Reportage Spoorwegovergang Lunteren

Gefrustreerd ProRail sluit onbewaakte overgang af: ‘Nog langer wachten is onverantwoord’

Zes betonblokken en wat hekken aan weerszijden van een spoorweg, dwars op de overweg. Niet langer kunnen boeren, burgers en buitenlui via de Mijllerweg in Lunteren het spoor oversteken. Met dank aan ProRail, die de onbewaakte overgang donderdagochtend op eigen houtje afsloot, terwijl de gesprekken met omwonenden daarover nog aan de gang zijn.

De niet actief beveiligde overgang aan de Mijllerweg in Lunteren, nu met hekken en betonblokken Beeld Pauline Niks

Helemaal uit de lucht vallen komt de actie van de beheerder van het spoornet niet. Topman Pier Eringa kondigde ruim twee weken geleden aan dat de tijd van praten over het dichtgooien van onbewaakte spoorwegovergangen wat Prorail betreft voorbij is. ‘Ik vind het onverantwoord om nog langer af te wachten tot iedereen is uitgepraat. Volgende week beginnen we zelf met het afzetten van wegen.’

Eringa hield toen voor zich waar zijn organisatie het eerst zou toeslaan. Nederland telt ruim honderd voor het publiek toegankelijke overwegen die belsignalen en slagbomen ontberen. In het spoorjargon worden zulke kruisingen aangeduid met nabo, een niet actief beveiligde overgang. De keuze viel uiteindelijk op Lunteren, waar meerdere treinen elke dag niet een, maar twee nabo’s passeren.

Kort geding

Helaas voor ProRail viel het spierballenvertoon donderdag deels in het water. Een omwonende van de andere onbewaakte overgang in Lunteren, aan de Zandkampweg, kreeg lucht van de actie en spande een kort geding aan. In de krant de Gelderlander zei de advocaat van de man dat die al dertig jaar gebruik maakt van de overgang. Hij heeft het wettelijk recht van overpad. De klager is niet zozeer tegen de afsluiting, maar vindt dat ProRail dat niet zo maar in zijn eentje mag beslissen. Hoewel de rechter pas over twee weken vonnis wijst, oordeelde hij woensdag dat de spoorwegbeheerder zijn betonblokken nog maar even van de Zandkampweg moest houden.

Sommige bewoners van het Gelderse dorp zijn daar blij mee. ‘Wij zijn een voorstander van veiligheid. Laat dat duidelijk zijn’, zegt Peter Zuurbier, die op enkele tientallen meters van de spoorwegovergang woont. Hij ergert zich aan de houding van ProRail. ‘Ze moeten met alle omwonenden tot overeenstemming komen voor hier betonblokken geplaatst kunnen worden. Er zijn er nu echter drie tegen. Onder wie ik.’

Zuurbier ziet de definitieve uitspraak met vertrouwen tegemoet. ‘Wij staan juridisch in ons recht; zij moeten ons tegemoet komen. Dat wil niet zeggen dat wij als buurtbewoners geen water bij de wijn willen doen, maar op dit moment is het vertrouwen in ProRail broos. Vertrouwen moet je verdienen en dat doe je niet door met procedures te dreigen.’ Het liefst zou Zuurbier zien dat de overgang blijft, maar dan met harde bellen en slagbomen wordt beveiligd.

Begrip voor afsluiten

Elders in het dorp leeft wel begrip voor de frustratie van ProRail, dat het overleg zo lang duurt. De overweg wordt amper gebruikt, zeggen omwonenden. Ze krijgen 1.000 euro per huishouden als ze hun recht van overpad opgeven. Hovenier Barend Lagerwijk komt erg vaak in Lunteren voor zijn werk. ‘Ik snap deze actie wel. Het is gewoon onveiliger geworden. De treinen zijn veel stiller dan vroeger.’ Dat beaamt Annemarie van Woerden, van wie het huis vlakbij de Mijllerweg staat. ‘Ik kan de treinen nog amper horen. Ik heb kleine kinderen, dan ga je toch anders denken’, zegt ze.

Staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Infrastructuur) zei donderdag dat ze de ergernis van ProRail begrijpt, maar ze vindt ook dat het spoorbedrijf niet voor eigen rechter mag spelen. ‘Het is belangrijk dat we dit in goed overleg doen met de mensen die er wonen.’ De minister wil bekijken hoe procedures lokaal kunnen worden versneld. Twee weken geleden had Van Veldhoven het dreigement van ProRail om eigenhandig overgangen te gaan blokkeren nog geridiculiseerd. ‘Het is inmiddels een traditie dat de heer Eringa in de aanloop naar een Kamerdebat met allemaal plannetjes in de media verschijnt.’

Kritiek Onderzoeksraad

De overheid staat wel onder druk om meer te doen aan de veiligheid op spoorwegovergangen – bewaakte en onbewaakte. De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) verweet de overheid in juli dat ‘de aandacht en ambitie voor overwegveiligheid is verslapt.’ Ook ProRail kreeg een tik op de vingers. De spoorbeheerder gaat er volgens de OVV iets te gemakkelijk vanuit dat de meeste ongelukken worden veroorzaakt door roekeloos gedrag.

In Lunteren liet ProRail donderdag zien dat het het bedrijf menens is met de aanpak van de nabo’s. Ook aan de Zandkampweg werden betonblokken geplaatst. Niet op de overgang, maar in de berm. Als de rechter over twee weken in het voordeel van ProRail beslist, gaat de overweg alsnog snel op slot. 

De overgang aan de Zandkampweg Beeld Pauline Niks

In 2017 was het raak in Harlingen op een onbewaakte spoorwegovergang. Twee inzittenden van een auto kwamen om het leven. Waarom het zo moeilijk is om een overgang dicht te krijgen. Alles draait om tegenstrijdige belangen.

Het debat over de onbewaakte spoorwegovergangen loopt al jaren en Prorail heeft wel eens eerder op eigen houtje kruisingen afgesloten zonder de uitkomst af te wachten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.