Gefascineerd door de sluipschutter

Voor de Amerikaanse televisie was er nog maar één onderwerp, 24 uur per dag lang: de sluipschutter. Dagelijks gaf chief Moose een persconferentie....

Verveeld hangt het persvolk rond in het tentenkamp dat voor het politiekantoor van Montgomery County is verrezen. Ergens in de buurt waart de sluipschutter rond, mogelijk op zoek naar nieuwe slachtoffers, maar er vallen even geen nieuwe aanslagen te melden en de dagelijkse persconferentie van politiecommissaris Charles Moose laat nog op zich wachten.

'Af en toe voel je je alsof je een gijzelaar bent', moppert Michael Sprengelmeyer, een verslaggever van de Rocky Mountain News, die al vier dagen in 'Camp Rockville' op nieuws zit te wachten. 'Je verveelt je te pletter. En dan te bedenken dat ik hier maar een nieuweling ben.'

Hij wijst op zijn politieperskaart, waaruit blijkt dat hij inmiddels de 769ste verslaggever is die zich bij de politie van Montgomery County heeft aangemeld voor de persconferenties over de 'Beltway sniper', zoals de sluipmoordenaar bekendstaat.

De veteranen, die al bijna drie weken de dagelijkse persconferenties van chief Moose verslaan, hebben hun eigen kampeerstoelen voor het podium geplant, zodat ze altijd vooraan zitten. Waag het niet erop te gaan zitten, dan word je waarschijnlijk onder pek en veren Camp Rockville uitgedragen.

Sprengelmeyer heeft nu zelf ook zijn klapstoeltje meegenomen, zodat hij een plaatsje heeft naast de grootheden die CNN, ABC en NBC hebben afgevaardigd naar Rockville, een buitenwijk van Washington. 'Dan hoor ik eindelijk ook wat', zegt hij.

De sfeer doet denken aan 'Camp Elian', het tentenkamp dat de Amerikaanse media hadden opgeslagen voor het huis waar het Cubaanse 'wonderjongetje' Elian Gonzalez bij zijn familie in Miami zat. Ook daar zaten de journalisten dag in dag uit te hongeren naar de minieme brokjes nieuws die hun af en toe werden toegeworpen door de hoofdrolspelers in het drama.

Ook al is er geen nieuws, de 'anchors' zijn vrijwel permanent rechtstreeks in de lucht vanuit 'Camp Rockville'. Schijnbaar zonder moeite vullen ze de lange uren die hen nog scheiden van de dagelijkse persconferentie van chief Moose.

'Wij Amerikanen houden van vervolgverhalen', zegt Scott McCathran, cameraman voor Fox-televisie. Zelf heeft hij er al verscheidene verslagen, waaronder de Monica-Lewinsky-serie, die het Amerikaanse volk uiteindelijk maandenlang in haar ban hield. 'Laten we hopen dat deze serie niet zo lang gaat duren.'

Aanvankelijk wakkerde chief Moose de honger van de journalisten enthousiast aan door verscheidene persconferenties per dag te houden, maar na een botsing met de media besloot de politie de bewoners van Camp Rockville op rantsoen te stellen. Aanleiding was het uitlekken van het nieuws dat de politie op de plaats waar de sluipschutter een 13-jarige scholier neerschoot, een tarot-kaart had gevonden met de tekst 'I am God'.

'Willen jullie dat de politie aan deze zaak werkt of willen jullie dat kanaal 9 het gaat doen?', vroeg hij de journalisten geërgerd. Kanaal 9, oftewel WUSA-tv, was de zender die het nieuws van de tarot-kaart in de wereld bracht.

Veruit de meeste Amerikanen bleken het eens met Moose. Volgens een opiniepeiling vond 75 procent van hen dat het televisiestation te ver was gegaan door de vondst van de tarot-kaart te melden zonder met de politie te overleggen. Maar naar de mening van Robert Lichter van het Center for Media and Public Affairs in Washington, is de pers over het algemeen tamelijk verantwoordelijk te werk gegaan. Hij wijst erop dat de informatie afkomstig was van politieagenten. Bovendien heeft de pers volgens hem steeds open kaart met de politie gespeeld, door erop te hameren: 'Het is jullie taak dingen geheim te houden, het is onze taak dingen bekend te maken.'

Voor de kabeltelevisie is er nog maar één onderwerp, 24 uur per dag lang: de sluipschutter. 'Sniper on the loose' luidt het onrustbarende logo dat CNN aan de nieuwsserie heeft gegeven. 'De jacht op een moordenaar', staat er voor alle duidelijkheid onder.

Zelfs het programma Showdown with Iraq, van CNN-anchor Wolf Blitzer, die nu ook uit Camp Rockville presenteert, ging al snel meer over de 'Beltway killer' dan over de 'killer' in Bagdad, over wie het daarvoor wekenlang ging.

Van de vroege ochtend tot de late avond wordt het publiek op de hoogte gehouden van de laatste ontwikkelingen. Om de uren te vullen, hebben de networks ieder hun eigen specialisten opgetrommeld om de zielenroerselen van de schutter uit de doeken te doen.

Op MSNBC verkondigt Bo Dietl, een voormalige rechercheur van de New-Yorkse politie, dat de schutter een 'laffe psychopaat' is die 'nooit uit zichzelf zal ophouden met moorden'. Op een ander kanaal beweert een deskundige dat het waarschijnlijk om terroristen gaat, mogelijk uit het Midden-Oosten. Onzin, bromt Dietl met zijn vette New-Yorkse accent. Een islamitische terrorist zou nooit een kaart hebben achtergelaten met de tekst 'I am God'.

Volgens socioloog Dean Rojek van de Universiteit van Georgia is de overvloed aan media-aandacht bedenkelijk. Hij is bang dat de doorlopende uitzendingen de sluipschutter alleen maar aanmoedigen om het tempo van zijn aanslagen op te voeren. Zijn honger naar aandacht wordt immers meteen bevredigd. 'De vrijheid van meningsuiting is een mooi ding, maar soms kan het ook schadelijk zijn voor de maatschappij', vindt hij.

Clint Van Zandt, een voormalig rechercheur die dadersprofielen opstelde voor de FBI, omschreef de sluipmoordenaar als een 'interactieve terrorist' die reageert op wat er op de televisie wordt gezegd. Nadat politiecommissaris Moose het publiek had verzekerd dat de scholen veilig waren voor de sluipschutter, schoot de dader meteen een jongen neer die op weg was naar school. En toen deskundigen op de televisie suggereerden dat de schutter in een 'comfort zone' opereerde, een gebied dat hij kent en waar hij zich thuis voelt, verlegde de schutter zijn activiteiten meteen naar plaatsen die ver buiten Washington lagen.

Chief Moose stak zijn ergernis voor de ingehuurde deskundigen die dag in dag uit in de media opdraven om hun licht te laten schijnen over de dader en het politieonderzoek, niet onder stoelen of banken. 'Het is heel leuk om op de televisie te zijn. Misschien moeten ze eens hier komen wonen. Dan zullen we eens zien of ze openstaan voor dit soort geklets', zei hij geïrriteerd.

Vice-president Mark Effron van MSNBC verdedigde de aandacht van zijn televisiestation voor de 'sniper story'. 'Waarom levert de nieuwste Hannibal-Lecter-film ongeveer 30 miljoen dollar per weekeinde op?', vroeg hij zich af. 'Omdat de mensen gefascineerd zijn. Wij moeten het nieuws accuraat weergeven. Ik weet zeker dat er miljoenen mensen zijn die zich zitten af te vragen wat voor persoon dit kan doen.'

Dat is de vraag waarop de journalisten in Camp Rockville graag antwoord zouden willen hebben als chief Moose woensdag om twaalf uur 's middags tevoorschijn komt. Maar de politiecommissaris houdt zijn mond stijf dicht. 'Ik denk dat het in het belang van het onderzoek verkeerd zou zijn op die vraag antwoord te geven', verontschuldigt Moose zich keer op keer.

'Wat heeft hij nou eigenlijk gezegd?, moppert Sprengelmeyer na afloop van de persconferentie. Maar om hem heen reppen de televisieveteranen zich naar de wachtende camera's om het laatste nieuws te melden, ook al is het heel mager.

's Avonds slaat de stemming opeens om als de televisie meldt dat de politie in de staat Washington de tuin rond een huis waar een ex-militair heeft gewoond, afzoekt op kogels na een tip dat hij mogelijk iets met de serie moorden te maken heeft. De adrenaline begint weer te stromen bij iedereen, als chief Moose om middernacht naar buiten komt en vertelt dat de politie zoekt naar een ex-militair, John Allen Muhammad, en zijn pleegzoon.

Een paar uur later weet de politie de twee te arresteren, terwijl ze in hun auto liggen te slapen. Kennelijk hadden ze niet door dat de politie hen op het spoor was. Vergeten naar het nieuws te kijken. Dom.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden