Geestige naam, leuke tijd

Het zijn legendarische kunstwerken, maar waar ze werden gemaakt weet bijna niemand meer. Wat maakte Petten de perfecte plek voor het flesje Green Spot van Wim T. Schippers?

Recht het dorp uit; de kortste weg naar zee. Dat was het idee. Maar wie de weg volgt, stuit op het asfalt van de Pettemer Zeewering, niet het brede strand achter de duinen. Dat ligt een kilometer verder. Heeft Wim T. Schippers toch een behoorlijk wandeling gemaakt. Vanaf Plein 1945, door de Ir. Van de Banstraat, over de Spreeuwendijk, langs de Strandweg, door het mulle zand naar zee. Om er zijn gedenkwaardige gebaar te maken, aan het Pettense strand op 6 december 1963, om kwart over elf in de ochtend.


Op het 51 seconden durende filmpje dat ervan is over gebleven, is te zien hoe kunstenaar (en latere tv-maker) Schippers met een aantal getrouwen en kunstcritici over het strand wandelt, in zijn eentje naar voren loopt (de linkerarm parmantig in de zij), uit zijn binnenzak van zijn winterjas een limonadeflesje tevoorschijn haalt, de kroonkruk eraf wipt (en in de jaszak opbergt), aan de rand van het water voorover buigt en voor het oog van de camera de limonade geduldig in de Noordzee schenkt.


'Het was een flesje Green Spot', herinnert Schippers (Groningen, 1942) zich. 'Met citroenkleurige limonade, zonder prik. Waarom in Petten? Omdat het zo'n geestige naam is. En niet ver weg van Amsterdam. We waren keurig gekleed. Niet expressionistisch zoals echte kunstenaars dat doen, met kleurige sjaals, pet en naar terpentine ruikend.'


Om kwart voor elf was het gezelschap bijeengekomen, in café 't Wapen van Petten. De aankondiging 'Manifestatie Aan Het Strand Te Petten' was via affiches verspreid. Ook dat er tv-opnamen zouden worden gemaakt, voor het al even legendarisch geworden VARA-programma Signalement.


Schippers: 'Twee jaar daarvoor had ik ook al eens een flesje in zee leeggegoten, maar zonder camera erbij. Ik deed destijds wel meer van dat soort werk. Legde ik een Mars op de weg. Of een verpakte baksteen met het adres van mijn ouders. Later stond ik dan bij mijn vader in de deuropening als iemand dat pakketje kwam afleveren. Mijn vader vroeg zich totaal verbouwereerd af wie hem dat nu weer had toegestuurd.'


'Feitenkunst' noemde hij zijn werk. Schippers maakte er naam mee, als lid van de a-dynamische beweging (samen met Ger van Elk en Bob Wesdorp). Het had niets met het kliederige geschilder van Karel Appel en Corneille van doen. Of met de popart van Jasper Johns of Roy Lichtenstein. Het waren eenvoudige acties, 'events', die met een uitgestreken gezicht werden uitgevoerd. 5 minuten roken op het toneel, naar de zelfverstrekte opdracht 'Roken'. Of 5 minuten niets doen ('Niet roken').


Het was tegendraads, wat pesterig. Alternatief. Grappig. Gek. Zoals de zaal die Schippers inrichtte in Museum Fodor, met enkel glasscherven op de grond. Of zout. Of de bekende pindakaasvloer in Galerie Mickery in Loenersloot (een paar jaar geleden aangekocht door Museum Boijmans Van Beuningen). 'Alles kon toen nog', zegt Schippers er nu over. 'Een leuke tijd met ongekende mogelijkheden.'


Achteraf vindt Schippers het wel vreemd dat zijn actie aan het Pettense strand zo'n indruk heeft nagelaten. 'Ik wist niet dat het zo zou uitpakken. Het verliep eigenlijk heel onopvallend. Er waren mensen die vroegen wanneer ik nu eens dat flesje ging leeggieten, terwijl het net was gebeurd.' Veel van wat hij in het begin van zijn carrière deed, deed hij anoniem. Zonder er verheven waarden aan te hechten. Ook dat was een manier om zich af te zetten tegen de gewichtige kunstwereld van destijds. Toen hij kort na 'Petten' een uitnodiging kreeg voor een solo in het Guggenheim Museum in New York ging hij er niet op in.


Het strand ligt er nu even kaal en grijzig bij als op die decemberochtend in 1963. Je zou denken: zo'n sombere, regenachtige dag, er zal wel niet veel vertier te vinden zijn. Maar wel in Petten. De kermis is in volle gang. Met draaimolen, snoepkraam en schiettent. Langs slijterij 't Pettener Slokje lopen toeristen. Voor brasserie Zo gewoon luncht een gezin. Een reclamebord kondigt de NK makreelroken aan.


Het decor en de taferelen lijken zo overgenomen uit de tv-series waar Schippers zelf beroemd mee is geworden: Waldolala, We zijn weer thuis. Wat ontbreekt is een Willy Dobbeplantsoen. Al met al nog steeds de perfecte omgeving waarin Schippers zijn limonadeflesje zou kunnen leeggieten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden