Geen witte jassen in De Naber maar wel de geur van koffie

Het beste verpleeghuis is De Naber in Rotterdam. Juist door het kleinschalige karakter heeft het project zoveel succes. Het voelt er als thuis....

Aan het einde van de middag komen in de groepswoningen van verpleeghuis De Naber overal de pannen op het vuur. De achterdeuren staan open, etensgeuren vullen de gang. Aan de hoge eettafels zit familie.

Het Rotterdamse verpleeghuis bestaat uit zes aparte huishoudens met ieder zes dementerende bewoners, waar de groepsbegeleider fungeert als moeder van een groot gezin. Bea Sliep – al jaren begeleider – vertelt dat ze zich soms vergist in de boodschappenlijstjes. ‘Dan denk ik: ik had toch nog melk? Dat blijkt dan thuis te zijn.’

Ze kent haar bewoners even goed als haar eigen familie, zegt ze. En net als in haar andere gezin bepalen de leden zelf het ritme van hun dag. Een echt activiteitenprogramma is er niet; de betrokkenheid bij de dagelijkse routine van boodschappen doen, koken, wassen en strijken biedt voldoende reuring, zo leert de ervaring.

Voor Renée van der Hulle-Ossendrijver was het een openbaring toen ze zes jaar geleden een plek zocht voor haar moeder. ‘Ik was zoveel verpleeghuizen langs gegaan en ik werd er droevig van. Steriele gangen, witte jassen en weinig privacy. Hier stond een pot koffie, het voelde als thuiskomen.'

‘Menselijk contact, werkelijke aandacht, dat is de kern van de zorg’, zegt directeur Bert van der Lende. ‘Als je dat in een kleine groep tot zijn recht kunt laten komen, wil je dat nooit meer kwijt.’

Die visie vertaalt zich in topkwaliteit. In de Naber worden geen medicatiefouten gemaakt en geen antidepressiva voorgeschreven. Bewoners hebben geen doorligwonden en vallen niet onbedoeld af. Ziekteverzuim en personeelsverloop zijn er laag.

De eerste plek op de ranglijst maakt trots, zegt Van der Lende, en wordt beschouwd als het resultaat van jaren pionieren. De Naber was in 1995 de eerste kleinschalige woonvorm in Nederland, bedacht door de directie van het naastgelegen verpleeghuis De Hofstee. Die vond de zorg voor dementerenden op grote afdelingen achterhaald.

De Naber kreeg een carrévorm met een binnentuin en een gang rondom. Bea Sliep: 'Bij ons geen verwarde bewoners die aan gesloten deuren morrelen. Ze kunnen eindeloos doorlopen.’

De kleinschalige zorg is alleen betaalbaar, erkent Van der Lende, doordat De Naber een beroep kan doen op onder meer de arts en de verpleegkundige van De Hofstee. Voor het personeel bedacht De Naber een opleiding, die nu officieel is erkend. Dat personeel is immers ziekenverzorgende, sociaal-pedagogisch medewerker en huishoudelijk medewerker tegelijk.

Toch was er aanvankelijk tegenstand van het Bouwcollege en de Inspectie voor de Gezondheidszorg omdat de nieuwe woonvorm niet aan de eisen voor het traditionele verpleeghuis voldeed. Maar de normen zijn bijgesteld en de succesformule is overal in Nederland overgenomen. Nog altijd komen verzorgenden met bussen tegelijk naar Rotterdam om daar een dag mee te werken.

Dat kleinschaligheid geen toverformule is, blijkt uit de ervaringen van De Hofstee. Het verpleeghuis introduceerde bij de renovatie groepswoningen binnen de instelling. Maar het huis staat halverwege de ranglijst. Het verbaast de directeur niet. In de Hofstee bestaan de groepen om financiële redenen uit acht à negen bewoners zodat twee groepsbegeleiders nodig zijn. Dan ontstaat een andere dynamiek. ‘Zusters praten met zusters. Als je alleen bent met bewoners heb je onverdeelde aandacht, met een collega erbij minder.’

Niettemin rukt het Naber-model ook in het buitenland op. Volgend jaar wordt De Naber-Shanghai geopend; het concept is er gekopieerd voor dertigduizend Chinese ouderen. Het Rotterdamse personeel is uitgenodigd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden