Geldzaken Koninklijk Huis strak geregeld

Het vermogen van Juliana, volgens prins Bernhard 215 miljoen euro, gaat over naar Beatrix en haar drie zussen. De koningin hoeft daarover geen belasting te betalen....

Oud-premier Piet de Jong is de man die eind jaren zestig orde bracht in de financiën van het hof. Aanleiding was de vaststelling dat Juliana inteerde op haar vermogen teneinde de hofhouding, die zij uit eigen zak betaalde, draaiende te houden. Een verhoging van de jaarlijkse uitkering aan de vorstin, op dat moment 2,5 miljoen gulden, leek relevant. Beletsel daarbij was een politieke discussie over de belastingvrijdom die de koningin genoot, terwijl juist op dat moment de eerste verhalen over een enorm vermogen de ronde deden.

Het D66-Kamerlid Hans van Mierlo bijvoorbeeld vond de vrijstelling van belastingbetaling een privilege uit een voorbije tijd, in strijd met het moderne koningschap. Kamerlid Joop den Uyl sprak van 'spinrag uit het verleden', dat volgens hem diende te worden opgeruimd. De Jong besloot de financiële huishouding onder de loep te laten nemen en benoemde daartoe een commissie. Onder voorzitterschap van de Rotterdamse hoogleraar economie Daan Simons onderzocht deze commissie-Belastingvrijdom Koninklijk Huis onder meer het vermogen van de koningin.

Simons adviseerde in juni 1969 - en zijn voorstellen werden aangenomen - het privé-inkomen en het vermogen van de koningin en andere leden van het Huis 'in beginsel op dezelfde wijze aan belastingheffing te onderwerpen als ten aanzien van anderen geschiedt'. De uitkeringen aan leden van het Huis (alleen aan de koning en echtgenoot, de afgetreden koning en echtgenoot en de troonopvolger en echtgenoot) dienden belastingvrij te zijn, net als die vermogensbestanddelen 'welke dienstbaar zijn aan de uitoefening van hen die een uitkering genieten'. De bevindingen leidden in 1972 tot de Wet Financieel Statuut van het Koninklijk Huis.

Hier wordt dit arrangement van ruim dertig jaar geleden actueel, en zo staat het ook in het huidige artikel 40 van de Grondwet: 'Voorts is hetgeen de koning of zijn vermoedelijke opvolger krachtens erfrecht of door schenking verkrijgt van een lid van het Koninklijk Huis vrij van de rechten van successie, overgang en schenking.'

Het vermogen van prinses Juliana bleef indertijd geheim. Volgens De Jong was geen sprake van een groot particulier vermogen. Blijkens een mededeling van prins Bernhard vorig jaar moet het kapitaal op niet meer dan 250 miljoen dollar (215 miljoen euro) worden geschat. Dat gaat dus over naar koningin Beatrix en haar drie zussen, waarbij in ieder geval de koningin geen belasting betaalt. Voor de andere drie dochters bestaat al sinds 1968 een stichtingsconstructie die als doel heeft 'het verstrekken van bijdragen aan elk van de jongste drie dochters van HKH prinses Juliana ter bestrijding van functionele kosten'.

Tot het nu nagelaten vermogen behoort niet paleis Soestdijk, dat onder De Jong door het rijk is overgenomen. De kosten van de driehonderd koppen tellende hofhouding zijn ondergebracht bij diverse ministeries. Juliana's uitkering werd verhoogd en het bedrag werd geïndexeerd, waardoor het automatisch is meegestegen met de prijsontwikkeling zonder dat daarover politieke discussie hoefde te zijn. De uitkering voor Beatrix is voor 2004 begroot op 3.877.000 euro. De uitkeringen voor prins Willem-Alexander, prinses Máxima en prins Bernhard bedragen 929 duizend, 820 duizend en 637 duizend euro. Prinses Juliana kreeg tot haar dood ruim een miljoen euro.

Alle geldzaken aan het hof worden afgehandeld door de thesaurier, Jo Baars. Hij maakt deel uit van Beatrix' hofhouding. Zijn voorganger, Rob Smits, is na zijn pensionering in 1999 benoemd tot particulier thesaurier van prinses Juliana. Prins Bernhard heeft een eigen financiële huishouding die door een eigen thesaurier wordt behartigd. Tot de bezittingen die naar de kinderen overgaan, behoren landgoed De Horsten in Wassenaar, waar Willem-Alexander en Máxima wonen, een particulier domein bij paleis Soestdijk, zes verhuurde woonhuizen en twee verpachte boerderijen rond het Kroondomein op de Veluwe en verder nog 175 hectare grond.

Bekend is dat Juliana eerder al schenkingen deed aan haar veertien kleinkinderen. Alle goederen die behoren bij het koninklijk ceremonieel, zoals bijvoorbeeld de Gouden Koets, zijn ondergebracht in stichtingen. Ook voor de historische- en kunstcollecties zijn stichtingen opgericht. Daarmee is versnippering bij overerving voorkomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden