Geheime informatie frustreert Kamer

Het is op het oog een puur ambtelijk document van niet meer dan vijf A-4'tjes. Maar het op 16 mei van dit jaar verschenen, openbare jaarverslag van de Tweede Kamercommissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten, kortweg commissie-stiekem, leidt na weken speuren tot de interessante vaststelling dat de commissie informatie ontving die daar niet thuishoorde. En niet voor het eerst.

DEN HAAG - De commissie-stiekem, waarin de Kamer vertrouwelijk overlegt met het kabinet, hield in 2010 drie vergaderingen waarin over de vakantievilla van prins Willem-Alexander en prinses Máxima is gesproken. De vergaderingen vonden plaats na de aankondiging van de prins, in november 2009, dat hij de villa zou verkopen. Er waren bijeenkomsten op 31 maart, 22 april en 30 juni 2010.


De informatie in het jaarverslag is summier. Navraag leert dat na een mededeling van 31 maart, dat door het prinselijk paar geld naar een belastingparadijs is overgemaakt, de fractievoorzitters op 22 april onderling de koppen bij elkaar staken. Zij vonden het nodig, bevestigen bronnen, de premier en zijn bewindsman nogmaals te spreken over de gang van zaken. Dat gebeurde op 30 juni.


Omdat ook toen een nadere specificatie uitbleef, uitten de fractievoorzitters hun zorg over de sociale omgeving waarin de prins zich begaf. Die zorg was al eerder gerezen na een publicatie in de Volkskrant van 10 oktober 2009, over de gefortuneerden waarmee de prins zich in het vakantieproject omgaf. De vraag rees waarom de toekomstige koning van Nederland fiscale sluiproutes van derden legitimeerde.


Opnieuw werd kritiek uitgeoefend op de belastingmoraal van de Oranjes. Die stond eerder ter discussie, toen in 2009 bleek dat prinses Christina haar geld op het eiland Guernsey stalde. Zij gebruikte het werkpaleis van koningin Beatrix als postadres. Zo betaalde zij in haar woonplaats Londen geen vermogensbelasting en bespaarde op de inkomstenbelasting.


Het is opmerkelijk dat in 2010 drie keer over de vakantievilla is gesproken, omdat prins Willem-Alexander al in november 2009 aankondigde afstand te zullen doen van het huis in Machangulo. In een brief aan Balkenende schreef hij toen dat 'de voortgaande discussie' over de villa hem had doen besluiten 'het huis na voltooiing te verkopen'. Dat is medio 2011 nog altijd niet gebeurd en het debat over de villa houdt politici nog steeds bezig.


Er is geen relatie tussen de 'gespreide betaling' van de villa, zegt de RVD, en de nog niet gerealiseerde verkoop. 'De prins en prinses hebben door de wijze van betalen geen enkel financieel of fiscaal voordeel behaald', aldus de RVD. Namens premier Mark Rutte zegt de dienst: 'De minister-president kon en kan hiervoor de ministeriële verantwoordelijkheid nemen.'


De commissie-stiekem ziet toe op de diverse veiligheidsdiensten die Nederland telt. Op verzoek van het kabinet maakte de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD), naar aanleiding van de maatschappelijke commotie over de beveiligingskosten van het Oranjegezin in Mozambique, een rapport over de veiligheidssituatie rond het vakantiehuis. De AIVD sprak daarvoor ook met Willem-Alexander. De RVD bevestigt dat de prins de AIVD toen heeft verteld dat er 'in 2007 een transactie op één van de Kanaaleilanden is geweest'.


De toenmalige minister van Binnenlandse Zaken Guusje ter Horst (PvdA) stuurde begin 2010 een samenvatting van het rapport naar de commissie-stiekem. Door de val van Balkende-IV verlieten de PvdA-bewindslieden op 20 februari het kabinet. Hirsch Ballin nam de taken van Ter Horst over en liet in de commissievergadering van 31 maart tijdens een toelichting op het AIVD-document het woord 'belastingparadijs' vallen. Daarop ontstond grote commotie in de commissie.


Dat Balkenende en Hirsch Ballin in de commissie behalve de veiligheidssituatie ook de betalingswijze behandelden, vonden de parlementariërs vervelend. Zij waren met handen en voeten gebonden en konden de premier niet publiekelijk bevragen. Toen ze dat in de vergadering van 30 juni vertrouwelijk deden, zei Balkenende volgens het jaarverslag van de commissie-stiekem: 'De minister-president heeft de commissie verzekerd dat hij de ministeriële verantwoordelijkheid kan nemen, mede door de oprichting van de Stichting Administratiekantoor Machangulo ten behoeve van de belangen de kroonprins.' Daar bleef het bij. Pas nu wordt duidelijk dat de kwalificatie 'belastingparadijs' de makelaarscourtage betrof.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden