Geliefd bij de achterban, verguisd door de buitenwacht

Tegen Real Zaragoza, in de eindstrijd van het Europa Cup-toernooi voor bekerwinnaars, verlaat Arsenal zich vanavond op Ian Wright, querulant in de traditie van zijn club....

'Die twee punten kunnen jullie in je reet stoppen', zong het publiek opgewekt, telkens weer, tijdens de hele wedstrijd tegen Manchester United, en dat begon het lijflied van Arsenal te lijken: pak onze punten, sluit onze aanvoerder op, haat ons voetbal, krijg allemaal de kolere.

ARSENAL WAS op 6 mei 1991 al zeker van de titel toen de Noordlondense club nog moest aantreden tegen Manchester United. Het werd een losbandig, rumoerig feest, schrijft Nick Hornby in zijn boeiende boek Pitch fever, voetbalkoorts, het leven van een supporter.

Het seizoen was typerend voor Arsenal geweest. De ploeg van manager George Graham had zich onverzettelijk getoond: één nederlaag, slechts achttien tegengoals. Maar er waren ook weer tal van schandalen geweest. Een massale vechtpartij kostte het elftal twee strafpunten en aanvoerder Tony Adams belandde in de nor nadat hij met een danig stuk in de kraag zijn auto roekeloos door een woonerf had gejaagd.

Spelers die op de vuist gaan met tegenstanders, cafébezoekers aanvliegen, naar fans van de tegenpartij spuwen, drank misbruiken en drugs gebruiken; Arsenal is zo vaak in opspraak dat de club zich buiten het noorden van Londen nauwelijks in populariteit mag verheugen.

Illustratief voor het omstreden Arsenal, sinds 1919 onafgebroken actief op het hoogste Engelse niveau, is ook het huidige seizoen. Sportieve successen gaan andermaal samen met ontluisterende affaires. In de Premier League hadden The Gunners het moeilijk, maar in het Europa Cup-toernooi voor bekerwinnaars marcheerden zij vastberaden naar Parijs waar Real Zaragoza vanavond, in het Parc des Princes, de finale tegenstander is.

Onderweg verloor de houder van de Europa Cup 2 zijn vormgever, George Graham. De Schotse manager werd er van verdacht te hebben gesjoemeld bij de transfers van twee Scandinavische voetballers. Graham zou ruim een miljoen gulden wijzer zijn geworden van een één-tweetje met de Noorse voetbalmakelaar Rune Hauge en werd door Arsenal op de keien gezet.

Voor rumoer in Noord-Londen zorgde ook Paul Merson, de populaire middenvelder die in de donkere dagen tegen de jaarwisseling opbiechtte dat hij zwaar aan de coke was en voor een vermogen, meer dan zes ton, in het krijt stond bij gokbazen.

Maar Merson kickte af en keerde terug in de ploeg die hij op sleeptouw nam, naar veilige regionen op de ranglijst en naar de tweede Europa Cup-finale in twee jaar. De veerkrachtige Merson, geliefd bij de achterban en verguisd door de buitenwacht, is het zinnebeeld van een roemruchte club die in 1886 werd gesticht.

Dat gebeurde in het zuiden van Londen door arbeiders van de munitiefabriek Woolwich Arsenal. De bijnaam The Gunners lag dus voor de hand. Nadat Arsenal van Woolwich was verhuisd naar Highbury bracht Herbert Chapman de club in de jaren dertig zijn eerste grote successen. De legendarische manager zorgde voor vijf landstitels en twee FA Cups.

Chapmans afwachtende strijdwijze sprak echter geenszins tot de verbeelding van het Engelse publiek. Het winnende Arsenal werd de saaiste ploeg van het Britse eiland genoemd. In de geest van Chapman bouwde Graham in de tweede helft van de jaren tachtig aan een nieuwe succesploeg die de neutrale voetballiefhebber evenmin kon bekoren.

Graham, die in 1971 als speler met Arsenal de dubbel won, heeft het tot zijn ontslag acht jaar lang op Highbury voor het zeggen gehad. Twee keer werd hij kampioen en twee keer won hij de League Cup. Bovendien was er een FA Cup en een Europa Cup 2. Onder Graham, die twee keer werd uitgeroepen tot manager van het jaar, schopten veertien spelers het tot international.

De manager regeerde Arsenal met een hand die zo hard was dat een andere Schot, de speler Charlie Nicholas, van een Stalinistisch bewind sprak. Maar de successen hielden Graham vast in het zadel en de clubbestuurders verklaarden dat de manager zijn baan als een betrekking voor het leven kon beschouwen.

Niet veel later vloog Graham toch de laan uit. Grahams vermeende malversaties werden hem fataal. De laatste actie van de manager was het aantrekken van de dartele linksbuiten Glenn Helder. Graham leek zich eindelijk iets te hebben aangetrokken van de aanhoudende kritiek op het saaie voetbal van Arsenal. Vandaar de komst van de Nederlandse aanvaller met zijn jazzy footwork.

Helder moet Arsenal wat frivoler laten ogen, maar staat in het tweede Europese bekertoernooi buitenspel omdat hij dit seizoen al met Vitesse heeft opgebokst tegen Parma in de strijd om de UEFA Cup. Datzelfde Parma bleek vorig jaar niet opgewassen tegen Arsenal dat door een treffer van Smith verrassend de Europa Cup 2 greep.

In het gevecht met Real Zaragoza verlaat Grahams opvolger Stewart Houston zich vanavond op doelman David Seaman, centrale verdediger Tony Adams, de Zweedse middenvelder Stefan Schwarz en spits Ian Wright. Geen Europese bekerwedstrijd is dit seizoen voorbijgegaan of Wright vond het vijandelijke doel.

De topschutter die dit seizoen fiks werd beboet voor het maken van obscene gebaren naar scheidsrechters, publiek en politie, is een querulant in de traditie van Arsenal, club van amokmakers die alleen bij hun eigen aanhang goed kunnen doen.

Arsenal was al kampioen op die mei-avond van vier jaar geleden toen de aanhang zich op Highbury zo ballorig gedroeg bij het bezoek van Manchester United. De fans waren zich outcast gaan voelen omdat de club zich door zijn wandaden dreigde te isoleren van de rest van Albion.

Arsenal was een toevluchtsoord voor leeglopers en schorem geworden, aldus Hornby in Pitch fever, en Highbury een Duivelseiland midden in Noord-Londen. Het provocerende gezang van de aanhang kwam volgens fan en schrijver Hornby voort uit een merkwaardig triomfantelijk gevoel:

Op 6 mei konden alle anderen de boom in. Het was onze avond, een vertoon van solidariteit en verzet waar niemand anders ook maar enig plezier uit kon peuren, een acclematie van de deugden van alles wat ondeugdzaam was. Arsenal is geen Nottingham, West Ham of zelfs maar Liverpool, geen elftal dat genegenheid oproept bij andere voetbalfans; wij delen onze genoegens uitsluitend met onszelf.

Jaap Visser

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden