Gehakketak om oude Noorse schaakstukken

LONDEN Het werd al voorspeld toen vorig jaar een Schotse regering werd geïnstalleerd onder leiding van de Scottish National Party (SNP), die droomt van onafhankelijkheid: het aantal aanvaringen tussen Edinburgh en Londen zou flink toenemen....

Aldus geschiedde. Onder aanvoering van premier Alex Salmond staan de Schotten steeds meer op hun strepen, tot ergernis van de Labour-regering in Londen.

Dit bleek opnieuw toen onlangs plannen werden gepresenteerd voor een serie nieuwe kerncentrales in Groot-Brittannië. De Schotse overheid, inspelend op de aversie onder de eigen bevolking tegen kernenergie (en –wapens), heeft al gemeld hier op geen enkele wijze aan mee te werken.

De wrijvingen strekken zich uit tot tal van gebieden. De jongste twist betreft een op het oog nogal triviale kwestie: de Schotse eis tot teruggave van een set oude schaakstukken.

Het betreft echter geen doorsnee schaakspel, doch de zogenoemde ‘Lewis Chessmen’: een verzameling prachtige ivoren schaakstukken van bijna duizend jaar oud. Ze werden begin 19de eeuw gevonden op het eiland Lewis, onderdeel van de Buiten-Hebriden.

Deze eilandengroep voor de westkust van Schotland stond tussen 1098 en 1266 onder bestuur van de Noren, nadat de Schotse koning Edgar het gezag had overgedragen aan deze veroveraars, die onder meer ook de controle hadden op de Orkney-eilanden.

De schaakstukken, menselijke figuren uitgevoerd in walrus-ivoor, zijn ergens in deze periode in Noorwegen gemaakt en naar Lewis gebracht, of zijn daar mogelijk gestrand door een schipbreuk.

Na de vondst werden de 93 stukken – twee complete schaakspelen en enkele losse stukken – gescheiden. Hiervan werden 82 stuks opgekocht door het British Museum in Londen, de rest kwam terecht in een museum in Edinburgh.

De Schotse regering eist nu dat alle stukken worden ‘gerepatrieerd’ naar Schotland. Salmond noemt het ‘volstrekt onaanvaardbaar’ dat de unieke verzameling deels in Londen is gehuisvest.

De Britse minister van Cultuur, Margaret Hodge, doet het verzoek echter af als ‘een hoop onzin’. Ze werpt de retorische vraag op hoe de musea in Schotland zouden ogen als er alleen Schotse schilderijen zouden hangen.

Ook het British Museum voelt niets voor een overdracht. De Schotse minister van Cultuur, Linda Fabiani, heeft echter al aangekondigd de Schotse campagne te zullen voortzetten.

Gert-Jan van Teeffelen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden