Geestelijk vader referendum daagt kabinet voor rechter met hoop op laatste alles-of-niets volksraadpleging

Moet de burger zich in een referendum kunnen uitspreken over het schrappen van het raadgevend referendum? De bestuursrechter van de Raad van State doet vrijdag uitspraak over deze vraag. De stichting Meer Democratie meent dat minister Ollongren van Binnenlandse Zaken op onrechtmatige wijze de burgers een recht ontneemt en spande daarom een zaak aan.

Niesco Dubbelboer (L) namens belangengroep Meer Democratie tijdens de rechtszaak over de blokkade van het aankomende afschaffing van het raadgevend referendum. Foto anp

Het kabinet wil van de referendumwet af en het liefst zo snel mogelijk. De vier coalitiepartijen gruwelden van het Oekraïnereferendum in april 2016. De aanstaande stembusgang over de inlichtingenwet op 21 maart moet wat de regering betreft het tweede en laatste raadgevende referendum worden.

Verantwoordelijk minister Ollongren (D66) schrijft daarom in haar intrekkingswet dat zodra de koning zijn handtekening heeft gezet (na stemming in Tweede en Eerste Kamer), het instrument van het raadgevend referendum niet meer bestaat. Het is 'logisch', stelt ze in de toelichting, dat de burger over die beslissing van de wetgever niet ook nog eens een referendum kan organiseren.

'Juridische trucs'

Oud-PvdA-Kamerlid Niesco Dubbelboer vindt dat de minister 'juridische trucs' uithaalt. Als Kamerlid was hij in 2005 mede-indiener van de initiatiefwet die tien jaar later leidde tot de Wet raadgevend referendum. Die wet geeft burgers het recht om, mits zij ruim 300 duizend medestanders kunnen vinden, het volk om advies te vragen over een aangenomen wet: is de burger voor of tegen? De uitslag is niet bindend. De regering mag een nee negeren, zoals in 2016 ook gebeurde.

Donderdag poogde Dubbelboer met zijn stichting Meer Democratie bij de hoogste bestuursrechter te voorkomen dat het kabinet zomaar een streep zet door zijn erfenis. Hij bestrijdt niet dat het parlement het raadgevend referendum kan intrekken, maar hij hoopt het recht te behouden op een laatste alles-of-nietsvolksraadpleging. Ollongren kan niet op voorhand besluiten zo'n referendum te weigeren, meent hij.

Verkeerde moment

Dubbelboer stelt de vraag op het verkeerde moment, reageerde de landsadvocaat namens de minister. Kabinet en Kamer zitten nog midden in het wetgevingsproces, zei zij, de bestuursrechter heeft daar op dit moment niks van te vinden. Ollongren heeft haar wetsvoorstel vorige week ingediend bij de Tweede Kamer. Die moet er nog over debatteren en stemmen. Datzelfde geldt voor de Eerste Kamer.

Meer Democratie kon niet anders dan de zaak nu aanspannen, zei de advocaat van de stichting. Wanneer de intrekkingswet is aangenomen, lijken de kansen verkeken, gezien de bepalingen die Ollongren erin heeft opgenomen. Vanwege de hoge actualiteit van de zaak doen de bestuursrechters van de Raad van State meteen vrijdag om 14.00 uur uitspraak. Een mogelijke uitkomst is dat zij zichzelf niet bevoegd achten om in het wetgevingsproces in te grijpen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.