GeenPeil: bij elk wetsvoorstel in de Kamer stemt de kiezer mee

GeenPeil belooft 'levende stemkastjes' in de Tweede Kamer: Kamerleden die enkel en alleen stemmen zoals hun door de leden wordt opgedragen. Met die boodschap doet GeenPeil een gooi naar Kamerzetels bij de verkiezingen op 15 maart. Het is tegen wil en dank: initiator Bart Nijman wil helemaal niet de politiek in. Maar premier Rutte blijft de uitslag van het Oekraïnereferendum negeren.

Jan Dijkgraaf wordt gepresenteerd als lijsttrekker voor de nieuwe politieke partij GeenPeil.Beeld anp

Het is druk in 'de Prodentfabriek' in Amersfoort, de oude fabriekshal waar GeenPeil zijn gedaanteverwisseling presenteert: van burgerinitiatief naar partij. Het publiek bestaat uit haast net zoveel cameramensen als geïnteresseerden. Wie binnenkomt kan meteen lid worden en en passant een GeenPeil-shirt aanschaffen. Hier maakt 'het leger des peils' een doorstart.

Nijman heeft altijd gezegd nooit de politiek in te gaan. Honend reageerde hij op Jan Roos en Thierry Baudet, zijn voormalige strijdmakkers tijdens die Oekraïnecampagne, die kort na elkaar hun overstap naar de politiek aankondigden. Zij kozen voor het ego, voor hun eigen hoofd op de verkiezingsposter: Roos met VNL van twee ex-PVV'ers, Baudet met zijn Forum voor Democratie.

Geen poppetjes

Dat is absoluut niet de bedoeling van GeenPeil, benadrukt Nijman op het langgerekte podium in de fabriekshal. GeenPeil-politici worden geen 'poppetjes', beroepspolitici met een groot ego en een groot dedain voor de kiezer. Nee, het worden marionetten waarvan de touwtjes stevig in handen zullen zijn van de leden. En dat is volgens hem hard nodig, want de Kamerleden die er nu zitten hebben hooguit eens in de vier jaar oog voor de kiezer.

Toen premier Rutte op 1 november nogmaals in de Kamer uitstel afdong om een oplossing te zoeken voor de uitkomst van het Oekraïnereferendum, was het geduld bij Nijman op. 'De uitslag wordt al 237 dagen genegeerd', rekent hij voor. In een filmpje is te zien hoe Rutte een nee tegen het verdrag koppelt aan vacuümbommen op het Syrische Aleppo. 'Sjongejonge', klinkt een afkeurende reactie uit het publiek. Nijman: 'Iedere nee-stemmer heeft eigenlijk een bom op Aleppo gegooid.' Het was het duwtje wat hij nodig had. Vijf weken later is de partij GeenPeil een feit.

Draaiende politici

De eerste marionet van GeenPeil is Jan Dijkgraaf, recalcitrant columnist. Hij gaat de lijst aanvoeren. Zijn eerste politieke speech is een aanklacht tegen de Haagse poldercultuur. 'Beroepspolitici glibberen, ze draaien, een nee wordt een ja', houdt hij zijn publiek voor, geholpen door een autocue. Kijk naar Rutte, de man die aan het interpreteren is geslagen, terwijl 2,5 miljoen Nederlanders een duidelijk 'nee' lieten horen op 6 april. 'Rutte is de aanrander die het nee van de vrouw wel verstond, maar het niet accepteerde omdat ze eigenlijk ja bedoelde.' En toen de premier om uitstel vroeg, kreeg hij steun van partijen als D66 en GroenLinks.

De gevestigde partijen beweren dat ze de kloof tussen politiek en burger kunnen dichten, GeenPeil gaat het echt doen, zegt Dijkgraaf. 'De zittende politici houden niet van kiezers, dat zijn hinderlijke strontvliegen die eens in de paar jaar gepaaid moeten worden.' Niet bij GeenPeil, daar is de kiezer koning. 'Alles wordt transparant. In de fractiekamer komt 24/7 een webcam en elk bonnetje gaat vanaf nu op de website. Noteer maar vast, 4,75 voor twee koffie.'

Bullshitdetector

De potentie is enorm, denkt Dijkgraaf. 'Ruim 700 duizend jongeren mogen op 15 maart voor het eerst stemmen. Zij zijn geboren met een bullshitdetector. GeenPeil is voor hen de enige logische optie.' De toespraak zit vol punchlines, maar een bevlogen speecher is hij nog niet. Dat hoeft ook niet. GeenPeil is een belofte aan de kiezer, een partij zonder prominente gezichten. 'Stem op jezelf, stem GeenPeil', luidt de slogan.

Lees ook:

Opinie van Thierry Baudet en Erik de Vlieger: Europese Unie heeft lak aan Geen Peil-referendum.

Roos, Baudet en Wilders: de strijd op rechts barst los.

Waarom dan toch Dijkgraaf gekozen als bekend gezicht, is de vraag aan Nijman. Hij legt uit dat ook GeenPeil een uitgesproken lijsttrekker nodig heeft om in de campagne de degens te kruisen met de poppetjes van andere partijen.

'Maar Jan Roos, eh, Jan Dijkgraaf' - het is nog even wennen - 'gaat in de Kamer alleen doen wat de leden beslissen.' De rest van de lijst bestaat enkel uit onbekende Nederlanders, zegt hij, mensen met bijvoorbeeld kennis van de wobprocedure (de Wet openbaarheid van bestuur).

Gaat hij zelf op de lijst? 'Nee, ik voel me beter op de achtergrond.' Het klinkt bescheidener dan het is, Nijman wordt voorzitter en is zodoende de man die de marionetten gaat selecteren. Mensen zonder ego kunnen zich bij hem melden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden