Gelauwerd korps Kennemerland werkt aan herstel reputatie

Het zwaar bekritiseerde politiekorps Kennemerland is in veel opzichten een goed voorbeeld van een gemiddeld regionaal korps in Nederland. Wat grootte betreft (1400 medewerkers) hoort het tot de middenmoot....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

De prioriteiten liggen net als bij de overige achttien regiokorpsen bij 'meer blauw op straat', bestrijding van de zware criminaliteit en handhaving van milieuwetten. Bij de door Den Haag afgedwongen reorganisatie heeft de vorming van de Criminele Informatie Dienst (CID) nauwelijks een rol gespeeld.

Bij de fusie ging het om functies, het herverdelen van personen en bevoegdheden. Het was schipperen met mensen en budgetten. Haarlem bleef na de fusie dominant, maar de omliggende gemeenten moesten bij de verdeling van agenten en materiaal ook redelijk aan de bak komen. Die gang van zaken in Kennemerland verschilde niet van de overige korpsen.

Hoofdcommissaris R. Straver, zijn plaatsvervanger commissaris J. van den Berg en commissaris W. Broer kregen bij de fusie te maken met een grote hoeveelheid richtlijnen uit Den Haag en strakke afspraken met de vakbonden. Bij de vorming van de nieuwe regionale CID hadden zij ook weinig speelruimte. Van de twintig mensen voor deze afdeling moesten er achttien verplicht worden overgenomen van de CID's uit de oude korpsen.

Niet dat de leiding van het nieuwe 'Kennemerland' zich daarover het hoofd brak. Het gebeurde vrijwel automatisch. Niemand had in de gaten dat er al een tijdbom onder het nieuwe politiegebouw lag.

Op het moment dat Straver in de zomer van 1993 achterover leunde in de veronderstelling dat de fusie geklaard was, waren de CID'ers K. Langendoen en J. van Vondel al druk doende met hun twijfelachtige criminele informant.

Kennemerland had het tweetal overgenomen van het Haarlemse korps, waarin ze als betrouwbare, harde werkers bekend stonden. Ze waren nauw betrokken geweest bij het opzetten van wijkteams, een initiatief waarmee Haarlem in de jaren tachtig voorop liep.

Straver heeft weinig moeite met constatering van de commissie-Van Traa dat hij geen enkel zicht had op de handelingen van CID-chef Langendoen en de zijnen. Maar ook daarin was Kennemerland niet uniek. De CID'ers konden in veel meer korpsen hun gang gaan. Het toezicht van de verantwoordelijke officieren van justitie schoot elders ook tekort.

De meeste politiechefs hebben volgens Van Traa weinig ervaring met rechercheren. Zo kon een gesloten cultuur ontstaan van CID'ers die in het geheim hun eigen methoden ontwikkelden om de grote drugsbazen erbij te lappen. Dat het juist bij Kennemerland uit de hand liep, beschouwen ze in Haarlem als domme pech.

Het was een combinatie van overactieve, creatieve CID'ers, een officier van justitie die veel zag in deze manier van innoveren en moeilijk grijpbare drugsbaronnen. Het groepje Haarlemse CID'ers dat zich in de vroegste fase van het onderzoek bezig hield met het verzamelen van bewijs tegen verdachten was klein. Hooguit tien man. Bij de recherche werken 140 mensen.

Recherche en de verkeerspolitie vormen onder de Haarlemse agenten de populairste onderdelen. Voor functies bij deze afdelingen heeft de leiding van het korps altijd voldoende kandidaten. Kennemerland kent een roulatiesysteem. Om de zes tot acht jaar dient een politieman van functie te wisselen.

Voor de IRT-affaire alles overschaduwde, had het Haarlemse korps een goede reputatie. Het stond bekend als een ploeg die voorop liep met vernieuwingen op het gebied van automatisering en een wijkgebonden aanpak. Het Haarlemse voorbeeld van wijkteams is intusen door andere korpsen overgenomen.

In 1994 ontving Kennemerland de innovatieprijs voor opsporing en vervolging. In Haarlem werd een slagvaardig beleid ontwikkeld, waardoor kleine criminelen als winkeldieven direct een boete of een dagvaarding in huis krijgen.

Op het Haarlemse hoofdbureau ziet men met lede ogen hoe deze verworvenheden worden weggedrukt door de allesoverheersende ellende rond de CID. Om het CID-personeel in de hand te houden, heeft Straver maatregelen genomen.

Een politieman mag nog slechts vier jaar bij de CID blijven, er is een strakke begeleiding van rechercheurs en sollicitanten worden onderworpen aan een veiligheidsonderzoek. Op die manier hoopt de korpsleiding het lek te hebben gedicht op een manier die ook Van Traa tevreden kan stellen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden