Geen vergezichten

Een tijd lang leek het alsof het verhitte debat over Europa de plaats had ingenomen van immigratie en integratie. Deze week bleek van niet, Europa stond alleen maar in de weg. Donderdag kwam het Polenmeldpunt weer tevoorschijn. En de opwinding over de doodgetrapte grensrechter wil maar niet luwen. Maandag discussieerden Paul Scheffer en de dwarse Duitse denker Thilo Sarrazin over immigratie in De Balie, voor een zaal vol boze blanke mannen. Ook vaste prik bij Nederlandse opwinding: men komt hier naar niemand anders dan zijn eigen parochie luisteren.

Sarrazin, van het omstreden boek Deutschland schafft sich ab, voorspelde op grond van het beroerde geboortecijfer dat de modale Europeaan binnenkort tot zijn 75ste moet werken. Daarna gaat hij tot zijn 85ste zorgen voor de mensen die nóg ouder zijn dan hij. Geen fijn vooruitzicht. Vandaar dat immigratie altijd het dogma is geweest, bijvoorbeeld van de Europese commissie, officieel en tot vandaag, om dit scenario te voorkomen. Sarrazin is het daarmee oneens, die meent dat demografie en immigratie vooral niet door elkaar gehaald moeten worden. Hij heeft gelijk.

Ik herinner me een commissie van Jan Pronk, die grootscheepse immigratie bepleitte om de pensioenpremies te betalen en voor de handen aan het bed. Maar Paul Scheffer becijferde in De Balie dat de huidige immigratie zou moeten worden vertienvoudigd, van 30 duizend naar 300 duizend per jaar. En dat jaar in jaar uit, alleen om het aantal mensen onder en boven de 65 in evenwicht te houden. In 2050 zouden dan 39 miljoen mensen in Nederland wonen. Een horrorverhaal kortom.

Wat wel? Twee dagen later presenteerde de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) het rapport In betere banen over de voors en tegens van arbeidsmigratie. Er was weer een debat in een zaaltje en de argumenten kende ik ook nog van een paar jaar terug. Eerst had je de niks-aan-de-handthese. Toen vijf jaar jaar geleden de grenzen met Oost-Europa open gingen vanwege Schengen, stond in officiële rapporten dat er ongeveer 30 duizend Polen zouden komen. Het werden er 300 duizend.

Vandaar dat nu in het paneltje het argument werd omgedraaid en migratie 'als de regen' was: je kunt er wel tegen zijn maar het is niet te voorkomen. Ook die onvermijdelijkheidsthese herkende ik, want in het immigratiedebat lopen sinds jaar en dag feiten en wenselijkheden, beleid, belang en ideaal dwars door elkaar. Burgemeester Rob van Gijzel van Eindhoven hield een gloedvol betoog met indrukwekkende cijfers. Van het bnp wordt 11,5 procent verdiend in de brainport Eindhoven, tegen 12,8 procent in Amsterdam en slechts 7 procent in de Rotterdamse haven. Van Gijzel staat te springen om technici. Vervolgens luidde zijn conclusie: we leven in een geglobaliseerde wereld, wen er maar aan. Hier werd Eindhoven heel Nederland en dat is onzin.

De heren Barroso en Van Rompuy mogen natuurlijk bij hun Nobelprijs juichen over het kosmopolitische Europa. Maar uit het WRR-rapport blijkt dat slechts 2,5 procent van de EU-burgers in een ander land leeft dan zijn ouders. Vraag het na bij u in de buurt, gemiddeld woont de Nederlander op 10 kilometer afstand van zijn moeder. En immigratie is ook al niet 'als de regen' zodat de politiek er niets aan kan doen: in De Balie rekende Scheffer voor dat de immigratie in Duitsland sinds begin jaren negentig met een factor vijf is verminderd. Net als in Nederland, waar de restrictieve immigratiepolitiek in elk geval wat betreft Marokkanen en Turken gewoon een succes is.

Er is dus wel een en ander veranderd. Zelfs bij de WRR, hart van het establishment, waar geen boze mannen in spijkerbroeken waren en je bruine broodjes met mozzarella kreeg en cranberrysap. Acht jaar geleden pleitte de raad nog voor 'transnationaal burgerschap'. Nu zei WRR-lid Jan Willem Holtslag in zijn presentatie: wel inburgering van arbeidsmigranten, geen Nederlanderschap. Het multiculturele ideaal is weg, daarvoor in de plaats kwam strikte zakelijkheid. Want, aldus Holtslag, er is geen wetenschappelijke onderbouwing voor het idee dat we met arbeidsmigratie veel opschieten.

Mijn oren klapperden en ik dacht meteen dat dit rapport een ideaal kerstcadeau zou zijn voor de heren Barroso en Van Rompuy. Het immigratiedebat ís het Europadebat, met andere middelen. We weten wat de demografische toekomst is, niet wat er op de arbeidsmarkt gaat gebeuren. Sinds het jaar 2000 hebben driemaal zoveel jongeren een baan gekregen die voordien niet bestond, dan er mensen met pensioen zijn gegaan. Dat was niet te voorspellen omdat onbekend is hoe de technologie zich ontwikkelt. Zelfs de 'kennissamenleving', ook zo'n Europees ideaal, kreeg een veeg uit de WRR-pan, als een steeds herhaald maar nooit aan de realiteit getoetst dogma.

We moeten weg van de ideologisch gekleurde aannames over de lange termijn, is mijn slotsom. Geen vergezichten, zou Mark Rutte zeggen. Zo is het.

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden