Geestelijk leven is niet erg gezond

Bewering:

'Gelovigheid en spiritualiteit helpen hartproblemen niet voorkomen.'


God heeft wellicht minder op met mensen die vaak bidden, heilige teksten lezen en andere religieuze en spirituele bezigheden dan vaak wordt verondersteld. Zeker niet als die activiteiten worden verricht door gezonde, oudere vrouwen: naarmate die meer bidden, wordt hun kans snel groter te worden getroffen door een al dan niet fatale hartaandoening. In verhouding tot een vrouw die nimmer bidt, heeft een vergelijkbare, even gezonde vrouw die zich dagelijks tot een opperwezen wendt, een beduidend hogere kans op een hartkwaal - maar misschien betekent het dat Hij juist meer van religieuze en spirituele vrouwen houdt.


Hoe dan ook, het resultaat lijkt volkomen onverwachts, om niet te zeggen onwelkom, voor Elena Salmoirago-Blotcher en haar Amerikaanse collega's die er vorige maand over rapporteerden in de Annals of Epidemiology. Zij maakten gebruik van het enorme gegevensbestand van het Women's Health Initiative, de befaamde studie waarmee onder meer werd aangetoond dat het langdurig slikken van hormoonpreparaten na de overgang vrouwen niet beschermt tegen hartaanvallen en borstkanker maar ze integendeel de dood in jaagt. Die studie was zo opgezet dat ook de vrouwen die niet wilden of konden meedoen aan het experiment met hormoonvervangers wel alle vragenlijsten invulden, lichamelijk en geestelijk grondig werden doorgemeten, en jarenlang gevolgd. Van die gegevens maakte Salmoirago-Blotcher gebruik: in totaal 43.708 gezonde vrouwen van rond de 70 jaar, die zo'n zeven jaar lang elk jaar ellenlange enquêtes hadden ingevuld.


In jaar 5 werd in die enquête ook gevraagd naar 'religieuze en spirituele activiteiten thuis' - dus niet in de kerk of de moskee, maar privé. Bidt, leest of mediteert u nooit, een paar keer per jaar, per maand, per week, of dagelijks? Daarna is het, voor dolende epidemiologen, een koud kunstje te kijken wie er in de loop der jaren vaker een infarct kreeg, angina pectoris, een beroerte, etalagebenen of een van al die andere hart- en vaatziekten die vrouwen bedreigen. Omdat zo veel vrouwen meededen, kan er dan net zo lang gerekend worden tot er groepen vrouwen ontstaan die in vrijwel alles op elkaar lijken, behalve in bidden, lezen en mediteren (een onderscheid in die drie activiteiten wordt niet gemaakt; veruit de meeste vrouwen waren blank, getrouwd, niet heel arm of rijk en deden het elke dag).


Van 1.000 vrouwen die nooit baden, kregen er 52 binnen zeven jaar een hartkwaal, van 1.000 vrouwen die dagelijks baden, 65. Rekening houdend met al die factoren om ze vergelijkbaar te maken, werden spirituele vrouwen beduidend vaker getroffen dan niet-spirituele, en hoe vaker ze baden, hoe hoger hun kans: minder dan eenmaal per week: 5 procent hoger, eenmaal per week of vaker: 7 procent, dagelijks: 16 procent.


Daarop moeten de onderzoekers natuurlijk alle zeilen bijzetten om dit godsonmogelijke resultaat weg te redeneren. Het enige wat ze ter plekke kunnen bedenken, is dat vrouwen die veel bidden, vaker chronisch ziek zijn (of zijn geweest) en daarom meer bidden. Althans, dat zeggen ze in de samenvatting: in het artikel zelf blijkt dat eigenlijk niet zo duidelijk. En het zou toch wel ongelooflijk slecht zijn van het opperwezen om net deze groep, die juist zoveel bidt, te bezoeken met extra hart- en vaatziekten. Anderzijds, zoiets is ook al eens gebleken in een eerdere studie naar deze kwestie, uit 2006. Ook daar gold, zoals Salmoirago-Blotcher zich laat ontvallen, 'het beschermende effect van spiritualiteit' alleen voor ouderen zonder gebreken.


Nee, dat bidden en bijbelstudie een bedreiging voor de gezondheid van oudere vrouwen zou zijn, kan er bij de onderzoekers werkelijk niet in. 'Samengevat bevestigen onze resultaten,' zo besluiten ze hun artikel, 'recente aanwijzingen dat gelovigheid en spiritualiteit fatale en niet-fatale hartproblemen niet helpen voorkomen.' Waarna ze pleiten voor meer onderzoek naar de kwestie.


Oordeel:

Een mooiere conclusie dan deze zit er echt niet in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden