Gelekte informatie vindt bijna altijd de weg naar het publiek

Lekken werkt. In 63 procent van de gevallen waarin gevoelige of vertrouwelijke informatie naar de pers wordt gelekt, leidt dit tot een publicatie....

Van onze verslaggeefster Rachida Azough

Dit blijkt uit het onderzoek Lekken naar de pers: een onderzoek onder journalisten van hoogleraar bestuurskunde Michiel de Vries van de Radboud Universiteit en zijn student Jurgen de Jong. De wetenschappers interviewden journalisten van stad- en streekredacties van vijftig veelal regionale Nederlandse dagbladen.

Lekken is de overheid een doorn in het oog. Toen de Miljoenennota dit jaar voortijdig in handen was gekomen van RTL Nieuws was politiek Den Haag in rep en roer: de 'verrassing' van Prinsjesdag viel in het water. Maar lekken gebeurt veel vaker, en op alle niveaus. Dagelijks wordt vele malen vertrouwelijke informatie aan media doorgespeeld. Overheden nemen steeds vaker maatregelen om het fenomeen uit te bannen, maar zonder succes.

De in het onderzoek geraadpleegde journalisten kregen gemiddeld een tot twee keer per week vertrouwelijke informatie toegespeeld. Maar de onderlinge verschillen zijn enorm; sommige journalisten krijgen niks, anderen zijn uitermate populair onder 'lekkers'.

Doorgespeelde informatie komt meestal van mannen (79 procent). Bijna de helft van de informanten is werkzaam in het ambtelijk middenkader. Toch is de kans dat een politicus lekt vele malen groter dan dat een ambtenaar dat doet. En in vier van de vijf gevallen heeft de 'lekker' al langer een 'zakelijke relatie' met de journalist.

Het algemeen belang dienen is volgens de helft van de journalisten het doel dat de lekkers voor ogen hebben. Een onderwerp op de politieke agenda plaatsen is tevens een veelgenoemd argument. In een kwart van de gevallen denken journalisten dat de lekker ook de onderlinge relatie wil verstevigen. Soms dient de informant zijn persoonlijk belang, zoals geld, carrière of wraak. Ook wordt lekken soms gebruikt om te peilen of beleidsvoornemens wel op de benodigde steun kunnen rekenen.

In 20 procent van de gevallen worden officiële documenten, interne stukken of memo's gelekt. Meestal wordt de informatie mondeling doorgebriefd.

Veel journalisten controleren de gelekte informatie niet. Slechts 19 procent checkt de vertrouwelijke gegevens voordat tot publicatie wordt overgegaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden