Gehavende VVD sleept zich naar het bordes

In windsels en op krukken slepen Mark Rutte en zijn liberale medeministers zich vanmorgen de trappen van paleis Huis ten Bosch op. Iedere VVD-bestuurder die zich in het weekend onder de eigen kiezers begaf, weet dat het oproer over de zorgpremie alle trekken begint te krijgen van een uitslaande brand. Die bedreigt de stabiliteit van het kabinet nog voordat het is beëdigd. In de Eerste Kamer lijkt het zorgplan sowieso gedoemd om te sneuvelen nu het CDA, de SP en de PVV zich ertegen keren.


Na zes dagen is de storm rond de premies nog allerminst gaan liggen. De bezweringen van de VVD-top dat alles 'nog moet worden uitgewerkt', stellen de achterban niet gerust. De liberalen schieten in alle peilingen met recordsnelheid omlaag. Kiezers die doorvragen, krijgen immers te horen dat de partijtop de zorgpremies zelf ook 'disproportioneel' vindt, maar dat er weinig meer aan te doen is. 'Op dit moment kunnen we het niet mooier maken dan het is', aldus het liberale Kamerlid Erik Ziengs in een mail aan zijn kiezers.


RTL Nieuws spant vandaag een kort geding aan tegen Ruttes ministerie van Algemene Zaken als dat niet alle stukken openbaar maakt over de koopkrachtgevolgen van het zorgplan. In Den Haag circuleren berekeningen waaruit blijkt dat sommige groepen de komende jaren 10 tot 20 procent aan koopkracht inleveren. RTL wil weten of dat klopt. 'In de kakofonie van meningen is het politiek en maatschappelijk noodzakelijk alle juiste informatie openbaar te krijgen. Te meer nu hoofdrolspelers elkaar publiekelijk tegenspreken', aldus adjunct-hoofdredacteur Pieter Klein.


Het evenwicht tussen de coalitiepartners, zo belangrijk om effectief te kunnen regeren, is door de liberale opstand grondig verstoord. PvdA-leider Samsom sloeg zich zaterdag op zijn partijcongres met betrekkelijk gemak door de kritische vragen van de PvdA-leden heen. Daarbij valt bovendien op hoeveel beter dan Rutte hij was voorbereid op de zorgen die veel mensen door het regeerakkoord zouden kunnen krijgen. Elke avond was hij vorige week onder de leden te vinden. En de andere uren van de dag zat hij op Twitter, waar hij onvermoeibaar vragen beantwoordde.


Rutte heeft sinds maandag nog niet één keer zijn kiezers opgezocht. In Lunteren stond hij vrijdag voor een keurig gezelschap van bestuurders die het zelf ook wel eens moeilijk hebben. Ze stelden kritische vragen, maar maakten het hem niet echt lastig. De premier bekende dat hij dinsdagavond nog genoeglijk zat te eten met zijn aanstaande vicepremier Lodewijk Asscher. Ze waren in een goed humeur. Maar na het diner was de gekleurde stemming in het land omgeslagen naar 'zwart-wit'. De NOS en RTL waren met de 'kale feiten' aan de haal gegaan, aldus Rutte. 'Dat beeld is heel moeilijk bij te stellen.' Hij klonk bedeesder dan zijn partijgenoten van hem gewend zijn.


Het VVD-erelid Hans Wiegel voerde zondag de druk verder op met zijn oproep om opnieuw met de PvdA te gaan onderhandelen. Rutte en diens secondant Stef Blok zullen in Wiegels ogen op de knieën terug moeten naar Samsom. 'De VVD heeft deze fout gemaakt, moet het voortouw nemen en zeggen tegen de PvdA: zie hier vanaf. Wees verstandig en zoek een uitweg.'


Die uitweg ligt misschien in de Eerste Kamer. De VVD zal de PvdA ervan moeten overtuigen dat het plan, zoals het er nu ligt, sowieso gedoemd is vast te lopen in de senaat. Daar heeft de nieuwe coalitie immers geen meerderheid. Daarvoor zijn partijen als CDA, D66 en SP nodig en die zijn niet van plan om die meerderheid te leveren voor het zorgplan. En als ze het al van plan waren, hebben ze zich de afgelopen dagen bedacht. CDA-leider Buma zette zondag zijn hakken in het zand. 'Ik steun niets dat leidt tot minder werk en niet tot betere zorg.'


REGEERAKKOORD


Koopkrachtplaatjes, pagina 3


Het nieuwe kabinet, pagina 4-5


Openbare beëdiging, pagina 6


PvdA-congres, pagina 6-7


Commentaar, pagina 29


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden