Geen verhalen over slaag, isoleercellen en kots svp

De oud-directeur en enkele oud-pupillen organiseren een reünie voor oud-bewoners van een kindertehuis. Het moet gezellig worden.

Een oud-Hollands drama, op kabouterniveau. Er is een plan voor een reünie voor oud-bewoners van een kindertehuis. De kindertjes van toen zijn nu rond de zestig. Nog één keer zullen de oud-bewoners elkaar ontmoeten, om met een drankje en een hapje herinneringen op te halen. 'Hartstikke leuk toch?' Een comité bereidt de feestelijkheden voor. Daarin zitten de oud-directeur, een oud-pupil die zich opwerkte tot succesvol zakenman, en een oud-pupil die later groepsleider werd.


Ook Vrij Nederland-journalist Rudie Kagie, schrijver van Schuifkaas- wordt in het comité genood. Van zijn tiende tot zijn veertiende woonde hij in Nieuw-Voordorp, net als zijn broers en zussen. Het gezin in de Haagse Molenwijk spatte uiteen toen hun moeder wegliep, omdat ze de agressie van haar man niet langer kon verdragen. Na een heerlijke maand in een zomerkamp voor bleekneusjes werden de nietsvermoedende kinderen door een aardige mevrouw mee naar het tehuis genomen.


De voorbereidingen lopen niet lekker. De oud-pupil en -groepsleider bereidt zich handenwrijvend voor op een oergezellig feest. Hij stelt een reünieboek samen, waarin hij historische wetenswaardigheidjes opdist: ooit was het tehuis een kostschool waar Willem van Oranje op zat! Ook bijdragen van oud-pupillen zijn welkom, maar dan moeten ze niet 'te negatief' zijn. Dus geen verhalen over slaag, isoleercellen en je eigen kots opeten. Die mensen hebben hun verleden niet 'verwerkt'. Dat valt verkeerd bij de zakenman, die inderdaad een traumaatje aan het tehuis heeft overgehouden. De oud-directeur wordt steeds stiller. Hij vindt dat je de gehanteerde pedagogische methoden in de context van de tijd, de vroege jaren zestig, moet zien.


Maar de beer is los. 'De leiding' heeft niets meer te vertellen over de voormalige onderdanen. Op een internetsite luchten de boze gecensureerden luidkeels hun hart. De trauma's en verdachtmakingen worden de wereld in gespuugd, de bittere waarheid moet gezegd.


En de journalist? Hij was een gezeglijke pupil die zich overeind hield met de droom eens een razende reporter te worden. Ooit had zijn opa, die geen geld had om paaseitjes te kopen, hem een groot, onzichtbaar paasei gegeven, waar eindeloos de heerlijkste paaseitjes uit rolden. Het werd zijn levensmotto. Hij werd een verhalenverteller, waarnemer, geen deelnemer. En dat is hij nog. Hij houdt zich op de vlakte in het comité. Hij stelt vragen, sust en bedenkt compromissen. Want de reünie moet doorgaan, en het boek ook - al moeten ze gedogen dat er advertenties van bedrijfjes met buitenlandse postbussen in staan - de rijke broer van de zakenman is geldschieter.


Het zijn mooie gegevens voor een kleine, tragikomische 'roman': een overzichtelijk groepje protagonisten, een conflict, een ontlading en een schijnbaar blijmoedig slotakkoord. Maar Schuifkaas - een klein plakje kaas dat over een boterham wordt geschoven, zodat er een suggestie van broodbeleg is - is geen fictie. Bij de schrijver komen pijnlijke herinneringen boven. Aan zijn moeder die maar niet terugkwam en het bij een verjaardagskaart liet, en zijn vader, die hen elk weekend trouw bezocht, maar de schuld legde bij de kinderbescherming. 'We geloofden maar al te graag dat dit waar was. Met die zekerheid viel immers beter te leven dan met de verschrikkelijke gedachte dat papa en mama ons in de steek hadden gelaten.'


Pas in een gesprek met schrijver Alfred Birney, ook ex-pupil, durft Kagie toe te geven hoe het echt was in het tehuis. 'Ik werd ook gestompt en gepest, maar niet zo erg als jij. Zo was het toch? (...) Ja, zeg ik. Zo was het.' Grote emoties van de ik-figuur worden in dit mooie, compacte verhaal voorzichtig via de band gespeeld. Ze komen harder aan dan eindeloos gelamenteer over trauma's.


Rudie Kagie: Schuifkaas - Relaas van een reünie.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden