Gegijzelde Sjaak Rijke steeds verder in de knel in Mali

Het uitdijende conflict in Mali is funest voor de gijzelingszaken van westerlingen in het West-Afrikaanse land. Mensen als de ontvoerde Nederlander Sjaak Rijke kunnen inzet worden van de strijd of als pressiemiddel worden gebruikt in onderhandelingen met de buitenlandse interventiemacht. Rijke werd eind 2011 in Timboektoe ontvoerd.

Een videobeeld van de Nederlander Sjaak Rijke die, samen met een Zweed en een Zuid Afrikaan in Mali door Al-Qaeda ontvoerd werd.Beeld AFP

Volgens Wouter Kok, die hulporganisaties adviseert over veiligheid in onrustige gebieden, is de kans aanwezig dat Rijke een middel wordt om bijvoorbeeld Frankrijk te dwingen zijn troepen terug te trekken. 'Wel zitten er ook Franse gegijzelden in het gebied, die zullen nu het meeste risico lopen. Een Nederlander zit in de categorie erna', aldus Kok.

Rijke heeft volgens hem de pech dat hij geen organisatie heeft waar hij op kan terugvallen. 'Je hebt geen netwerk dat constant op de deur van ontvoerders kan kloppen.' Vaak komt het dan op de schouders van familie terecht, aldus Hans Slaman van International Security Partners, die bedrijven helpt te onderhandelen bij gijzelingen. Ontvoerders kunnen volgens hem vaak niet geloven dat een familie geen geld heeft. 'Want een westerling is in hun ogen per definitie rijk.'

Volgens Slaman kan het nog heel lang duren voor Rijke weer vrij is. 'Er is een bekend Afrikaans gezegde: Westerlingen hebben de klok, wij hebben de tijd.'

Opnames
Rijke was als toerist met zijn vrouw in het land, toen hij met een Zweed en een Zuid-Afrikaan werd ontvoerd. Daarbij werd een Duitse toerist doodgeschoten. De echtgenote van de Nederlander wist uit de handen van de ontvoerders te blijven. Van de drie gijzelaars werden vorig jaar verscheidene keren opnames verspreid, waarop ze zeiden goed te worden behandeld.

Ze waren te zien tegen de achtergrond van een zwart-witte vlag zoals die wordt gebruikt door de extremistische splinterbeweging Ansar Dine of Ansar al-Din, de Verdedigers van het Geloof. Deze strijdgroep stelt een puriteinse islamitische staat te willen vestigen.

In het meest gruwelijke geval is er een openbare executie. Maar vaak zijn gijzelingen een drukmiddel voor onder meer geld, waarbij onderhandelingen heel lang kunnen duren. Zo werd de Nederlander Arjen Hilbers met 13 andere Europese toeristen in 2003 ontvoerd in Algerije. De Duitse regering onderhandelde over zijn vrijlating en die van de anderen. Het duurde 6 maanden voor dat lukte, na betaling van losgeld. Hilbers wilde vrijdag niets zeggen over de gebeurtenissen van toen.

Freelancefotograaf Jeroen Oerlemans, die vorig jaar in Syrië werd ontvoerd met een Britse collega, zat een week vast. Volgens hem wil je eigenlijk niet nadenken over wat er met je kan gebeuren. 'We konden met elkaar praten en dat helpt. Je hebt het wel een beetje over wat er met je kan gebeuren, maar je lacht ook met elkaar.' Oerlemans bereidde zich voor op een lange gijzeling. 'Als freelancer heb je geen organisatie die voor je vrijlating onderhandelt, wel was ik hiervoor verzekerd.' Hij vermoedt dat de Turkse overheid via-via contact heeft gelegd met de militanten.

Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden