Geen VN-orgaan tegen belastingontwijking

Er komt geen internationaal rechtsorgaan om belastingontwijking tegen te gaan. Dit is de voor arme landen zeer teleurstellende uitkomst van de VN-top Financing for Development, die afgelopen week plaatsvond in het Ethiopische Addis Abeba.

Links Nkosazana Dlamini Zuma, voorzitter van de Afrikaanse Unie. Rechts Ban Ki-Moon, secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Beeld anp

Arme landen lopen naar schatting 90 miljard euro per jaar mis omdat multinationals hun winsten wegsluizen via allerlei fiscale sluiproutes. Dat is bijna evenveel als de 118 miljard euro die ze jaarlijks aan ontwikkelingshulp ontvangen. En dat is nog slechts het topje van de ijsberg. Arme landen lopen vermoedelijk nog honderden miljarden extra mis vanwege verouderde of ongunstige belasting-afspraken met bedrijven en landen.

De armste landen in de wereld, de G77, en ontwikkelingsorganisaties hadden gehoopt dat rijke landen bereid waren een intergouvernementeel fiscaal rechtsorgaan op te zetten. In het akkoord zijn slechts aanpassingen gedaan in de bestaande fiscale commissie van de VN, maar deze geeft arme landen geen besluitvormende macht.

'Dit is een grote teleurstelling. De strijd tegen armoede en ongelijkheid loopt zo enorme vertraging op', zegt Gijs Verbraak van ActionAid, de ontwikkelingsorganisatie die zich verzet tegen belastingontwijking.

Financing for Development

De afgelopen dagen zijn duizenden vertegenwoordigers van regeringen, bedrijven en maatschappelijke organisaties bijeengekomen in Addis Abeba, de hoofdstad van Ethiopië, voor de VN-top Financing for Development. Op deze top moesten afspraken worden gemaakt over de financiering van de nieuwe Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG's) voor 2016 tot 2030, die in september in New York worden vastgesteld, en voor de Klimaattop in Parijs eind dit jaar.

De zeventien nieuwe ontwikkelingsdoelen vervangen de huidige Millen-niumdoelen, maar gaan verder dan armoedebestrijding. Ze mikken ook op economische ontwikkeling en bestrijding van sociale ongelijkheid en milieueffecten. Hiervoor zou bijna 2.700 miljard euro per jaar nodig zijn, die vooral gezocht moet worden bij het bedrijfsleven.

VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon noemde het bereikte akkoord donderdag 'een cruciale stap om een duurzame toekomst voor ons allemaal te bouwen'. In Addis Abeba zouden belangrijke toezeggingen zijn gedaan voor het realiseren van infrastructuur voor water, sanitair, energie en transport. Ook hebben rijke landen toegezegd te blijven streven naar de besteding van 0,7 procent van het bnp aan ontwikkelingshulp.

Afgesproken is dat bedrijven meer belasting moeten betalen in de landen waar ze actief zijn. Maar volgens de ontwikkelingsorganisaties zijn die afspraken boterzacht. Ook de belastinghervormingen die de OESO in voorbereiding heeft (BEPS), gaan volgens hen niet ver genoeg. 'Het is beschamend dat rijke landen zich verenigen in verzet tegen een volstrekt rechtvaardig verzoek om inspraak van arme landen in hun toekomst', zegt Farah Karimi, algemeen directeur van Oxfam Novib.

Minister Ploumen van Ontwikkelingssamenwerking heeft zich in Addis Abeba hard gemaakt voor het Addis Tax Initiative, een platform van dertig landen en organisaties dat arme landen gaat helpen hun belastingdiensten te versterken.

Nederland ondersteunt hiermee al diverse landen, vanuit het idee dat arme landen minder afhankelijk zijn van ontwikkelingshulp en aantrekkelijker voor investeerders als ze hun inkomsten kunnen verhogen. Nederland heeft ook al een aantal bilaterale belastingverdragen herzien om belastingontwijking te voorkomen.

Minister Lilianne Ploumen van Handel en Ontwikkelingssamenwerking. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.