Geen zitplek en ook nog eens te laat: hierom kregen NS en ProRail boete voor de hsl

Als de Intercity Direct al reed, waren er te weinig vrije zitplekken. En dan kwam de trein vaak ook nog eens te laat. Ondanks een verbeterprogramma loopt het nog steeds niet met de hogesnelheidslijn, constateert staatssecretaris Dijksma vandaag in een brief aan de Tweede Kamer. Ze is ontevreden over de prestaties van NS en ProRail en legt beide bedrijven een flinke boete op.

Beeld anp

NS en ProRail reageerden direct geïrriteerd. 'Het is symboolpolitiek', zei NS-topman Roger van Boxtel vandaag op NPO Radio 1. De NS krijgt twee boetes van in totaal 1,25 miljoen euro, ProRail een boete van 1,05 miljoen euro. Daarnaast schrijft Dijksma dat de NS zich mogelijk moet opmaken voor een gedwongen samenwerking met een concurrent op het hogesnelheidstraject. Die samenwerking moet de prestaties verbeteren.

Wat ging er tot nu toe allemaal mis met de hogesnelheidslijn?

1) Te weinig zitplaatsen in de spits

Op de lijn van Amsterdam via Rotterdam naar Breda is het te druk. NS rijdt sinds eind 2015 met vier in plaats van twee treinen per uur van Amsterdam naar Rotterdam, de zogenoemde Intercity Direct (IC-direct). Toch is het niet gelukt om de afspraken te halen. Het aantal bezette stoelen tijdens het drukste moment van de spits is nog altijd te hoog.

Ook vorig jaar lukte het de NS niet om de afspraken na te leven. Daarvoor kreeg het bedrijf een boete van 500 duizend euro. Nu bedraagt de boete 750 duizend euro omdat het de tweede keer op rij is.

2) De hsl rijdt vaak niet

De hogesnelheidslijn was in 2016 niet alleen te druk, maar viel ook te veel uit. Met name in de eerste helft van 2016 reed de IC-direct te vaak niet. In de tweede helft ging het beter, maar dat was niet genoeg om het gemiddelde boven de 'bodemwaarde' uit te trekken. De NS moet daarom 500 duizend euro aan het ministerie betalen.

Dijksma noemde de uitval in 2015 ook al 'zorgwekkend'. Destijds bleef de uitval echter nog net boven de bodemwaarde en volgde er dus geen boete.

3) Meer dan drie minuten vertraging

Ook bij ProRail is vooral de hogesnelheidslijn de zwakke plek. De spoorbeheerder wordt door het ministerie afgerekend op het aantal treinen dat met minder dan drie minuten vertraging aankomt. Afgesproken was dat 80 procent van de directe intercity's binnen de marge zouden blijven. In de praktijk gebeurde dit in 78,6 procent van de gevallen.

Naast de IC-direct kwamen er ook te veel goederentreinen te laat. Hiervoor krijgt ProRail geen boete. ProRail kon niet aan de afspraken voor goederentreinen voldoen, omdat er grote werkzaamheden rond Utrecht en op de Betuweroute plaatsvonden in 2016.

4) Dit alles ondanks een verbeterprogramma

Om de prestaties van NS en ProRail op de hogesnelheidslijn te verbeteren, begonnen de bedrijven samen met het ministerie aan een verbeterprogramma. 'Ondanks dit programma is het in 2016 helaas niet gelukt om de afspraken te halen', liet Dijksma donderdagochtend weten op NPO Radio 1. 'We zien wel dat het de laatste maanden zijn vruchten aan het afwerpen is. Dus ik hoop van harte dat het dit jaar een stuk beter gaat.'

Reacties van NS en ProRail

NS-topman Van Boxtel voelt zich overvallen door de boete. 'Ik heb het idee dat ik in een verkeerd toneelstuk terecht ben gekomen.' Van Boxtel is met name verbaasd vanwege de stijgende lijn door het verbeterprogramma. 'En dan krijg je een jaar later alsnog een boete opgelegd. Ik kan dit niet uitleggen.'

Daarnaast zegt Van Boxtel het bericht via de media vernomen te hebben. 'Dit valt ons rauw op het dak.' Dijksma ontkent dat NS niet is ingelicht over de boete.

ProRail is niet verrast door de boete. Toch zegt ProRail-directeur Pier Eringa dat hij niet blij is. 'Het zit me dwars, niet vanwege het geld maar door de reputatieschade die het oplevert. Het is deels een gevolg van een erfenis uit het verleden. Daar worden we nu voor gestraft.' Eringa steekt ook de hand in eigen boezem. 'We hebben beloften gedaan die we niet konden waarmaken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden