Commentaar

'Gekoesterde vrijheid van meningsuiting stoelt op vertrouwen in de burger'

Vergrijpen tegen de vrijheid van meningsuiting zijn het lot van de samenleving die we willen behouden, schrijft Sander van Walsum in het commentaar van de Volkskrant.

Politieagenten en de ME grijpen in tijdens de 'Mars van de vrijheid' tegen moslimradicalen en anti-semitisme. De anti-IS-demonstratie is georganiseerd door een groep Hagenaars die zich Pro Patria (Voor het vaderland) noemt. Beeld anp
Politieagenten en de ME grijpen in tijdens de 'Mars van de vrijheid' tegen moslimradicalen en anti-semitisme. De anti-IS-demonstratie is georganiseerd door een groep Hagenaars die zich Pro Patria (Voor het vaderland) noemt.Beeld anp

Met zijn pleidooi voor de strafbaarstelling van de 'verheerlijken van terrorisme' heeft CDA-leider Sybrand van Haersma Buma een gangbaar sentiment vertolkt. Het is moeilijk te verteren dat straffeloos met IS-vlaggen mag worden gezwaaid en dat de wandaden van islamitische terroristen op internet worden toegejuicht.

De frustratie hierover in de westerse samenlevingen zit diep. De gekoesterde vrijheid van meningsuiting stoelt immers op vertrouwen in de burger. Het grondrecht veronderstelt matiging, redelijkheid en de bereidheid om kennis te nemen van afwijkende standpunten. Het tafelzilver van de open samenleving is bedoeld voor de burgers die er behoedzaam mee omgaan. Aan die kwaliteiten ontbreekt het bij mensen die geweld verheerlijken of vergoelijken. Zij zouden, aldus Buma, moeten worden gestraft voor hun misbruik van de vrijheid van meningsuiting.

De vraag is hoe effectief de door Buma aanbevolen remedie zou zijn. 'Verheerlijking van terrorisme' zal in de praktijk een moeilijk te hanteren - dus makkelijk te omzeilen - begrip blijken te zijn. Een generieke maatregel zoals Buma die voorstelt, zal mogelijk ook mensen treffen voor wie ze niet is bedoeld. Een begrenzing van de vrijheid van meningsuiting zal met een geregeld beroep op de rechter gepaard gaan.

Contraproductief
Als de jihadisten en hun fellowtravellers de restricties die Buma hun wil opleggen weten te omzeilen, zou diens activisme weleens contraproductief kunnen zijn. Afgezien daarvan is het de vraag of het aantal IS-groupies het schot hagel rechtvaardigt dat Buma op hen wil afvuren.

Beter is het, zoals de Leidse rechtsgeleerde Afshin Ellian gisteren in de Volkskrant bepleitte, een gerichte 'cyberwar' te voeren tegen terroristische organisaties. Die oorlog zal in belangrijke mate onzichtbaar zijn voor de burger in het Westen terwijl onder diens ogen internetgebruikers en betogers zich straffeloos aan de vrijheid van meningsuiting vergrijpen. Bevredigend is het niet, maar dit is het lot van het type samenleving dat we willen behouden. Uiteindelijk zal het niet haar zwakte maar haar kracht blijken te zijn.

Sander van Walsum is verslaggever van de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden