Geestverwanten

RUUD LUBBERS, het in 1994 tamelijk abrupt van het Haagse toneel verdwenen wonderkind in de Nederlandse politiek, geeft vandaag opening van zaken over zijn heftige, maar altijd met een zweem van mysterie omgeven, aanvaring met inmiddels ook oud-bondskanselier Helmut Kohl....

Want Kohl ging, met zijn niet geringe politieke gewicht, dwars liggen. In het boek Ich wollte Deutschlands Einheit laat Kohl daarover niet veel meer los dan dat Lubbers - overigens geenszins als enige leidende westerse politicus - huiverig zou hebben gestaan tegenover de Duitse eenwording, die zich na de val van de Muur begon af te tekenen.

Inderdaad was Lubbers in die gedenkwaardige herfst van '89 zeker niet degene met de meest uitgesproken of zwaarwegende bedenkingen tegen een verenigd Duitsland, dat uit de aard der zaak binnen Europa meer macht en gewicht zou hebben dan de oude Bondsrepubliek. De Britse premier Margaret Thatcher maakte zich ernstige zorgen. De Franse president Mitterrand reisde zelfs naar Rusland om met Gorbatsjov te overleggen of die de Duitse eenwording niet zou kunnen verhinderen.

Maar het was ausgerechnet Lubbers, ideologisch medestander en naar eigen zeggen een vroege bewonderaar van de Duitse kanselier, die een paar jaar later het volle gewicht van Kohls verontwaardiging kreeg te voelen. Ietwat gechargeerd uitgedrukt zouden we kunnen zeggen dat Ruud Lubbers het eerste en gelukkig enige slachtoffer is geworden van de Duitse eenheid.

Afgaande op Lubbers' interpretatie lijkt het er veel op dat hier veeleer sprake is geweest van een psychodrama dan van een scherpe politieke tegenstelling. Lubbers was, volkomen terecht, ongelukkig over de vaagheid die Kohl aanvankelijk ten toon spreidde over de blijvende Duitse erkenning van de na-oorlogse westgrens van Polen.

Kohl probeerde Lubbers onder vier ogen gerust te stellen dat het heus in orde zou komen op den duur, maar de Nederlandse premier vond dat de Polen recht hadden op zekerheid en sprak dat ook openlijk uit. Kohl had kennelijk geen zin om zich op dit punt ook nog door de bevriende kleine Nederlandse buur de les te laten lezen en nog wel door iemand die zo hem na stond als Lubbers. Juist die aanvankelijke politieke en persoonlijke nabijheid droeg bij tot een breuk die niet meer goed zou komen.

De vriendschap verkeerde in bitterheid; een boeiende paradox. Want onder Kohl en de sociaal-democraat Kok leefde de Duits-Nederlandse relatie weer helemaal op. Blijkbaar kan in de betrekkingen tussen staten enige distantie en zakelijkheid wonderen doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden