeg gehoord. Sinds Crone het burgemeesterstokje van Geert Dales heeft overgenomen, is de dienstauto van de burgemeester van Leeuwarden voorzien van een aardgastank. Riemer denkt dat automobilisten de kruistocht van zijn baas wel kunnen waarderen, als die ertoe leidt dat heel Nederland straks op biogas kan tanken.

'Op biogas rijd ik de burgemeester voor 20 tot 25 euro naar Den Haag heen en weer', zegt Riemer met Friese tongval: 'Als ik op benzine een beetje doorblaas, ben ik zo 80 tot 90 euro aan brandstof kwijt.'

Systeem van certificaten

Nederland telt genoeg tankstations met een aardgaspomp om min of meer van landelijke dekking te kunnen spreken. De aardgaspompen zijn aangesloten op het reguliere gasnet. Aardgas wordt groen via een systeem van certificaten. Net als bij groene stroom uit het stopcontact moet de gasleverancier voor elke liter groen gas die wordt verkocht (ergens anders) een liter biogas produceren.

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden