Reportage pro-pietenzaak

Geklak van klompen in de Friese rechtszaal tijdens regiezitting pro-Pietenzaak

Mensen betogen bij de ingang van de rechtbank van Leeuwarden voor zwarte piet. Beeld Simon Lenskens

In Leeuwarden vond vrijdag de regiezitting plaats in de zaak tegen de pro-Pieten, die ruim een half jaar geleden een stuk van de snelweg A7 bij het Friese Oudehaske bezettenSint en Piet zijn vroeg dit jaar. 

Deze vrijdag in juni duiken ze op naast een groente- en fruitkraam in het centrum van Leeuwarden, pal voor de ingang van het gerechtsgebouw. Een man en een vrouw met pompeblêden – de rode leliebladvormige bladen op de Friese vlag   op hun hoofd poseren bij een tekening uit lang vervlogen tijden, met daarop de goedheiligman en zijn roetzwarte knecht.

‘Ons kinderfeest is ZWART gemaakt. Kick out, zwartkijkers’, luidt de tekst die erbij is geschreven. Een vrouw van de Vrijbuiters Partij probeert met flyers de ‘makkers hun wild geraas te laten staken’. Haar oplossing: ‘allochtonen’ vragen om voor Zwarte Piet te spelen, om zo weer een ‘normaal ouderwets gezellig Sinterklaasfeest te kunnen vieren’.

‘Pro-Pieten’

Ze zijn gekomen om hun steun te betuigen aan de 34 mannen en vrouwen die op 18 november vorig jaar een stuk van de snelweg A7 bezetten bij het Friese Oudehaske. Daar hielden de ‘pro-Pieten’ drie bussen tegen van de actiegroep Kick Out Zwarte Piet, die wilde demonstreren bij de Sinterklaasintocht in Dokkum. De demonstratie ging niet door: de locoburgemeester kon de veiligheid niet garanderen, al was het op de snelweg toen al uit de hand gelopen.

Ruim een half jaar later duikt een derde van de pro-Pieten op in de rechtbank voor de regiezitting van hun eigen zaak. De inhoudelijke behandeling volgt pas in oktober, maar de verdachten wilden er volgens hun advocaat Tjalling van der Goot graag bij zijn. ‘Dat zou ik ook doen, als het om mezelf ging.’

Rustig

En dus klinkt er geklak van klompen op de stenen vloer van het gerechtsgebouw. Ook hier veel pompeblêden, bijvoorbeeld op de korte broek en sokken van een van de verdachten. Buiten blijft het rustig. Het anti-Pietenkamp laat zich niet zien, hoewel het gisteren nog op het gemeentehuis in Dokkum was om te praten over de afgeblazen demonstratie.

Op de markt kijkt Jenny Douwes geconcentreerd om zich heen, paspoort en telefoon in dezelfde hand. Haar legitimatie heeft ze nodig om als verdachte de rechtbank binnen te kunnen komen, met haar telefoon loodst ze familieleden en andere sympathisanten naar haar toe. Verdachte zijn, het is nog even wennen, zegt ze. ‘Het is niet niks wat er gebeurt. Maar wel erg interessant.’

Tenlastelegging

Op de vraag of ze als verdachte niet liever als Jenny D. in de krant wil, zegt ze: ‘Maakt niet uit. Mijn adres is toch al bij iedereen bekend.’ Van alle (vooral) mannen en vrouwen die terechtstaan, kreeg de verhuurster van hoogwerkers en heftrucks uit Harkema de meest uitgebreide tenlastelegging binnen. ‘Ik ben voor vier artikelen gedaagd’, zegt ze vol ongeloof tegen een tv-verslaggeefster.

Als enige wordt ‘Jenny d’Arc’ verdacht van opruiing – zij plaatste het Facebookbericht waarin ze ‘elke oprechte Fries’ opriep om te voorkomen dat de ‘onruststokers’ Dokkum zouden bereiken. Van der Goot, die op één na alle verdachten bijstaat, vertelt dat het strafdossier drieduizend pagina’s beslaat. ‘En de tenlasteleggingen zijn zo’n zestien, zeventien pagina’s lang. Zoiets heb ik eerder alleen in de Amsterdamse zedenzaak meegemaakt.’

Principieel

Aan de Leeuwarder Courant liet het Openbaar Ministerie dan ook weten dat de rechtszaak ‘niet gaat om voor of tegen Zwarte Piet zijn’, maar om het verhinderen van een in de wet verankerd recht als demonstreren. ‘Het is een principiële zaak’, zegt Van der Goot. ‘Ook voor de verdachten.’

In de zittingszaal gaat het vooral over artikel 162 van het wetboek van strafrecht, het versperren van ‘enige openbare land- of waterweg’. Maximale straf: negen jaar gevangenis of een zware geldboete. De negen verdachten die naast Douwes zijn komen opdagen, horen de officier van justitie onbewogen aan. De sfeer is lacherig, bijvoorbeeld als het Facebookbericht ter sprake komt waarin Douwes opriep ‘met auto, vrachtwagen, motor, paard en wagen of trekker’ de demonstratie te verhinderen. Het zullen de zenuwen zijn, zegt Van der Goot.

Tevreden

De raadsman verlaat de zaal als een tevreden man. De rechtbank willigt vier van zijn vijf onderzoekswensen in. Het betekent dat locoburgemeester De Graaf van Dongeradeel, die de demonstratie verbood, door de rechter-commissaris zal worden gehoord. Net als enkele agenten die op de A7 hun werk deden en de agent die Douwes opbelde over haar Facebookoproep.

‘Als je dat bericht niet weghaalt, kun je worden vervolgd’, zou hij volgens Douwes hebben gezegd. Van der Goot probeert die redenering in de rechtbank in zijn voordeel om te keren: ze verwijderde de oproep, dus kan ze niet meer worden vervolgd. Ondanks een protest van het OM, is de rechtbank benieuwd wat de agent daar zelf over te zeggen heeft.

Tegenvaller voor de verdachten: ook leiders Afriyie en Esajas van Kick Out Zwarte Piet krijgen spreektijd. Op 8 oktober, de eerste van minstens vier zittingsdagen, gaat de zaak verder. De verdachten zullen zich rustig houden, zegt Douwes. ‘We zijn er niet op uit om confrontaties te zoeken.’

34 verdachten die in dezelfde zaak terechtstaan: dat valt op. ‘Ik heb zoiets nog nooit meegemaakt’, zegt Tjalling van der Goot, advocaat van bijna de volledige groep Friezen die vorig jaar drie bussen vol anti-zwartepietdemonstranten tegenhielden met de Sinterklaasintocht in Dokkum als eindbestemming. Mede vanwege het grote aantal verdachten werd de inhoudelijke behandeling van de zaak van begin juni opgeschoven naar oktober. Van der Goot dreigde zich als advocaat terug te trekken, als hij niet meer tijd kreeg om zich voor te bereiden. Daaraan gaf de rechtbank gehoor.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.