Geen tijd te verliezen, op naar de volgende bom

Voorheen gaven vissers weinig sjoege als ze een bom opvisten. Maar het ongeluk in april heeft dat rigoureus veranderd. De Hare Majesteit Makkum heeft het er maar druk mee....

De dieptebom is aangetast door het zilte water en ligt bedolven onder de algen. In de Tweede Wereldoorlog was het gevaarte neergelegd op de bodem van de Noordzee om een vijandelijke onderzeeër uit te schakelen. Maar het explosief weigerde dienst en raakte in de vergetelheid.

Tot een visser vorige week de dieptebom in zijn net aantrof, op een uur varen van IJmuiden. De man gooide het ding overboord en maakte er melding van bij de kustwacht. De mijnendienst van de Koninklijke Marine moet het explosief nu onschadelijk maken.

Donderdagochtend vroeg meert de Hare Majesteit Makkum aan in de Vissershaven van IJmuiden. Halfnegen, en geen seconde later, vertrekt het schip van de marine. Wie te laat komt moet ‘achterzeilen’, zegt commandant Ad van de Sande. Daarmee bedoelt hij: achterblijven.

Hij heeft haast, want de laatste tijd is een recordaantal explosieven op zee aangetroffen. De oorzaak is een dodelijk ongeval begin april. Een vliegtuigbom ontplofte op de kotter OD-1, waarbij drie vissers uit Ouddorp en Arnemuiden om het leven kwamen.

Vóór het dodelijke ongeluk wilde een visser zich nog de rompslomp van een melding besparen als hij een bom aantrof. Nu lijkt het erop dat elk ontdekt explosief keurig wordt gemeld. Afgelopen twee maanden zijn er 160 gelokaliseerd. Normaal krijgt de kustwacht jaarlijks gemiddeld vijftig meldingen binnen.

Van de Sande neemt plaats in zijn zetel op de brug. Ondertussen dribbelt wachtmeester Evert de Boer rond met zijn verrekijker. De haven is het gevaarlijkste deel van de trip, aldus de mannen die routineus explosieven opruimen. De zee is hier ondiep en overal dobberen boten rond.

Zodra het marineschip op volle zee is, keert de rust terug. Alhoewel, met windkracht4 en golven tot een meter hoog, schommelt de boot hevig. De 41-koppige bemanning is het gewend, die bivakkeert dag en nacht op het schip.

Na een uur varen is het explosief te zien op het sonarscherm. De Hare Majesteit Makkum ligt precies boven de vliegtuigbom. Ook ligt er een mijn die de bemanning woensdag naar deze locatie heeft versleept. Vaak liggen explosieven op olieleidingen en moeten ze eerst worden verplaatst.

De bommen liggen onder het schip, maar niemand lijkt in staat van opwinding. In de smalle gangen galmt Everlasting Love van Love Affair, een aantal matrozen blijft rustig zitten in de kajuit. Voor de mijnenjagers is het ontmantelen van bommen routine geworden, vijf schepen van de marine hebben in amper twee maanden tijd 105explosieven onschadelijk gemaakt.

‘Er zullen altijd explosieven blijven liggen op de zeebodem’, zegt Jan Kees van Putte, die donderdag zijn laatste dag beleeft als tweede man op het schip. ‘Ik ga aan wal.’ In ‘burgerwoorden’: hij krijgt een kantoorbaan bij de Marine. ‘In zee liggen ontelbaar veel soorten explosieven.’ Het vreemdste dat hij ooit gevonden heeft: ‘Een winkelwagentje, op honderd meter diepte en 35 kilometer uit de kust.’

Voordat de dieptebom bij IJmuiden onschadelijk wordt gemaakt, gaat een onbemande onderzeeër te water. Onder het gele duikbootje hangt honderd kilo aan explosieven. Via een scherm in het commandocentrum is de zeebodem te zien.

Eerst is veel zand te aanschouwen, vervolgens een rond gevaarte en daarnaast een klassieke mijn. Het bootje laat de explosieven achter, die een kwartier later worden geactiveerd. ‘Drie, twee, een’, telt commandant Van de Sande.

Even is het stil, dan komt de dreun. De ruiten van het schip trillen en op vierhonderd meter afstand spat het water meters omhoog. Een paar meeuwen vliegen verschikt op. ‘Klein knalletje’, zegt Van de Sande. Later is de Hare Majesteit Makkum weer op weg, op naar de volgende bom.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden