Postuum

Geëxecuteerde Nimr, held van jonge Arabische sjiieten

De sjiitische geestelijke Nimr al-Nimr was een van de belangrijkste critici van het Saoedische koningshuis. Zaterdag werd hij geëxecuteerd.

Burgers protesteren tegen de executie van Nimr al-Nimr.Beeld anp

Zijn terechtstelling kwam toch nog onverwacht. Doodstraffen voor politieke tegenstanders worden in Saoedi-Arabië vaak omgezet in lange celstraffen. Maar voor Nimr al-Nimr zat gratie er niet in. De zaterdag met 46 anderen geëxecuteerde geestelijke was als woordvoerder van de sjiitische minderheid dan ook een van de belangrijkste critici van het Huis van al-Saoed.

De 56-jarige sheikh Nimr al-Nimr was prediker in de moskee van Awamiya in de buurt van al-Qatif in het oosten van Saoedi-Arabië, waar de meesten van de twee miljoen sjiieten van het land wonen. Hij ontwikkelde zich vanaf de jaren negentig tot geestelijk leider van de sjiieten, die zich achtergesteld voelen door het streng-wahabitische regime, dat hen als ketters beschouwt.

Saoedische executies vergroten spanningen soennieten en sjiieten

De executie van de vooraanstaande sjiitische geestelijke Nimr al-Nimr samen met 46 andere terdoodveroordeelden in Saoedi-Arabië heeft de spanningen tussen het soennitische koninkrijk en het sjiitische Iran vergroot. Lees hier het nieuwsbericht.

Nimr, die in de jaren tachtig in Iran en Syrië studeerde en de eretitel ayatollah had, kreeg vooral onder radicale jongeren grote aanhang. Hij bekritiseerde het Saoedische koningshuis, riep op tot religieuze vrijheid en werd meermalen opgepakt. Volgens door Wikileaks gelekte documenten zou hij in 2008 tegenover Amerikaanse diplomaten het recht verdedigd hebben om buitenlandse (lees Iraanse) hulp in te roepen als de sjiieten in conflict kwamen.

Tijdens de Arabische lente in 2011 speelde Nimr al-Nimr een belangrijke rol bij massale anti-regeringsdemonstraties in Saoedi-Arabië en in buurland Bahrein. Hij uitte felle kritiek op de manier waarop het soennitische vorstenhuis van Bahrein de sjiitische meerderheid in zijn land onderdrukte en de protesten uiteindelijk met Saoedische militaire hulp bloedig neersloeg.

(Tekst gaat verder onder foto).

Vrouwen komen in actie tegen de executie van Nimr al-Nimr.Beeld anp

Gearresteerd

In juli 2012 werd hij gearresteerd na een wilde auto-achtervolging, waarbij hij zwaargewond raakte door kogels in zijn been. Bij dagenlange protesten van aanhangers vielen drie doden. Tijdens zijn gevangenschap overleed zijn vrouw Muna Jabir al-Shariyavi in een ziekenhuis in New York. Nimr ging daarop in hongerstaking. Hij werd volgens mensenrechtenorganisaties gemarteld.

Een speciaal tribunaal veroordeelde Nimr in oktober 2014 achter gesloten deuren ter dood wegens onder meer sektarische opruiing, ongehoorzaamheid jegens het Saoedische koningshuis, het aanzetten tot rellen en het zich met geweld verzetten tegen arrestatie. Dat doodvonnis werd eind oktober vorig jaar door het hoogste gerechtshof in Saoedi-Arabië bekrachtigd.

Volgens Nimr's familie draaide het doodvonnis vooral om het vermeend nastreven van buitenlandse inmenging. De Saoedi's zagen hem als handlanger van Teheran. Zowel Nimr als Iran hebben altijd ontkend dat er banden waren. Nimr bekritiseerde Iran zelfs vanwege zijn steun voor de manier waarop de Syrische president Assad de soennitische meerderheid in Syrië onderdrukt.

Nimr heeft de politieke beschuldigingen nooit ontkend, maar volgens aanhangers nooit opgeroepen tot geweld. Tijdens de protesten in 2011 pleitte hij juist voor geweldloosheid. Nimr zei in een BBC-interview dat het sterkste wapen het martelaarschap was. 'Het woord is sterker dan wapens.'

Nimr's familie liet zondag weten dat het niet gelukt was Nimr's lichaam op te eisen. Broer Mohammed al-Nimr zei tegen AP dat de autoriteiten hadden gezegd dat de sheikh al op een niet bekendgemaakt kerkhof was begraven. De familie heeft drie dagen van rouw aangekondigd in Nimr's thuisstad Awamiya. Winkels zijn gesloten. Voor gewelddadige protesten wordt gevreesd.

Een vrouw houdt een portret van de geestelijke Nimr al-Nimr vast.Beeld anp

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden