Geestelijk vader van het Stijlboek en het Groot Dictee

Oud-Volkskrantjournalist stond aan de wieg van het Groot Dictee. Hij schreef ze tussen 1992 en 2003.

Fragment dictee 1994 (voorkeurspelling 1954)


Voormalig Volkskrant-redacteur Han van Gessel is afgelopen weekeinde in zijn woonplaats Amsterdam overleden. De classicus Van Gessel - groot pleitbezorger van zuiver taalgebruik - was van midden jaren zeventig tot aan de eeuwwisseling een gezichtsbepalende redacteur van deze krant.


Hij leidde in de jaren zeventig de onderwijsredactie. In die hoedanigheid maakte hij deel uit van het groepje dat de hoofdredactionele commentaren schreef. De gevolgen van de Mammoetwet en andere onderwijsvernieuwingen volgde hij kritisch. Vooral de verslonzing van taal, in het geschreven en het gesproken woord, wekte zijn ergernis op.


Ook de redactie zelf ontsnapte niet aan zijn kritiek als het om taalkundige slordigheden ging. Het ging hem niet alleen om de grammatica, ook de (on)leesbaarheid en presentatie van artikelen stelde hij ter discussie. Dat deed hij zo intens dat het hem intern de koos- annex schimpnaam 'De schoolmeester' opleverde. 'Precies en correct Nederlands schrijven vonden de meeste redacteuren in de jaren zeventig en tachtig onzin', herinnert oud-collega Bas van Kleef zich. 'Voor alles had Han oog voor zorgvuldige tekstverwerking.'


Van Gessel was, met toenmalig adjunct-hoofdredacteur Bert Vuijsje, de grondlegger van het Stijlboek van de Volkskrant. Die bundeling van grammaticale regels en interne redactieafspraken over schrijf- en spellingswijzen, genoot grote populariteit onder lezers van de krant. Ook stond Van Gessel aan de wieg van het Groot Dictee der Nederlandse Taal. Het werd de in 1990 en 1991 door Kees Fens geschreven, nadien was Van Gessel twaalf jaar de schrijver. Sinds 2004 stellen bekende auteurs het dictee op.


In zijn periode bij de Volkskrant (1965-2002) bekleedde Van Gessel diverse leidinggevende functies. Hij was de grondlegger van het non-fictie boekenkatern Folio. Toenmalig collega Adriaan de Boer: 'Non-fictie kwam tot dan amper aan bod. Han bracht daar verandering in.'


De laatste jaren sukkelde Van Gessel met zijn gezondheid. Zijn band met de Volkskrant verslapte nimmer. Thuis sneed hij als immer, met een speciaal scheermesje, artikelen uit de krant om zo aan dossiervorming te doen.


Te midden van de diersoorten die in onze contreien met uitsterven worden bedreigd, neemt de dicteetor een curieuze plaats in; we zullen daarom de leefwijze van dit minuscule, maar agressieve insekt nader onder de loep nemen.


Normaal leidt dit ravezwarte diertje een rustig, zo niet vadsig bestaan midden in zijn natuurlijke biotoop; als een volleerde meester in de mimicry kan het zich tegen elk vijandelijk komplot teweerstellen - daarmee heeft het een duidelijk prae boven zijn soortgenoten.


Maar heden ten dage wordt het leeuwedeel van de bewoners der Lage Landen eenmaal 's jaars van zijn apropos gebracht, als de dicteetor plotseling haastje-repje te voorschijn komt en zich met veel aplomb ontpopt als een dictatoriaal kruidje-roer-mij-niet.


We zullen ervan afzien ellenlang uit te weiden over de hebbelijkheden van dit bijdehante beestje, maar één ding is duidelijk: doordat de dicteetor extreem consciëntieus is, komt hij slechts bij weinigen in het gevlij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.