Gelijk met de cacao komen de verstekelingen

Cacao en verstekelingen, voor elke marechaussee op de post IJmuiden heeft het een met het ander te maken. Elk vrachtschip dat van het Westafrikaanse Abidjan (Ivoorkust) naar 's werelds grootste cacaohaven Amsterdam vertrekt, herbergt mogelijk een groep verstekelingen....

Van onze verslaggever

Stieven Ramdharie

AMSTERDAM

'Als het aan mij ligt, stoppen ze nu al', verzucht hij. Net drie maanden in het nieuwe jaar en Karels zit met 38 aangehouden verstekelingen al op de helft van het totale aantal van 1994. En meer verstekelingen betekent een grotere aanslag op de beschikbare mankracht.

Als het containerschip Europe vandaag de Amsterdamse haven binnenvaart, kan Karels aan dit lijstje wederom drie namen toevoegen. Deze verstekelingen, die ook in Abidjan aan boord gingen, zijn onderweg al ontdekt. De twee dode Afrikanen die dinsdag in het ruim van het vrachtschip Teleorman in de Amerikahaven werden gevonden, belandden echter niet op deze lijst, want in IJmuiden worden overleden verstekelingen niet in de statistieken opgenomen.

Karels: 'Die stijging verwondert ons wel een beetje. Het aantal verstekelingen dat hier elk jaar binnenkomt, stabiliseert zich immers de laatste jaren. Misschien komt de stijging door de betere controles op de luchthavens, waardoor Afrikanen vaker proberen per schip weg te komen. Ik weet het niet.'

Ondanks de kans op een langzame verstikkingsdood, wagen nog altijd tientallen, zo niet honderden Afrikanen de levensgevaarlijke oversteek naar een westerse haven. 'Hoeveel verstekelingen er vanuit Afrika binnenkomen, zullen we wel nooit weten', zegt R. Schimmel van de post IJmuiden, die de Amsterdamse haven bestrijkt. 'Het is net als met drugs. Als je tien kilo in beslag neemt, weet je nog niet hoeveel er door je vingers glipt.'

Wat de twee jongens in de ruimen van de Roemeense Teleorman is overkomen, wordt bij de rivierpolitie en marechaussee onderhand gerangschikt onder de noemer 'klassieke dood'.

De twintigers moeten zich op 10 maart, toen het schip uit Abidjan vertrok met aan boord 4600 ton cacaobonen, stiekem in de ruimen hebben laten insluiten.

Ze realiseerden zich waarschijnlijk niet dat elke cacaolading voor vertrek wordt ontsmet met kilo's fosfinepoeder of -tabletten. Alle zuurstof wordt tijdens de tocht op zee door het ontsmettingsmiddel opgeslorpt. Pas toen de luiken in Amsterdam opengingen, na een reis van achttien dagen, werden de lijken op de balen cacao aangetroffen.

Ook enkele Senegalezen en Indonesiërs stierven de afgelopen jaren na zo'n tergend langzame doodsstrijd. Ze werden in de Rotterdamse haven tussen balen pinda's en copraschilfers gevonden. 'Zelfs als de tabletten niet waren gebruikt', meent coördinator T. Elbers van de waterpolitie IJmond, 'dan nog is het de vraag of ze deze lange tocht wel hadden overleefd. Alles was immers hermetisch afgesloten.'

In Rotterdam kwamen in 1992 en 1993 vijf verstekelingen dood aan; in Amsterdam gebeurt het slechts incidenteel. Is het aantal verstekelingen dat in Amsterdam wordt betrapt redelijk stabiel gebleven (jaarlijks zijn het er zo'n zeventig), in de Rotterdamse haven constateert de rivierpolitie juist een dalende lijn.

In 1994 werden in Rotterdam 168 vreemdelingen in de kraag gevat, duidelijk minder dan de 224 in 1993 en de ruim driehonderd die in 1990 'in bewaring' werden genomen. De grootste groep wordt gevormd door Afrikanen, afkomstig uit onder andere Ghana, Nigeria en Zaïre. 'Ook internationaal wordt deze daling geconstateerd', zegt coördinator grensveiligheid M. Postema van de Rotterdamse rivierpolitie. 'Misschien komt het doordat gezagvoerders op schepen steeds betere voorzorgsmaatregelen nemen.'

Opvallend is verder dat de Rotterdamse haven minder aantrekkelijk is geworden als opstapplaats voor Oosteuropese verstekelingen die naar Canada en Amerika willen. Het probleem is nu verplaatst naar Le Havre (Frankrijk) en de haven van Lissabon. Postema: 'De controle, ook door bedrijven, is hier de laatste twee jaar flink verbeterd. Negen van de tien bedrijven worden nu goed afgeschermd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.