Geheim verbond met VVD helpt D66 toch niet aan Tilburg

De inrichting en verlichting van de moderne Concertzaal in het hartje van Tilburg dragen bij tot een opgeruimde stemming. Maar het CDA-Brabant zit er geslagen bij....

MILJA DE ZWART

Van onze verslaggeefster

Milja de Zwart

TILBURG/DEN HAAG

In het najaar van 1995 treffen VVD-leider Bolkestein en D66-fractievoorzitter Wolffensperger elkaar. De aanleiding voor hun ontmoeting is de benoeming van een burgemeester in Breda. Op de voordracht staat een PvdA-vrouw nummer één. Maar de VVD wil Breda niet prijsgeven. En al helemaal niet aan een sociaal-democraat. Een jaar na het aantreden van het kabinet-Kok begint zich al af te tekenen dat de PvdA haar slag slaat in de grote steden. Zeven van de tien grote steden zijn nu in handen van de PvdA.

Bolkestein en Wolffensperger zijn het snel eens. Het zou het beste zijn als de vier grote steden in Brabant - Eindhoven, Den Bosch, Breda en Tilburg - werden verdeeld over de vier grootste partijen. Eindhoven is al een PvdA-stad. Den Bosch zal in handen blijven van het CDA. De VVD wil graag Breda behouden. En D66 heeft wel trek in Tilburg. De twee kleinste regeringspartijen besluiten elkaar in dit streven te steunen.

Het besprokene mag geen akkoord heten, zelfs geen afspraak. Het is meer een intentieverklaring. De lokale politici blijven er onwetend van. En ook de PvdA hoeft van niets te weten. De bondgenoten steunen elkaar op de plek waar beslist wordt: in het kabinet. Bovendien maken ze de afspraak dat ze elkaar tijdens de procedure niet in de wielen zullen rijden.

Zo promoveert VVD-burgemeester Rutten van Middelburg in december 1995 tot burgemeester van Breda, ook al staat hij niet nummer één op de voordracht. De vervulling van het tweede deel van de afspraak loopt evenwel volkomen mis. Niet dat de liberalen zich niet aan de afspraak houden. Tilburg is een florerende stad met tweehonderdduizend inwoners, maar geen enkele prominente VVD'er heeft interesse. De VVD houdt zich welbewust afzijdig, om D66 alle kans te geven.

Maar het is alsof de PvdA en de grootste oppositiepartij, het CDA, lucht hebben gekregen van het pact van de kleinste regeringspartijen. Bij sluiting van de sollicitatietermijn, omstreeks Kerstmis 1996, liggen er brieven van zeer zware kandidaten. De Tilburgse PvdA-fractie heeft, al dan niet aangemoedigd door de partijtop, FNV-voorman Stekelenburg gevraagd. En voormalig CDA-staatssecretaris Van Rooy heeft haar bedenkingen tegen de eenzaamheid van een burgemeestersbestaan opzij gezet.

Ondanks naarstig zoeken vindt D66 niemand van het kaliber-Stekelenburg voor Tilburg. Op de valreep blijkt oud-partijvoorzitter Wim Vrijhoef interesse te hebben, vooral ook omdat de afspraak tussen de democraten en de liberalen hem kansrijk lijkt te maken.

Maar als de kwestie-Tilburg in het kabinet komt, zijn er nauwelijks argumenten te bedenken om Vrijhoef te benoemen. Hij is geen vrouw. Hij staat niet bovenaan op de voordracht. VVD-minister Dijkstal van Binnenlandse Zaken ziet nog maar één manier om de opmars van de PvdA in de grote steden te stuiten. Hij kiest voor Van Rooy.

Op zaterdag 19 april, als het kabinet zich voor de zoveelste keer over de kwestie-Tilburg buigt, neemt D66-leider en vice-premier Van Mierlo Vrijhoef uit de race. Er is te weinig steun. Drie dagen later schuift Van Mierlo aan bij premier Kok. Het moet Stekelenburg dan maar worden. Daarna gaat het gesprek over de vraag hoe de pil voor D66 kan worden verguld. Denkbaar is dat de PvdA-stad Delft in handen komt van D66, ook al is de procedure daar al een heel eind op streek.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden