Geleend hippiesfeertje

Eensgezinde vrolijkheid, maar reliëf ontbreekt.

Denk roadmovie, maar dan met een trein in plaats van een auto. En in plaats van een hechte vriendengroep, bestaat de cast in Big Easy Express uit de leden van een van de populairste Britse bands van het moment: Mumford & Sons, en de Amerikaanse bands Edward Sharpe & The Magnetic Zeros en Old Crow Medicine Show.

Regisseur Emmett Malloy maakte al eerder de documentaire Under Great White Northern Lights, over de Canadese concerttour van de band The White Stripes. En samen met zijn broer Brendan is hij verantwoordelijk voor een lange lijst videoclips. In zijn nieuwe documentaire Big Easy Express volgde hij drie bands die folk en americana spelen op een concerttour in een vintage trein van Oakland naar New Orleans.

In zes dagen reisde het bonte gezelschap in het kader van de Railroad Revival Tour in een trein van een kwart mijl lang, en verzorgde optredens vlak bij de halteplaatsen. Waar in reguliere tournees reizen en het optreden zijn gescheiden, wordt hier de trein een speelplek.

Big Easy Express is gemodelleerd naar een documentaire uit 2003, Festival Express, die de Canadese treintournee uit 1970 van Amerikaanse acts als The Grateful Dead, Janis Joplin en The Band als onderwerp had. En waar, net zoals in Big Easy Express, spontane jamsessies op de rails aan de orde van de dag (en nacht) zijn.

Malloy noemt het een oud idee nieuw leven inblazen. Nadat hij als surfer films over surfen had gemaakt, is hij de wereld van videoclips en films ingerold, waarbij singer-songwriter en surferboy Jack Johnson als intermediair tussen die twee werelden diende. Malloy: 'Films waarin muziek alleen wordt geregistreerd, zijn voor mij niet interessant. Er moet iets bijzonders aan ten grondslag liggen, wat me als regisseur inspireert. Dat The White Stripes voor Under Great White Northern Lights optredens gaven op alternatieve locaties, zoals bussen en cafés, werkte filmisch heel goed.'

Tegelijk noemt hij zijn films ook 'fan appreciation pieces'. Toen Alex Ebert, frontman van Edward Sharpe, tijdens een ontbijt met het idee kwam om de tour te documenteren, zei Malloy meteen dat Old Crow Medicine Show er ook bij moest. Malloy is fan.

Dat maakte ook dat hij zonder al te veel problemen zes dagen intern zat met de bands. Zijn crew werd als in een uitgebreide familie opgenomen en was er elke keer bij als ergens in een wagon het geluid van fiddles, banjo's en gelach opsteeg. Het maakt van de film een schets van vrolijke lotgenoten die, met de voorloper in het achterhoofd, hier en daar ook aanvoelt als geleende hippienostalgie. Misschien ontstaat camaraderie ook spontaan daar waar mensen dagenlang in dezelfde ruimte zijn veroordeeld tot het opsnuiven van elkaars lichaamsgeuren. Een lid van Medicine Show vindt in elk geval de Mumfords zwaar oké, omdat ze ook mosterdvlekken op hun kleren hebben en niet moeilijk doen over een paar dagen niet douchen.

Maar juist datgene wat de eigenheid van Malloys documentaire garandeert - een paar dagen met een groep mensen in een beperkte ruimte leven en muziek maken - blijkt in de praktijk ook een beperkende factor. Het 'gedwongen' verblijf op de trein laat Malloy weinig ruimte om de regie te voeren.

'Nogal wat ambities zijn het raam uitgegaan. Ik had een plotje verzonnen waarbij de trein op een klassieke westernmanier zou worden overvallen. Het uitgestrekte landschap van Texas en Arizona leent zich er prima voor. De jongens van Crowe zouden de outlaws op paarden zijn, de Mumfords de slachtoffers in de trein en de leden van Edward Sharpe zouden op het dak van de trein sluipen. Kon ik wel vergeten. Als je zo gebonden bent aan een treinreis, is het onmogelijk dat logistiek voor elkaar te krijgen.'

Malloy beseft uiteindelijk dat hij zich voor een groot deel tevreden moet stellen met wat de reis brengt. 'Ik heb me in het begin nog ingezet er zelf een draai aan te geven en niet alleen te registreren. Maar op een gegeven moment besefte ik dat de vibe tussen de bands zo sterk was, dat die centraal moest komen te staan in de film. Het hielp dat de omstandigheden ertoe bijdroegen dat muzikanten hun professionele reserves lieten varen. 'In mijn ervaring zijn muzikanten nogal overgevoelig waar het hun prestaties betreft. Als een keer een verkeerde noot wordt geraakt, hebben ze dat liever niet op film. Maar ik merkte dat, in deze situatie, zo gauw de instrumenten werden opgepakt, de omzichtigheid verdween.'

Als Big Easy Express iets laat zien, is het wel die verdamping van voorbehoud. Naast de interviews met bandleden, die alleen maar aardige dingen over elkaar zeggen, is de film een aaneenschakeling van spontane concerten en jamsessies, waarbij iedereen is geraakt door gemeenschapszin. Pure speelvreugde slaat over van het scherm en infecteert ook de kijker. Op die momenten is de film het sterkst. Tegelijkertijd ontbeert Big Easy Express als documentaire reliëf, door al die eensgezinde vrolijkheid. Het schuurt een seconde als de politie in Texas bij een controle te maken denkt te hebben met een 'bunch of damn hippies', maar verder valt nergens een dramatisch conflict te ontdekken dat de film laat uitstijgen boven het niveau van een goede, aangeklede muziekfilm. Big Easy Express is sfeer, veel sfeer. En ook al reis je met de jongens van Mumford, Edward Sharpe en de Medicine Show van Oakland naar New Orleans, als kijker krijg je bij gebrek aan ontwikkeling het idee dat alleen het uitzicht is veranderd.

Wat krijg je als je drie goede bands, waaronder Mumford & Sons, in een trein stopt? Regisseur Emmett Malloy legde dat vast.

De voorloper van Big Easy Express was Festival Express, een film over een treintour van Amerikaanse acts als Janis Joplin, Buddy Guy en The Grateful Dead, was de voorloper van Big Easy Express. Die documentaire, die uitkwam in 2003, ging over een treintour door Canada in 1970, waar onder invloed van alcohol en goede zin ook tot diep in de nacht werd gejamd in de trein. Het verschil met Big Easy is dat Festival Express minder gladjes verliep. Er waren protesten tegen te hoge ticketprijzen die ontaardden in relletjes waarbij, naar het schijnt, zelfs de burgemeester van Calgary klappen opliep.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden