Geen strafeis tegen Bouterse na onverwacht hoger beroep OM

Zoveelste vertraging in negen jaar oude 8 Decemberproces

De krijgsraad in Suriname heeft het proces tegen president Desi Bouterse en de andere verdachten van de Decembermoorden, verdaagd. De rechters besloten hiertoe nadat het OM in beroep was gegaan tegen het besluit van de krijgsraad, vorige maand, om de rechtszaak niet te stoppen. De rechters trokken zich toen niets aan van het bevel van de regering-Bouterse aan het OM om de vervolging te staken omdat de 'staatsveiligheid' bedreigd zou worden.

De krijgsraad, met achter militair aanklager Roy Elgin. Foto ANP

Militair aanklager Roy Elgin deelde de krijgsraad donderdag mee dat hij vanwege het hoger beroep niet aan zijn requisitoir kon beginnen.

Elgin had vandaag, in het negen jaar oude proces, zijn strafeis moeten uitspreken tegen Bouterse, de hoofdverdachte. Een week later zouden de andere verdachten aan de beurt zijn. De krijgsraad besloot echter na een schorsing de zitting te verdagen totdat het hoger beroep van het OM is afgehandeld. Dit dient bij het Hof van Justitie, de hoogste rechters van het land. Wanneer dit zal worden behandeld, is onduidelijk.

Verwacht wordt dat dit nog maanden gaat duren omdat er in Suriname een tekort aan rechters is. De mededeling van de aanklager kwam als een grote verrassing, ook voor de krijgsraad. Heel Suriname ging er vanuit dat Elgin aan zijn requisitoir van 31 pagina's zou beginnen. Op woensdag werd nog een speciale kerkdienst gehouden waar gebeden werd voor een ordelijk verloop van het proces. Hierbij was ook Bouterse-vertrouweling Henk Herrenberg, voormalig ambassadeur in Nederland, aanwezig.

Het OM liet sinds 30 januari, de laatste krijgsraadzitting, op geen enkele wijze blijken dat het beroep zou aantekenen tegen het besluit van de rechters. Elgin stemde op die zitting er ook mee in, na een oproep van de krijgsraad, om deze week een begin te maken met zijn requisitoir. Het leek er toen op dat het OM zich erbij had neergelegd dat het proces moest doorgaan. Maar donderdag bleek dat het OM maandag alsnog in beroep was gegaan om stopzetting van de berechting af te dwingen. Het OM, dat behoort te vervolgen, lijkt nu erop uit te zijn om het slepende proces vroegtijdig te beëindigen nu het in een cruciale fase is beland.

Is Bouterse schuldig

Is Desi Bouterse, oud-legerleider en president van Suriname, wel schuldig aan de moord op 15 prominente tegenstanders in 1982? 'Er is geen twijfel dat het bewijs overstelpend is', betoogt Hugo Essed, advocaat van de nabestaanden, al jaren. Onzin, roept Bouterses advocaat Irwin Kanhai. Lees dit artikel van Volkskrant-verslaggever Stieven Ramdharie, die het proces al negen jaar volgt, over de bewijslast tegen Bouterse.

Saboteren

Sommige nabestaanden van de 8 Decemberslachtoffers vermoeden dat procureur-generaal Baidjnath Panday, de hoogste baas van het OM, onder druk is gezet door de regering-Bouterse om beroep aan te tekenen. De regering gaf hem in juni opdracht de vervolging van de 25 verdachten te staken omdat de 'staatsveiligheid' in gevaar zou zijn. De krijgsraad oordeelde echter in januari dat de regering misbruik had gemaakt van een artikel van de Grondwet om het proces te saboteren.

'Wij zijn flink bezorgd', zei Sunil Oemrawsingh van het Comité Nabestaanden 8 December na de zitting. 'Het OM zegt al jaren bereid te zijn om het requisitoir te houden. Dat hebben ze in januari nog herhaald, toen Elgin zei dat hij vandaag zou beginnen. En dan gaan ze nu plotseling in hoger beroep? Door deze houding krijgen wij grote twijfels over het OM.'

Maar Irwin Kanhai, advocaat van Bouterse en nog vier andere verdachten, zegt ook verrast te zijn door de stap van het OM. 'De regering heeft hier niets mee te maken', aldus Kanhai. 'Dat kan ook niet. Het OM is vrij en onafhankelijk. De regering kan niet tegen het OM zeggen om beroep aan te tekenen. Alleen het OM kan dat besluiten. Net als ieder ander had ik vandaag het requisitoir van de aanklager verwacht.'

'Nee, ik heb dit zeker niet zien aankomen', reageerde Hugo Essed, advocaat van de nabestaanden van de 15 prominente Surinamers die in 1982 werden geëxecuteerd door militairen en lijfwachten van toenmalig legerleider Bouterse. Essed zei ervan overtuigd te zijn dat het Hof van Justitie het hoger beroep van het OM zal afwijzen waarna het proces weer kan worden voortgezet met de strafeis.

Essed: 'Er is verkeerd gebruik gemaakt van een grondwetsartikel door de regering en het OM om het proces te stoppen. Dat zal ook worden vastgesteld door het Hof van Justitie. Het was een blunder.' Essed is niet bang dat Bouterse, met de procedure bij het hof, er alsnog in zal slagen zijn berechting te saboteren. 'De nabestaanden hebben het recht aan hun zijde', aldus de advocaat. 'Zolang er gebruik wordt gemaakt van rechtsmiddelen door de regering en de verdachten, is er geen vuiltje aan de lucht.'

De vijftien prominente Surinamers, van advocaten tot journalisten, die op 8 december 1982 werden terechtgesteld in Fort Zeelandia. Bij de executies waren militairen en lijfwachten van bevelhebber Desi Bouterse betrokken. Foto DSK
Advocaat Irwin Kanhai (zittend, links), raadsman van Bouterse en nog vier andere verdachten, tijdens een zitting van de krijgsraad. Foto ANP/Pieter van Maele
Meer over