Geen voorbehoedsmiddelen. De Heere zegt dat het zaad niet verloren mag gaan

Hoe het vroomste dorp van Nederland gewoon blijft groeien.

Toen ik het vroomste dorp van Nederland binnenreed, was het negen uur en toen ik er de grootste kerk van Nederland (bijna driedui­zend plaatsen) was uitgezet, was het half tien. Voor de Gereformeerde Gemeente in Nederland bleek een keurige pantalon met een lange wollen winterjas onoverkomelijk: rok en hoofddeksel verplicht.

Zo'n grote kerk noemen ze hier een refodome. En in Opheusden, ruim zesduizend inwoners, bouwen ze nu nog een tweede, voor nog eens tweeduizend bezoekers. Rijtjeshuizen verschrompelen al naast het geraamte. Deze is van de Gereformeerde Gemeente in Opheusden, al is het onderscheid voor buitenstaanders nauwelijks te begrijpen: een ruzie uit 1953. Gedurende de bouw van refodome nummer twee gaat iedereen in refodome één ter kerke, in aparte diensten, ieder twee keer per zondag.

Opheusden is een slagader van de SGP, die hier bij de verkiezingen voor de provinciale staten 67 procent van de stemmen kreeg. Hier is de misprijzende mannenblik (van teen naar top, en weer terug) nog springlevend. Een hulpkoster schoot toe, bracht me naar een lid van de kerkenraad (zwart pak, vest, horlogeketting), die verklaarde dat hier 'bepaalde voorschriften' golden.

Refodome twee in aanbouw. Foto Margriet Oostveen

Maar ik had thuis alleen een cowboyhoed en wufte rokjes - al bleek té wuft een misvatting: de korte gevalletjes die Opheusder meisjes met brutale hakjes durven dragen, doen Martin Bril weer juichen in zijn graf. Zelf had ik al eens met een zinloze sjaal over het hoofd een moskee betreden: vonden de vrouwen daar dolkomisch bij een ongelovige, ze kwamen hem hartelijk losknopen. In Opheusden bleek aan de multiculturele samenleving kortom weer geen touw vast te knopen.

De straten waren nu vol geklik-klak. Autorijden mocht alleen als je uit Kesteren, Dodewaard, Ochten kwam. Mannen in het zwart, jongetjes met natte scheidingen, de vrouwen kaarsrecht. Men hield de blik stevig op de kerk gericht. Alleen de hunkerende pubers hielden het hoofd zoals overal gebogen om zijwaarts te kunnen gluren.

Toen de eerste psalm naar buiten stroomde, gingen de deuren dicht. Ik reed naar de rivier, naar het pontveer. Vroeg de schipper of ik wat mee heen en weer mocht varen. Jan Heikamp keek naar mijn broekspijpen en lachte: 'Opheusden. Dus jij had de hoofdprijs.'

Ik kon in de stuurhut komen zitten, naast zijn blauwe bureautje waar Jan iedere opvarende turfde. En daar gingen we.

Heen. Jan Heikamp woont in Dodewaard. Daar noemen ze de nieuwe refodome 'de voetbalarena'. Stukje verderop, van Herveld richting Bemmel, begint 'het katholieke gebeuren'. Daar sluiten ze de kerken juist.

Waarom bleef het hier dan toch groeien? Omdat de Heere hier zegt dat het zaad niet verloren mag gaan, grijnsde Jan. Omdat de fijne kerk geen voorbehoedsmiddelen gebruikt. Gezinnen van tien kinderen. En die kinderen willen vaak in de buurt blijven wonen.

En weer. Van huis uit was Jan hervormd. Ooit had hij iets met zo'n refomeisje, 'tot op zekere hoogte', maar hij paste ervoor om gedwongen naar de kerk te gaan. Dus hield het op. En toen zijn broer te vroeg stierf, zag hij niet meer waar het geloof goed voor was.

Dus Jan Heikamp stemt thuis tegen de SGP: PvdA. Foto Margriet Oostveen

Heen. Op zondag mogen refo's geen geld uitgeven, maar door de week ziet Jan ze wel op het veer. Ook goed: 'Wij zijn hier een dienstverlenende organisatie.' We landden weer met een zachte bons aan de overkant: natuurreservaat de Blauwe Kamer. Een auto. 'Twee euro tien', zei Jan. 'Dan hoef je niet te zwemmen.' Twee fietsers. 'Tachtig cent ieder', zei Jan. 'Dan hoef je niet te zwemmen.'

En weer. Jan wees naar de dijk bij Opheusden waar we weer op afvoeren: 'de SGP-file'. De kerk liep uit.

Ik vroeg wat hij stemde. Thuis PvdA, om de SGP niet de grootste te laten worden, zei Jan. Maar landelijk PVV. Want het land was nou wel vol. 'Moet je eens om je héén kijken.'

Ik keek om me heen. En nog eens.

'Nou ja, bij mij in de straat wonen er vier. Door het asielgebeuren.'

Bons.

Een dame van een jaar of vijftig duikelde de stuurhut binnen.

'Ik ben een bekende van Jan, uit Opheusden!', riep ze.

Ik: 'U draagt een broek!'

Zij stak haar tong uit.

Maar 'vol is vol'. Foto Margriet Oostveen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.