'Geld was een sigaartje uit eigen doos'

Oud-directeur J. Huisinga van de Nederlandse Spoorwegen wilde allesbehalve het conflict met het ministerie van Verkeer en Waterstaat over de subsidie voor de Schipholtunnel voor de rechter uitvechten....

Wanneer je dingen gemakkelijk en goedkoop kunt doen, is er geen enkele reden om ze vervolgens ingewikkeld en duur af te handelen. Zo denkt Hans Huisinga er tenminste over. Huisinga, voormalig bestuursvoorzitter van NS, gaf de enquêtecommissie Bouwnijverheid woensdag gratis en voor niks een cursus pragmatisch denken.

Toen Huisinga in augustus 2000 Rob den Besten opvolgde als NS-topman, trof hij er een probleem aan. Minister Netelenbos van Verkeer en Waterstaat wilde 65 miljoen gulden subsidie terug van de NS, vanwege fraude met valse facturen bij de aanleg van de Schipholtunnel. NS zou de daar werkzame aannemers, onder wie dochter Strukton, onvoldoende hebben gecontroleerd.

Een onder voorganger Den Besten ingezette mediation-poging was mislukt, en het begon erop te lijken dat het ministerie en de NS voor de rechter zouden uitvechten of de miljoenenclaim terecht was. Dat leek Huisinga onzin. Gedoe voor de rechter kost een hoop geld, zijn management kon die tijd wel beter gebruiken en wie schoot er met zo'n juridisch gevecht wat op? Niemand, aangezien de staat nog steeds voor 100 procent aandeelhouder is van de NS, kwam het er op neer dat de minister 65 miljoen van zichzelf eiste.

Dat had Huisinga snel geregeld. Waarbij het mooi was meegenomen dat de man met wie hij op het ministerie onderhandelde Maarten van Eeghen was, directeur-generaal personenvervoer. Maar óók oud-directeur bij de NS, en net als Huisinga een pragmatisch man.

Enkele telefoontjes tussen Van Eeghen en Huisinga volstonden. De NS zou vijftig miljoen gulden betalen aan het ministerie. Een sigaar uit eigen doos, natuurlijk. Materieel van geen waarde. De aan de staat af te dragen winst bedroeg 3,5 miljard, en nu dus 3,5 miljard minus vijftig miljoen. Want die had de staat al. En in elk geval geen cent voor de juridische wijsneuzen die langs de zijlijn al klaarstonden om van de ruzie tussen moeder en dochter te profiteren.

Resteerde het andere probleem, namelijk dat tussen NS en de Schipholaannemers. Huisinga vond dat die een bijdrage moesten leveren aan de vijftig miljoen. Jongens, zei hij tegen de bouwers, dit doe ik, wees verstandig, doe mee. Hij drong aan op haast. Hij had nog een stok achter de deur: het Openbaar Ministerie was bezig met een onderzoek naar de fraude. En met een veroordeling liepen de aannemers de kans op de zwarte lijst van het OM te komen.

De bouwers zagen de redelijkheid van Huisinga's argumenten wel in, en zowel HBW als Strukton betaalden de NS in november 2001 tien miljoen gulden - waarbij het geld van Strukton als een sigaartje uit eigen doos gezien mocht worden. In ruil kregen de aannemers de garantie dat het met het ministerie weer koek en ei was.

Dan was er nog een laatste hobbel. Want het OM in Haarlem moest nog in de deal betrokken worden. Het zou raar zijn dat als gevolg van dat onderzoek er alsnog een vervolging zou komen van de aannemers en ze, via een omweg op de zwarte lijst terecht zouden komen. Een schikking zou de beste oplossing zijn.

En zo dacht verantwoordelijk officier van justitie W. Groos er ook over, al zou er ook druk door het ministerie van Verkeer en Waterstaat zijn uitgeoefend. In oktober 2000 had Groos het bewijs voor 28 valse facturen, een bedrag van totaal drie miljoen gulden. In plaats van een langsleepende gang naar de rechter, zocht ze de onderhandelingstafel op, met als inzet een schikking.

Ze ging ervan uit dat de verantwoordelijke hoofdofficier of procureur-generaal zou instemmen met deze besprekingen met de bouwbedrijven. Een half jaar later bleek Groos toch tegen de wens van het College van Procureurs-Generaal en haar hoofofficier te hebben gehandeld, zo vertelde fraude-procureur Dato Steenhuis haar persoonlijk. Vervolgen, dat was het college wenste.

Maar drie maanden later kreeg Groos te horen dat er toch geschikt moest worden. Er was sprake van opgewekt vertrouwen, zoals dat heet, en rechtspositioneel geen weg meer terug. KSS, HBW en Strukton moesten elk één miljoen gulden aan de staat betalen.

De zaak was rond. Alles was in elkaar geschoven, tot tevredenheid van alle partijen en van Hans Huisinga. Alleen de maatschappelijke commotie die na de schikking ontstond, was buiten zijn regie gebleven. Maar verder: 'Het was af, het was gewoon klaar.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden