Gehele Europese Commissie treedt af

De Europese Commissie heeft vanochtend vroeg, na een crisisberaad van bijna drie uur, haar ontslag ingediend. Commissievoorzitter Jacques Santer zei in een korte verklaring dat de Commissie 'haar verantwoordelijkheden wilde nemen zoals aangeduid in het rapport van het Comité van Wijzen'....

Van onze correspondenten Geert-Jan Bogaerts en Rob Gollin

Gistermiddag nam Jacques Santer, samen met de voorzitter van het Europees Parlement José Maria Gil-Robles, dat rapport in ontvangst. Het bleek veel kritischer te zijn dan verwacht. De voornaamste conclusie is dat de Europese Commissie de controle over het ambtelijk apparaat is kwijtgeraakt.

Meteen na de publicatie van het rapport hielden bronnen bij de Commissie er al ernstig rekening mee dat het dagelijks bestuur van de Europese Unie nog de zelfde nacht zou aftreden. De sfeer was zeer gedeprimeerd, vanwege de ongekend harde toon van het rapport.

Veel leden van het Europees Parlement toonden zich verrast en geschokt door de conclusies van het Comité van Wijzen, voorgezeten door de Nederlander André Middelhoek.

Het Comité was in januari met zijn onderzoek begonnen, op verzoek van het Europees Parlement. Dat wilde via een onafhankelijk onderzoek laten vaststellen of de Commissie laakbaar handelen was te verwijten. Toen al werd gezegd dat de politieke toekomst van de Europese Commissie zou afhangen van de conclusies van het rapport.

Vooraanstaande Europarlementariërs, onder wie de Britse conservatieve leider McMillan-Scott en D66-lid Brinkhorst - die de begroting over 1997 moet beoordelen - riepen meteen gistermiddag al om het aftreden van de voltallige Commissie. Ook de hele socialistische fractie wilde het vertrek van de Commissie. De christen-democraten wilden nog geen oordeel geven.

Duidelijk was dat in ieder geval de positie van de Franse Eurocommissaris Edith Cresson onhoudbaar was. Er was gisteravond geen parlementariër te vinden die haar wilde handhaven. Cresson is de enige van wie het Comité van Wijzen bewezen acht dat zij zich schuldig heeft gemaakt aan vriendjespolitiek. Zij, maar ook veel van haar collega's, hebben bovendien verzuimd in te grijpen bij gevallen van fraude en mismanagement.

Nu de Commissie vertrokken is, komt de Europese Unie in een lastig parket.

Volgende week moeten de lidstaten een besluit nemen over ingrijpende hervormingen en de financiering van de Unie tussen 2000 en 2006. De Commissie speelt daarin een belangrijke rol. Bovendien loopt over negen maanden haar normale zittingstermijn af. Het zal moeilijk zijn voor die korte periode competente vervangers te vinden.

Tot gisteren leek het nog denkbaar dat een groot deel van de Commissie na ontslag in ieder geval zou kunnen terugkeren om de zaken af te handelen tot het einde van het jaar. Het rapport is echter zo kritisch, dat de terugkeer van zelfs de best functionerende commissarissen onwaarschijnlijk is.

Het Comité van Wijzen legt de verantwoordelijkheid voor talloze gevallen van mismanagement, fraude, corruptie en vriendjespolitiek bij de hele Commissie.

Gebrek aan plichtsgevoel bij individuele commissarissen heeft zijn weerslag op alle terreinen en tot op de laagste niveaus. 'Het is moeilijk om in de hele Commissie nog iemand te vinden die enig verantwoordelijkheidsbesef toont', luidt een van de conclusies.

De effecten van het rapport blijven waarschijnlijk niet beperkt tot het hoogste politieke niveau. In het parlement klonk gisteren ook de roep om een grote schoonmaak in de hoge ambtelijke echelons van de Commissie. Het Comité van Wijzen maakt hen het verwijt dat zij te veel aan politiek en te weinig aan management hebben gedaan. Dat zou ook gevolgen kunnen hebben voor de hoogste ambtenaar, de Nederlandse secretaris-generaal Carlo Trojan.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden