Analyse Klimaatverandering

Geld verdienen aan klimaatverandering? Laat dat maar aan Nederlanders over

De wereld redden en tegelijk geld verdienen. Zo kan Nederland het ook benaderen, bleek dinsdag maar weer eens in de Ridderzaal in Den Haag bij de presentatie van een speciale commissie tegen de schade door klimaatverandering. De interesse in de hier door de eeuwen heen opgebouwde waterexpertise is namelijk groot. 

Minister-president Rutte, commissievoorzitter Ban Ki-Moon en minister Van Nieuwenhuizen in de Ridderzaal bij de presentatie van de GCA.

Laat het aan Mark Rutte over om een warme Ridderzaal voor te bereiden op bijna dertig speeches over klimaatverandering – en vooral, waarom de wereld zich snel moet aanpassen. ‘Er is geen betere plek om dit initiatief aan te kondigen dan in Nederland, want veel van dit land ligt onder de zeespiegel. Ook Schiphol, waar velen van jullie zijn geland. Geloof me: jullie waren daar volledig veilig.’

Dijken en gemalen voorkomen dat de Haarlemmermeerpolder overstroomt en het zeewater Schiphol overspoelt. Het is de ervaring met zulke staaltjes watermanagement die Nederland dinsdag de ideale gastheer maakte voor de lancering van de Global Commission on Adaptation (GCA), een commissie die zich gaat richten op het beperken van de schade door klimaatverandering. Schade die er ook gaat zijn als de opwarming van de aarde beperkt blijft tot ‘slechts’ anderhalve graad - en die kans is gering, bleek vorige week uit een tussenrapport van wereldklimaatpanel IPCC -, zoals het streven is in het Parijse klimaatakkoord uit 2015. Rutte: ‘De urgentie van klimaatactie mag niet worden onderschat.’

De GCA bestaat uit zeventien landen, waaronder Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, India en China. Onder leiding van Ban Ki-Moon, de voormalig secretaris-generaal van de Verenigde Naties, gaat die coalitie een plan maken om de wereld klaar te stomen voor een stijgende zeespiegel en extremer weer. 

Volgend jaar presenteert de klimaatcommissie een lijst met maatregelen die de wereldgemeenschap met spoed zou moeten nemen. Een jaar later, in 2020, organiseren de deelnemende landen een eigen internationale klimaattop, waarop zij de volledige takenlijst presenteren. Gastland? Weer Nederland.

Het juiste en het slimste

Veel voorbeelden van mogelijke maatregelen werden in de Ridderzaal nog niet genoemd, maar zorgen waren er genoeg. Van eilanden voor de kust van Senegal die het zeewater aan de lippen staan tot ernstige bosbranden in Canada en smeltende gletsjers in het Himalayagebergte. 

Doen we nu niets aan die problemen, dan gaan miljoenen levens in vooral arme landen verloren door klimaatrampen, waarschuwde Ban. Tegen die tijd is het bovendien veel duurder om ons aan het dan al sterk veranderde klimaat aan te passen. Ban: ‘Klimaatactie is niet alleen het juiste om te doen, het is ook het slimste.’

Gaan landen meer investeren in klimaatmaatregelen, dan kan dat bijzonder lucratief voor waterland Nederland zijn. De interesse in de hier door de eeuwen heen opgebouwde waterexpertise is groot. Rutte memoreerde dinsdag hoe de Verenigde Staten na de vernietigende orkaan Katrina in 2005 Nederlandse experts invloog om New Orleans op de been te helpen. In met overstromingen worstelende landen als India en Bangladesh is waterkennis uit de Hollandse polder eveneens gewild.

Ook VVD-minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur & Waterstaat) wees na afloop van de presentatie met liefde op de kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven. Baggeraars, dijkenbouwers en landbouwdeskundigen kunnen volgens haar goed geld verdienen aan de klimaatzaak. Als voorbeeld noemde ze Deltares, een instituut op het gebied van watertechniek. Deltares werkt mee bij het aanleggen van een mangrovebos in Jakarta om te voorkomen dat zeewater daar de kust wegspoelt.

Nieuw vakantievliegveld

De kleintjes onder de deelnemende landen, zoals de eilandengroepen Grenada en de Marshalleilanden (zie kader), hamerden er in Den Haag op dat zij nauwelijks aan de klimaatopwarming bijdragen, maar er wel het meest onder lijden. Daarentegen zou er drieënhalve aarde nodig zijn als iedereen zoveel zou consumeren als de gemiddelde Nederlander. De regeringscoalitie plus GroenLinks, PvdA en SP spraken eerder dit jaar af om de uitstoot van broeikasgassen in 2030 met 49 procent te verminderen, maar het klimaat voert niet in alle kabinetsplannen de boventoon – zie het geplande Lelystad Airport.

Is een voortrekkersrol voor Nederland bij het nemen van maatregelen tegen klimaatverandering niet wat wrang als Van Nieuwenhuizen zelf afkoerst op het openen van een nieuw vakantievliegveld? 

‘Nee hoor’, antwoordde de minister. ‘Dat kan prima samen. Ik heb een groot vertrouwen in de elektrificering van de luchtvaart. Auto’s bleken ook veel sneller elektrisch te kunnen rijden dan op voorhand werd gedacht. Dat kan ook in de luchtvaart. Meteen maar met alle plannen stoppen is niet de oplossing.’

Marshalleilanden blijven maar net boven

Op de Marshalleilanden, een eilandengroep in de Stille Oceaan, is de bevolking als geen ander doordrongen van het gevaar van klimaatverandering. ‘Mijn huis ligt op 60 meter van de oceaan’, zegt John Silk, minister van Buitenlandse Zaken van de 50 duizend inwoners tellende Marshalleilanden. ‘Na vloed moet ik telkens de rotzooi en stenen uit mijn tuin halen, want tot daar reikt het zeewater. Mijn kleinkinderen vragen me of we niet eens moeten vertrekken. Maar waarnaartoe? Geen enkel punt op de Marshalleilanden ligt meer dan 10 meter boven de zeespiegel. Moeten we dan onze eilanden verlaten? Dat is het laatste wat mijn volk zal doen, want daarmee laten we ook onze cultuur achter.’

Om overstromingen tegen te gaan bouwt de regering van de Marshalleilanden momenteel zeeweringen rond de grootste eilanden. ‘Maar onze eilandengroep bestaat uit 30 atollen’, zegt Silk. ‘Het is te duur om zeeweringen rond al die atollen aan te leggen.’ Het ophogen van de bewoonde eilanden is een tweede optie, maar ook daar is volgens hem te weinig geld voor. Silk hoopt dat dankzij de nieuwe klimaatcommissie financiële hulp op gang komt voor de landen die het kwetsbaarst zijn voor de gevolgen van klimaatverandering. ‘Om te voorkomen dat wij klimaatvluchtelingen worden.’

Overstromingen door zeespiegelstijging bedreigen werelderfgoed

Venetië, de toren van Pisa en de middeleeuwse stad Rodos. Deze en nog 34 andere locaties op de werelderfgoedlijst van Unesco lopen komende eeuw risico op schade door overstroming. Dat blijkt uit een nieuwe analyse van klimaatwetenschappers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.