Gejubel over Oranje snel geneutraliseerd

De Volkskrant heeft een grillige relatie met het koningshuis. Daar moest ik aan denken toen ik deze mail kreeg over de krant waarin werd aangekondigd dat Beatrix het stokje overdraagt.


Lieve mevrouw de Ombudsman,


VIJFTIEN pagina's Koningin, onzinnig veel.


De liefhebbers kopen wel Vorsten of Weekend.


Morgen graag weer een KRANT.


Ik dook in het archief om eens te kijken naar de krant van 30 januari 1980, toen Juliana aankondigde dat het koningschap haar te zwaar viel. Ook toen pakte de krant flink uit met ruim vier pagina's op het grote formaat. Ook toen was de toon van de stukken behoorlijk devoot. Juliana werd geprezen als een 'goed staatshoofd', 'aardige koningin', 'een waardevol symbool' en iemand met 'moderne opvattingen'.


Dat was bijzonder, want tot begin jaren negentig negeerde de krant de Oranjes zo veel mogelijk. Royaltynieuws 'hoorde' niet in de Volkskrant, vond de redactie, toen nog in de ban van het republikeinse ideaal. En als Oranje de krant haalde, schreef men erover 'op het bekende denigrerende toontje dat de Volkskrant haar zure imago had bezorgd', noteerde Annet Mooij in Dag in dag uit, een journalistieke geschiedenis van de Volkskrant.


Die zure toon jegens Oranje bereikte zijn hoogte-, of moet ik zeggen dieptepunt, tijdens de rumoerige inhuldiging van Beatrix op 30 april 1980. De nieuwe vorstin werd afgebeeld met een ME-helm, de commentator noemde de toespraken over vrede en harmonie 'potsierlijk'. De verslaggever in de Nieuwe Kerk noteerde: 'Terwijl Beatrix haar 'lieve moeder' toesprak (...) werd het aanpalende Rokin schoongeveegd door de Mobiele Eenheid. De politieke elite was zich, zoals gewoonlijk, van geen kwaad bewust.'


Jan Blokker, destijds adjunct-hoofdredacteur, trok het boetekleed aan over die 'baldadige' krant en de manier waarop het gezag 'te kakken' werd gezet. Maar het zou nog ruim tien jaar duren voordat de krant op een regelmatige en zakelijke basis over Oranje ging schrijven. Dat leverde in 1999 een markante primeur op, toen de krant de identiteit van Máxima onthulde. Op de krant was het pleit definitief beslecht ten faveure van serieuze royaltyverslaggeving. Serieus omdat de krant zich vooral wilde richten op de politieke kant van de monarchie.


Met drie (!) Oranjewatchers op de redactie, en een hoofdredacteur die bevriend was met prins Bernhard, begon de rest van de redactie te morren over de omvang (te veel) en aard (te klef) van de berichten. Met als hoogtepunt/dieptepunt (hierover verschillen de meningen) het grote interviewkatern met prins Bernhard van 14 december 2004, krap twee weken na zijn dood.


De discussies op de redactie zijn inmiddels verstomd. De Oranjes halen regelmatig de kolommen. Óók met (zeer) negatief nieuws (het vakantiehuis in Mozambique, belastingontwijking). Wel vragen lezers soms (Friso, de abdicatie) of het een onsje minder kan. En of die jubeltoon wel nodig is. 'Leven we in Noord-Korea of zo?', smaalde een briefschrijver naar aanleiding van de abdicatiekrant.


'Een troonswisseling is een zeldzame gebeurtenis', vindt de redactie. 'Dat rechtvaardigt een lijvige productie.' De toon was overwegend zoetsappig, moet ik de lezers nageven. Beatrix straalt 'koninklijke grandeur uit' en is uitgegroeid tot een 'moeder des vaderlands'. De hofstad is 'trots' op de majesteit. De toekomstige koning is 'er klaar voor' en 'sehr beliebt' in Duitsland. Máxima is een 'wereldster' etc. etc. Dat irriteerde sommige lezers, maar feit is dat de meeste loftuitingen door vriend en vijand worden onderschreven. 'De vorstin heeft het nu eenmaal 33 jaar lang overwegend goed gedaan', aldus een van de royaltywatchers op de redactie.


Maar de redactie lijkt zelf ook van de jubeltoon te zijn geschrokken, want de volgende dag voeren de republikeinen opeens de boventoon in de krant. 'De koning wacht slechts een ceremoniële leegte' (Republikeins Genootschap), 'De monarchie is een bespottelijk instituut' (Max Pam) en in het nieuwsgedeelte van de krant zet historicus Hermann von der Dunk in een interview 'grote vraagtekens' bij de slaagkans van Willem-Alexander. De jubeltoon was weer geneutraliseerd.


De Ombudsvrouw behandelt vragen, klachten, op- en aanmerkingen over de inhoud van redactionele pagina's en over journalistieke aanpak.

ombudsvrouw@volkskrant.nl, vk.nl/ombudsvrouw

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden