Geld voor hersens

Excuses heeft de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) hem nog niet aangeboden, maar gedragswetenschapper dr. André Aleman van de Universiteit Utrecht kan er niet echt mee zitten....

Daar zag het eerder dit jaar echt niet naar uit. Begin 2001 kreeg Aleman een uitnodiging voor een gesprek met een beoordelingscommissie, naar aanleiding van zijn subsidie-aanvraag. Die had hij november daarvoor ingeleverd in het kader van de zogeheten Vernieuwingsimpuls, een programma van NWO dat geld van de universiteiten zelf terugpompt in risicovol onderzoek van getalenteerde onderzoekers.

Bij de uitnodiging, zegt Aleman, had hij al het gevoel dat er iets aan het mislopen was. Zijn aanvraag, voor onderzoek met scanners van de hersenprocessen bij schizofrene patiënten, zou worden behandeld door een commissie van het gebied Medische Wetenschappen. Terwijl hij weliswaar medische techniek wilde gebruiken, maar daarmee toch echt gedragsonderzoek ging doen.

'Ik heb meteen aan de bel getrokken', aldus Aleman, 'en gezegd dat ze er beter een commissie van gedragswetenschappen op konden zetten. Maar dat was niet nodig, kreeg ik van NWO te horen, het maakte niet zoveel uit waar een voorstel terechtkwam.'

Wat Aleman vreesde, gebeurde. Hij hield zijn verplichte presentatie van tien minuten, en stelde vast dat de cardioloog, de geneticus en de psycholoog tegenover hem in de twintig minuten daarna niets wezenlijks te vragen hadden. In juli kreeg hij bericht. Zijn verzoek was afgewezen.

Aleman: 'Ik heb direct bezwaar gemaakt en er nogmaals op gewezen dat ik bij de verkeerde commissie had gezeten. Eigenlijk ging het daarna opeens verbazingwekkend vlot. Ik kreeg bericht dat het inderdaad niet goed zat, en dat ik een nieuw gesprek kreeg.' Dat volgde in september. Aleman werd het vuur na aan de schenen gelegd, maar hij had tenminste deskundigen tegenover zich. En eind november kreeg hij alsnog financiering.

Een onnodig drama, lijkt het. Maar woordvoerder Jac Niessen van NWO slaat er niet van achterover. Hij heeft er desgevraagd de statistieken even bijgehaald. Jaarlijks zijn er wel enkele tientallen bezwaarschriften in verband met afgewezen subsidie-verzoeken. Daarvan wordt een handjevol na overleg weer ingetrokken, wordt het grootste deel ongegrond verklaard en zijn er de laatste jaren steeds een stuk of zes, zeven die alsnog hun gelijk halen.

Het belangrijkste, constateert Niessen, is dat het aantal bezwaarprocedures de laatste jaren snel daalt. Kennelijk, zegt hij, heeft het systeem voldoende verfijning bereikt. 'En dat aan beide zijden. De beoordeling gaat beter en de aanvragers weten wat ze wel en niet moeten doen.'

Het halfjaar vertraging bij de toekenning van het onderzoeksbudget kwam Aleman overigens eigenlijk niet eens slecht uit. 'Ik had nog van alles te doen. Voor januari had ik hoe dan ook niet kunnen beginnen. En als ik geen geld had gekregen, was ik bij het ziekenhuis gaan werken.'

Maar, is de vraag aan Niessen, waar haalt NWO opeens het extra budget voor de Utrechter met een assistent en twee promovendi vandaan? Nergens in het bijzonder, zegt Niessen. 'De Vernieuwingsimpuls loopt over tien jaar, dus budgettaire fluctuaties zijn over zo'n periode echt wel op te vangen.'

Bovendien zijn er, zegt hij, ook wel eens meevallers. 'We hebben net nog een meneer gehad die bij nader inzien toch maar liever in Amerika bleef. Dan heb je opeens een miljoen over.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden